Đề thi thử giữa học kì 1 Văn 12 - Đề số 7
I. ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản:
Giảm việc làm vì AI: đáng lo đến mức nào?
Nhiều sinh viên đang lo về nguy cơ thất nghiệp trong tương lai khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) thay thế nhiều công việc của con người. AI đáng lo đến mức nào?
Theo Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) năm 2025, công nghệ AI có thể thay thế 85 triệu việc làm toàn cầu nhưng cũng tạo ra 97 triệu việc làm mới.
[...] Tại Việt Nam, các công ty công nghệ như FPT, Viettel AI hay VNG đang đầu tư mạnh vào AI, tạo nhu cầu lớn cho các vị trí như lập trình viên AI, chuyên gia dữ liệu hoặc kỹ sư robot. Người trẻ Việt Nam, vốn quen thuộc với công nghệ và có khả năng học hỏi nhanh, có thể tận dụng lợi thế này để tham gia vào các lĩnh vực mới.
Khởi nghiệp trong lĩnh vực AI cũng là một hướng đi tiềm năng. Ví dụ các bạn trẻ có thể phát triển ứng dụng AI để hỗ trợ giáo dục, như app học ngoại ngữ cá nhân hóa hoặc các công cụ AI cho doanh nghiệp nhỏ.
Việc tham gia các cộng đồng công nghệ như Vietnam AI Network giúp người trẻ cập nhật xu hướng và kết nối với các chuyên gia để tự nâng cao kiến thức và năng lực.
Việc thay đổi tư duy cũng bao gồm việc chấp nhận rằng thị trường lao động sẽ luôn thay đổi. Trong lịch sử, các cuộc cách mạng công nghiệp đã làm mất đi một số nghề nhưng cũng tạo ra nhiều cơ hội mới. Người trẻ Việt Nam, với tinh thần năng động và sáng tạo, hoàn toàn có khả năng dẫn đầu trong kỷ nguyên AI nếu được trang bị đúng kiến thức và kỹ năng.
Nỗi lo về việc AI tranh giành việc làm là có thật nhưng không phải là không thể vượt qua. Nâng cao kỹ năng, tận dụng cơ hội mới và thay đổi tư duy, người Việt trẻ hoàn toàn có thể biến thách thức thành cơ hội. AI sẽ không phải là kẻ thù mà là công cụ để giới trẻ khẳng định giá trị bản thân, từ đó xây dựng một sự nghiệp bền vững trong thời đại số.
[...] Tại Việt Nam, các công việc lặp lại như nhập liệu, phân tích dữ liệu cơ bản hay dịch thuật đang dần được tự động hóa, gây áp lực lớn cho giới trẻ mới ra trường. Tuy nhiên thay vì sợ hãi, người trẻ có thể tận dụng các giải pháp thiết thực để thích nghi và biến AI thành cơ hội phát triển sự nghiệp. Để cạnh tranh trong kỷ nguyên AI, người trẻ Việt Nam cần ưu tiên học tập suốt đời, phát triển các kỹ năng mà AI khó thay thế.
(Trịnh Minh Giang, Giảm việc làm vì AI: Đáng lo đến mức nào? Báo Tuổi trẻ, 12/09/2025)
Xác định sa-pô của văn bản.
- Vận dụng kiến thức về đặc điểm hình thức và nội dung của văn bản thông tin
- Xác định phần sa-pô thường nằm ngay dưới nhan đề, có tác dụng giới thiệu, khái quát nội dung chính của văn bản.
Sa-pô của văn bản là: “Nhiều sinh viên đang lo về nguy cơ thất nghiệp trong tương lai khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) thay thế nhiều công việc của con người. AI đáng lo đến mức nào?”
Theo văn bản, tại Việt Nam, các công việc nào đang dần được tự động hóa và những vị trí việc làm nào đang có nhu cầu tuyển dụng lớn?
- Đọc kĩ văn bản
- Xác định những thông tin được nêu trực tiếp liên quan đến các công việc đang được tự động hóa và những vị trí việc làm có nhu cầu tuyển dụng lớn.
- Các công việc đang dần được tự động hóa: nhập liệu, phân tích dữ liệu cơ bản và dịch thuật.
- Những vị trí việc làm đang có nhu cầu tuyển dụng lớn: lập trình viên AI, chuyên gia dữ liệu và kỹ sư robot.
Những số liệu của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) năm 2025 được trích dẫn trong văn bản có tác dụng gì?
- Vận dụng kiến thức về tác dụng của việc sử dụng số liệu trong văn bản thông tin.
- Chú ý làm rõ tác dụng về nội dung và hình thức diễn đạt.
Việc trích dẫn số liệu của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) năm 2025 có tác dụng:
- Cung cấp thông tin cụ thể, chính xác về tác động hai chiều của AI đối với thị trường lao động: AI có thể thay thế 85 triệu việc làm toàn cầu nhưng cũng tạo ra 97 triệu việc làm mới.
- Làm rõ thực trạng và quy mô ảnh hưởng của AI đối với việc làm, giúp người đọc có cái nhìn khách quan, toàn diện hơn về vấn đề.
- Tăng tính xác thực, độ tin cậy và sức thuyết phục cho những nhận định, lập luận của tác giả.
Việc sử dụng nhiều thuật ngữ thuộc lĩnh vực công nghệ trong văn bản cho thấy những đặc điểm gì về ngôn ngữ của văn bản thông tin?
Vận dụng kiến thức về đặc điểm ngôn ngữ của văn bản thông tin, tập trung vào tính chính xác, khách quan, chuyên môn và khả năng truyền tải thông tin.
Việc sử dụng nhiều thuật ngữ thuộc lĩnh vực công nghệ như AI, lập trình viên AI, chuyên gia dữ liệu, kỹ sư robot, tự động hóa,... cho thấy:
- Ngôn ngữ của văn bản có tính chuyên môn, khoa học, sử dụng các thuật ngữ đặc trưng của lĩnh vực công nghệ.
- Đảm bảo tính chính xác, cụ thể, giúp người đọc hiểu rõ các vấn đề liên quan đến AI và thị trường lao động.
- Góp phần truyền tải thông tin một cách ngắn gọn, rõ ràng, khách quan, tăng tính thuyết phục cho văn bản.
Theo văn bản, để cạnh tranh trong kỷ nguyên AI, người trẻ cần "phát triển các kỹ năng mà AI khó thay thế". Theo anh/chị, kỹ năng nào AI khó thay thế nhất ở con người? Vì sao?
- Vận dụng kĩ năng trình bày quan điểm cá nhân, kết hợp lí giải và đưa ra dẫn chứng phù hợp.
- Cần lựa chọn một kĩ năng tiêu biểu, giải thích thuyết phục vì sao AI khó thay thế kĩ năng đó.
Gợi ý:
- Kĩ năng lựa chọn: Khả năng thấu cảm và kết nối cảm xúc.
- Giải thích: Là khả năng đặt mình vào hoàn cảnh của người khác để lắng nghe, thấu hiểu, chia sẻ và ứng xử phù hợp.
- Lí giải:
+ AI có thể phân tích dữ liệu, nhận diện cảm xúc và đưa ra lời khuyên nhưng khó thay thế sự đồng cảm chân thành của con người.
+ Khả năng thấu cảm được hình thành từ trải nghiệm sống, tình cảm và ý thức trách nhiệm với người khác.
+ Đây là kĩ năng cần thiết trong giáo dục, y tế, tư vấn tâm lí và các hoạt động cộng đồng.
- Bài học: Người trẻ cần rèn luyện khả năng lắng nghe, thấu hiểu, chia sẻ và ứng xử nhân văn để khẳng định giá trị bản thân trong thời đại AI.
II. VIẾT
Từ nội dung văn bản ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về những việc người trẻ cần làm để biến AI thành công cụ phát triển bản thân.
- Xác định đúng vấn đề nghị luận: Những việc người trẻ cần làm để biến AI thành công cụ phát triển bản thân.
- Triển khai đoạn văn theo cấu trúc hợp lí
- Sử dụng lí lẽ rõ ràng, dẫn chứng phù hợp; diễn đạt mạch lạc, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp.
a. Mở đoạn: Giới thiệu vai trò của AI trong thời đại công nghệ, khẳng định cần chủ động sử dụng AI để phát triển bản thân.
b. Thân đoạn
- Những việc người trẻ cần làm:
+ Trang bị kiến thức, nâng cao năng lực chuyên môn: Chủ động tìm hiểu công nghệ, học cách sử dụng AI hiệu quả trong học tập và công việc.
+ Hình thành thói quen học tập suốt đời: Thường xuyên cập nhật kiến thức, xu hướng mới để thích nghi với sự thay đổi của thị trường lao động.
+ Rèn luyện những kĩ năng AI khó thay thế: Phát triển tư duy phản biện, khả năng sáng tạo, giao tiếp và giải quyết vấn đề.
+ Sử dụng AI có trách nhiệm: Biết kiểm chứng thông tin, chọn lọc kết quả, không phụ thuộc hay sao chép máy móc nội dung do AI tạo ra.
+ Chủ động thích nghi, đổi mới tư duy: Không lo sợ hay né tránh AI mà xem AI là công cụ hỗ trợ, giúp nâng cao hiệu quả học tập và làm việc.
- Mở rộng, bài học nhận thức và hành động: Phê phán thái độ phụ thuộc, lạm dụng AI, thiếu tư duy độc lập và sáng tạo.
- Mỗi người trẻ cần chủ động học hỏi, rèn luyện và làm chủ công nghệ để biến thách thức thành cơ hội phát triển bản thân.
c. Kết đoạn: Khẳng định AI chỉ thực sự có giá trị khi con người biết sử dụng công nghệ một cách thông minh, có trách nhiệm và không ngừng hoàn thiện chính mình.
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) so sánh, đánh giá hai văn bản sau:
|
VỚI SÔNG HỒNG Xa lắc cánh buồmHư ảo một dòng sôngMộng du chảy qua đời tôi - năm thángĐêm ngửa mặt sao trời nhoi nhói sángThất vận câu thơLỗi hẹn với sông HồngMẹ một đời thầm lặng sống bao dungDắt lúa lội qua mùa Đông thoi thópMẹ từng giấu vào đêm nghìn giọt khócQuả bàng khô chờ rụng lúc không ngườiMẹ ru hời hạt thóc - những mong tôi...Tóc người lẫn với mưa nguồn chớp bểCon xa mẹ xa quê biền biệt thếHỡi hoa xoan ký ức tuổi lên mười!Chỉ sông Hồng thương mẹ hát đơn côiPhù sa đỏ như miếng trầu mẹ quệtĂn hạt gạo mãi giờ con mới biếtCó sông và đời mẹ ở bên trong (Trương Nam Hương (1), Những dòng sông, những cây cầu, NXB Hội Nhà văn,năm 2024, tr.160-161). |
SÔNG CÁI Có những ai con cháu Lạc HồngCả một đời ở bên dòng sông CáiTạo hoá làm ra núi, ra sông, ra bãi, ra đồngĐể bây giờ hai bên bờ sông thành làng, thành xóm.Sông Cái ơi!Như dòng sữa mẹ nuôi bao thế hệ lớn khônTừ hạt phù sa, sông cho ta bãi mía, nương dâu,ruộng lúa, đồng hoa...Dòng phù sa từ thượng nguồn đổ ra biển Đông.làm xanh bãi, xanh đồngChẳng biết dòng chảy thế nào mà giọng nói nghemỗi vùng mỗi khácHạt phù sa thấm vào lời hátĐể giờ thành bao làn điệu dân ca.[...] (Trương Minh Hoan(2), Những dòng sông, những cây cầu, NXB Hội Nhà văn, năm 2024, tr.131). |
(1) Trương Nam Hương sinh năm 1963 tại Hải Phòng, là một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ ca Việt Nam thời kỳ đổi mới. Thơ ông thường mang đậm cảm thức về nguồn cội, lòng biết ơn đối với mẹ cùng những hoài niệm về Hà Nội, Huế, Sài Gòn qua phong cách trữ tình, kết hợp giữa nét truyền thống và hiện đại.
(2) Trương Minh Hoan sinh sống và làm việc tại Vũng Tàu. Ông được bạn đọc biết đến với nhiều bài thơ Đường luật xuất sắc và một số bài thơ được phổ nhạc như: “Trở lại Đường Xoan”, “Người trồng hoa ở nghĩa địa Hàng Dương”, “Khúc hát Đường Xoan”... Ông đã xuất bản tập thơ “Mưa nắng Vũng Tàu” (2025).
- Giới thiệu: Khái quát về hai tác giả, hai văn bản và vấn đề cần so sánh.
- Phân tích văn bản thứ nhất: Làm rõ nội dung, cảm xúc chủ đạo và những đặc sắc nghệ thuật của bài thơ Với sông Hồng.
- Phân tích văn bản thứ hai: Làm rõ nội dung, cảm xúc chủ đạo và những đặc sắc nghệ thuật của bài thơ Sông Cái.
- So sánh, đánh giá: Chỉ ra điểm tương đồng, khác biệt về nội dung và nghệ thuật; lí giải nguyên nhân của những điểm tương đồng, khác biệt ấy.
- Kết luận: Khẳng định giá trị riêng và đóng góp của hai văn bản.
1. Điểm tương đồng
- Về nội dung:
- Cả hai bài thơ đều lấy hình tượng dòng sông làm trung tâm để thể hiện tình yêu quê hương, đất nước và sự gắn bó với cội nguồn.
- Dòng sông hiện lên không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên mà còn là biểu tượng của sự sống, sự nuôi dưỡng, bồi đắp và lưu giữ những giá trị văn hóa, tinh thần.
- Cùng sử dụng hình ảnh phù sa để gợi sự màu mỡ, trù phú và công lao bồi đắp của dòng sông đối với cuộc sống con người.
- Về nghệ thuật:
- Sử dụng thể thơ tự do, ngôn ngữ giàu hình ảnh và cảm xúc.
- Hình ảnh thơ mang tính biểu tượng, kết hợp giữa yếu tố thiên nhiên và đời sống con người.
- Sử dụng các biện pháp tu từ như so sánh, nhân hóa, điệp ngữ,... góp phần thể hiện tình cảm của tác giả.
2. Điểm khác biệ
- Bài thơ “Với sông Hồng” – Trương Nam Hương:
- Nội dung: Tập trung thể hiện nỗi nhớ quê hương, tình yêu thương và lòng biết ơn sâu sắc đối với người mẹ tảo tần, giàu đức hi sinh. Hình tượng sông Hồng gắn bó mật thiết với hình ảnh người mẹ, với những kí ức tuổi thơ và nguồn cội.
- Nghệ thuật: Hình ảnh thơ giàu sức gợi, đậm chất hoài niệm; sử dụng những liên tưởng độc đáo như “Phù sa đỏ như miếng trầu mẹ quệt”, hình ảnh mang tính biểu tượng “Có sông và đời mẹ ở bên trong”. Giọng thơ trầm lắng, da diết, giàu chất suy tư.
- Bài thơ “Sông Cái” – Trương Minh Hoan:
- Nội dung: Ca ngợi vai trò của dòng sông trong việc nuôi dưỡng, bồi đắp đời sống vật chất và tinh thần của cộng đồng qua nhiều thế hệ. Dòng sông gắn với sự hình thành làng xóm, sự phát triển nông nghiệp và sự lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
- Nghệ thuật: Sử dụng hình ảnh thơ gần gũi, mộc mạc; phép liệt kê trong các câu thơ “bãi mía, nương dâu, / ruộng lúa, đồng hoa...” làm nổi bật sự trù phú của quê hương. Giọng thơ tha thiết, tự hào, mang âm hưởng ngợi ca.
3. Lí giải sự tương đồng và khác biệt
- Tương đồng vì cả hai tác giả đều có tình yêu thiên nhiên, quê hương và ý thức trân trọng cội nguồn.
- Khác biệt do mỗi tác giả có trải nghiệm sống, điểm nhìn nghệ thuật và mạch cảm xúc riêng. Trương Nam Hương hướng về kí ức cá nhân, tình mẫu tử; Trương Minh Hoan hướng đến đời sống cộng đồng và bản sắc văn hóa dân tộc.
4. Đánh giá chung
Hai bài thơ cùng góp phần khẳng định ý nghĩa của dòng sông trong đời sống con người, đồng thời thể hiện những cách cảm nhận độc đáo, giàu giá trị nhân văn.





