Đề thi thử giữa học kì 1 Văn 12 - Đề số 10

Lớp 12

90 phút

6 câu hỏi

FlashcardsHọc Flashcards

Ghi nhớ nhanh các công thức và kiến thức trọng tâm.

I. ĐỌC HIỂU

Đọc văn bản sau:

(Lược phần đầu: Sau cuộc hôn nhân sắp đặt, mợ Du sống với cậu Du không hạnh phúc. Họ bỏ nhau và mợ Du bị gia đình chồng cấm đoán gặp con, phải rời bỏ quê hương vào Vinh kiếm sống. Nhớ con, mợ tìm về quê. Để được gặp con – Dũng, mợ đã nhờ nhân vật tôi – cậu bé An giúp đỡ.)

Chúng tôi vừa mới đến cổng vườn nhà ông Hào, mợ Du ở một bụi râm bụt lao sầm ra, ôm chặt lấy thằng Dũng vừa nức nở kêu tên Dũng:

- Dũng! Dũng! Dũng con ơi!

Mợ bế xốc Dũng lên, đẩy cánh cổng chạy vào trong cùng vườn. Tôi theo vào. Mợ Du đặt Dũng xuống đất, mợ quỳ hẳn đầu gối, hai tay choàng lấy người Dũng. Vẫn cái giọng nghẹn ngào ấy:

- Dũng! Dũng! Dũng có nhớ mợ không! Bà có đánh Dũng không? Cậu có bênh Dũng không? Dũng có nhớ mợ không? Có thương mợ không?

Dũng không đáp, ngả đầu vào vai mẹ mếu máo:

- Hự! Hự... mợ về nhà với con cơ...

Mợ Du hôn hít vào má, vào trán, vào cằm Dũng rồi khóc nức nở:

- Giời ơi! Giời ơi! Mợ chết mất! Dũng ơi! Dũng ơi!

[...]

Tôi dần thấy nghẹn ở cổ. Tôi phải bưng lấy mặt và quay đi chỗ khác: “Mợ ơi! Mợ ơi!”.

Đằng kia Dũng cũng: “Mợ ơi! Mợ ơi!”.

Tiếng khóc của Dũng và cả chính tiếng khóc của tôi càng xé lòng tôi ra.

Chợt mợ Du đứng vùng lên, hất mạnh mớ tóc xõa ra đằng sau.

Thoáng cái, mắt mợ quắc lên sáng ngời và gương mặt trắng mát của mợ tái hẳn đi. Mợ cắn chặt môi dưới, lắc mạnh đầu luôn mấy cái. Ánh trăng càng chảy cuồn cuộn trong những đợt tóc đen ánh trở nên hung dài chấm gót của mợ Dũng.

Mắt người mẹ khốn nạn, mắt đứa con đầy đọa và mắt tôi đắm vào nhau không biết trong bao nhiêu phút, yên lặng và tê mê…

(Lược phần cuối: Từ đó trở đi mỗi lần mợ Dũng trở về “tôi” đều giúp hai mẹ con gặp nhau. Sau mười bảy, mười tám năm, “tôi” tình cờ biết câu chuyện về mợ Du khi mợ đã qua đời. Di vật cuối cùng mợ Du để lại chính là bức thư và tấm ảnh chụp chung với Dũng cùng với nỗi nhớ con được ghi chú đằng sau bức ảnh)

(Nguyên Hồng, trích Mợ du, Những truyện hay viết cho thiếu nhi,

NXB Kim Đồng, 2021, tr.113 -115)

Câu 1:

Chỉ ra dấu hiệu để xác định ngôi kể trong đoạn trích trên.

Câu 2:

Dựa vào phần in đậm trong đoạn trích trên, hãy chỉ ra những hành động của mợ Du khi gặp lại con trai là Dũng.

Câu 3:

Anh/Chị nhận xét gì về nhân vật mợ Du qua chi tiết: “Mợ bế xốc Dũng lên, đẩy cánh cổng chạy vào trong cùng vườn” và “Mợ hôn hít vào má, vào trán, vào cằm Dũng rồi khóc nức nở”.

Câu 4:

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong câu văn: “Mợ hôn hít vào má, vào trán, vào cằm Dũng rồi khóc nức nở.”

Câu 5:

Anh/Chị hãy viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) trình bày vai trò của tình cảm gia đình đối với mỗi người trong cuộc sống hiện nay.

II. VIẾT

Câu 6:

Anh/Chị hãy viết bài văn (khoảng 400 chữ) so sánh, đánh giá đoạn trích ở phần Đọc - hiểu với đoạn trích dưới đây:

(Lược phần đầu: Sau nhiều năm sống xa quê, người con trai đưa vợ con về quê ăn tết với mẹ. Người mẹ già hết lòng chăm chút, ngày nào cũng dậy sớm nhóm bếp rơm nấu cơm cho con cháu, nhưng họ đã quen với nếp sống thành phố nên hầu như không ăn được.)

Sáng hôm sau bà lại dậy sớm. Lại nhóm bếp rơm nấu cơm. Xong bữa nồi cơm không vơi được là mấy, vẫn đầy như lòng mẹ. Anh gắng ăn được nửa chén. Chén lòng san đôi cho mẹ cho vợ. Anh dối mẹ chở vợ con đi xem chợ tết, đi thăm thú làng quê, thực chất là để ghé quán cho vợ con ăn bún ăn cháo.

[...]

Chưa hết tết, mới ngày mùng bốn anh lại phải đưa vợ con vào Sài Gòn. Bà mẹ dậy sớm làm gà, nấu cơm. Vẫn một mình bà cặm cụi với cái bếp. Bà xúc đầy đơm cơm vào chiếc cà mèn. Gà luộc cho vào hộp đựng. “Bây đem lên xe mà ăn. Cơm dọc đường dọc sá không ngon đâu”.

Con cháu lên taxi rồi bà còn dặn theo: “Vào trong nhớ ăn uống đàng hoàng nghe bây. Đừng bỏ bữa sáng. Không ai thương bằng cơm thương”.

Vào tới Sài Gòn cà mèn cơm vẫn còn một nửa. Vợ định đem đi đổ. Anh can bảo để đấy, phơi khô cất giữ làm kỷ niệm.

Qua tháng ba nghe tin mẹ bệnh, anh tức tốc về nhà. Nằm trên giường, gặp con câu đầu tiên bà hỏi: “Con ăn chi chưa? Mẹ không bắc cơm được. Thôi ra đầu chợ ăn tạm. Bữa nào khỏe mẹ nấu cơm cho ăn. Tội nghiệp”.

Nhưng mẹ không khỏe nữa, yếu dần, được thêm hai bữa thì nhắm mắt.

Đưa mẹ ra đồng xong, về nhà nhìn chén cơm trắng đặt trên bàn thờ, anh thấy nhói lòng. Ân hận. Thế là hết cơ hội được ăn với mẹ một chén cơm sáng thật đầy, để nghe mẹ nói câu “không ai thương bằng cơm thương”.

(Hoàng Công Danh ⁽²⁾, trích Cơm mùi khói bếp,

Chuyến tàu vé ngắn, NXB trẻ 2016, tr.49 - 54)

* Chú thích:

⁽¹⁾ Nguyên Hồng (1918–1982) là cây bút tiêu biểu của nền văn học Việt Nam. Văn ông mang đậm chất trữ tình, dạt dào cảm xúc, tình yêu thương với những người cùng khổ. Truyện ngắn Mợ du thuộc giai đoạn văn học hiện thực phê phán 1930 – 1945.

⁽²⁾ Hoàng Công Danh (1987), hiện công tác ở Tạp chí Cửa Việt, Quảng Trị. Văn anh dung dị, hóm hỉnh, thấm đẫm tình người, mang đậm hơi thở cuộc sống nông thôn. Truyện ngắn Cơm mùi khói bếp thuộc giai đoạn văn học Việt Nam đương đại, thời kì sau Đổi mới (từ năm 1986 đến nay).

Phương pháp giải

Vận dụng kĩ năng viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai đoạn trích truyện ngắn. Cần triển khai các thao tác:

- Phân tích khái quát nội dung, nghệ thuật của từng đoạn trích.

- Xác định và làm rõ những điểm tương đồng, khác biệt trên phương diện nội dung và nghệ thuật.

- Lí giải nguyên nhân của sự tương đồng, khác biệt.

- Đánh giá giá trị nội dung, nghệ thuật và thông điệp của hai đoạn trích.

Lời giải chi tiết

1. Mở bài:

Dẫn dắt và nêu vấn đề cần so sánh, đánh giá

2. Thân bài:

2.1 Giới thiệu tác giả, và hai đoạn trích

2.2 Điểm giống nhau:

- Về nội dung

- Đề tài: tình mẫu tử/tình cảm gia đình.

- Chủ đề: Khắc học tình yêu thương sâu nặng, bền bỉ và sự hi sinh của người mẹ dành cho con; qua đó khẳng định vẻ đẹp thiêng liêng của tình mẫu tử.

- Nhân vật: Hai đoạn trích đều hướng ngòi bút tới những người mẹ với tình yêu con sâu sắc. Mợ Du trong tác phẩm cùng tên dù bị chia lìa vẫn tìm mọi cách trở về gặp con, ôm hôn, hỏi han, khóc nức nở...; người mẹ trong đoạn trích Cơm mùi khói bếp chăm chút cho con từng bữa cơm, đến khi ốm nặng vẫn trăn trở quan tâm, lo lắng cho con.

-Thái độ yêu thương, trân trọng của tác giả trước tình thương yêu sâu sắc của người mẹ dành cho con.

- Về nghệ thuật

+ Điểm nhìn: Cả hai đoạn trích đều có sự kết hợp giữa các điểm nhìn như điểm nhìn của người kể chuyện, điểm nhìn bên ngoài và điểm nhìn bên trong, bút pháp tả thực với cách miêu tả cụ thể làm nổi bật tình yêu thương của mẹ dành cho con.

+ Xây dựng nhân vật: Khắc họa nhân vật hai người mẹ chủ yếu qua những hành động, lời nói góp phần làm nổi bật tính cách nhân vật.

+ Ngôn ngữ, giọng điệu: Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị nhưng có sự chọn lọc tinh tế, câu văn sinh động, giàu hình ảnh, có giá trị biểu cảm cao; giọng điệu thay đổi linh hoạt phù hợp với đặc điểm nhân vật, chủ đề, tư tưởng đoạn trích.

2.3 Điểm khác:

- Về nội dung

+ Đoạn trích Mợ Du: Khắc họa sự trào dâng mãnh liệt của tình mẫu tử trong cảnh mẹ con bị chia lìa (những cái ôm, nụ hôn, tiếng gọi, tiếng khóc,...)

->Nhà văn bày tỏ niềm xót thương trước tình cảnh tình mẫu tử bị chia cắt; đồng thời lên án xã hội tàn nhẫn, bất công đã tước đoạt quyền được yêu thương, chăm sóc con của người mẹ.

+ Đoạn trích Cơm mùi khói bếp: Khắc họa tình yêu thương bền bỉ, âm thầm, chăm chút của người mẹ trong những điều bình dị của đời sống, đồng thời thể hiện nỗi ân hận, tiếc nuối muộn màng của người con.

-> Nhà văn làm nổi bật vẻ đẹp của tình mẹ trong những điều bình dị; đồng thời nhắc nhở mỗi người biết yêu thương, trân trọng, tình thân khi còn có thể.

- Về nghệ thuật

- Ngôi kể, điểm nhìn:

+ Đoạn trích Mợ Du nhà văn sử dụng ngôi kể thứ nhất, người kể chuyện xưng “tôi” là cậu bé An, trực tiếp chứng kiến cuộc gặp gỡ của hai mẹ con, qua đó bộc lộ niềm xúc động và sự đồng cảm.

+ Đoạn trích Cơm mùi khói bếp nhà văn sử dụng ngôi kể thứ ba. Câu chuyện chủ yếu được kể theo điểm nhìn của người con, giúp thể hiện những suy nghĩ, sự giằng co và nỗi ân hận của anh.

+ Ngôn ngữ, giọng điệu:

Đoạn trích Mợ Du ngôn ngữ thay đổi linh hoạt, đối thoại sinh động, giong văn xót xa, thống thiết, dồn dập. Còn đoạn văn Cơm mùi khói bếp chủ yếu là ngôn ngữ của người kể chuyện, giọng điệu buồn thương, nhẹ nhàng, da diết

2.4. Lí giải nguyên nhân sự giống và khác nhau:

- Điều làm nên sự tương đồng của đoạn trích:

Cả hai tác giả đều hướng ngòi bút tới vẻ đẹp của tình mẫu tử, cùng có cái nhìn nhân văn, giàu yêu thương và trân trọng trước tình mẹ, tình thân.

- Còn điều làm nên sự khác biệt của 2 đoạn trích :

+ Sự khác biệt được tạo nên bởi phong cách nghệ thuật, cá tính và thiên hướng sáng tạo riêng của mỗi nhà văn

+ Đồng thời, hai cốt truyện, hai nhân vật được đặt trong những bối cảnh, thời đại và giai đoạn khác nhau, vì thế chịu sự chi phối của hoàn cảnh xã hội, quan niệm sống và cách nhìn con người ở mỗi thời đại.

2.5. Đánh giá chung:

- Hai đoạn trích đều khẳng định giá trị thiêng liêng của tình mẫu tử trong cuộc sống. Nếu đoạn trích Mợ Du gây xúc động bởi tình mẹ con mãnh liệt trong cảnh chia lìa thì đoạn trích Cơm mùi khói bếp để lại dư âm qua tình yêu thương âm thầm của mẹ.

- Mỗi tác giả đều có phong cách sáng tác độc đáo, không chỉ mang dấu ấn cá nhân của nhà văn mà còn mang dấu ấn của phong cách sáng tác thời đại.

3. Kết bài:

- Khẳng định ý nghĩa của so sánh, đánh giá hai đoạn trích.

- Có thể nêu những ấn tượng của bản thân.