Đề thi tham khảo học kì 2 Văn 12 - Đề số 11
I. ĐỌC HIỂU
Đọc đoạn trích dưới đây và thực hiện các yêu cầu:
SKĐS - Mức tăng nhiệt độ toàn cầu 1 độ C hiện nay đã khiến sức tàn phá của bão tăng trung bình khoảng 40%. Hiện tượng "tăng nhanh cường độ", cũng đang trở nên phổ biến hơn khiến nhiều cơn bão mạnh xuất hiện.

Siêu bão Milton tăng cường độ trở lại
Nguyên nhân xuất hiện nhiều cơn bão mạnh
Bão Yagi vừa càn quét Philippines, Trung Quốc, Việt Nam, gây thiệt lại lớn về người và của. Hiện bão Milton đang càn quét nước Mỹ, trở thành siêu bão mạnh nhất hành tinh trong năm 2024.
Theo tờ Daily Mail, hàng triệu người dân trên khắp Florida đang phải chạy đua với thời gian để sơ tán trước khi "cơn bão thế kỷ" đổ bộ vào Tampa vào đêm nay. Thị trưởng thành phố này đã cảnh báo những người từ chối sơ tán rằng họ có thể chết trong nhà của mình.
Các quan chức tuyên bố những người chọn ở lại và vượt qua cơn bão Milton sẽ phải tự lo liệu, trong khi Thị trưởng Tampa, Jane Castor cảnh báo rằng mực nước biển dự báo dâng cao 4,5 mét sẽ đủ sâu để nhấn chìm toàn bộ các ngôi nhà.

Ảnh chụp từ vệ tinh một trận siêu bão.
Vì sao năm 2024 lại liên tiếp xuất hiện nhiều cơn bão mạnh? Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, nguyên nhân khiến năm 2024 có nhiều bão mạnh như Geami, Yagi, Krathon hay Helence, Milton… có thể do tác động bởi một số yếu tố khí hậu và môi trường.
Năm 2024 là năm chuyển pha El Nino sang Lania, quá trình chuyển pha quan sát được xếp vào chuyển pha nhanh nên đốt nóng và mất cân bằng nhiệt ẩm đại dương đang diễn ra mạnh mẽ góp phần làm tăng nguồn cung cấp năng lượng cho sự hình thành và phát triển của các cơn bão nhiệt đới.
Sự nóng lên toàn cầu do biến đổi khí hậu làm tăng nhiệt độ của cả đại dương và khí quyển. Khi nước biển ấm lên, nó cung cấp nhiều hơi nước và năng lượng hơn cho các hệ thống thời tiết, dẫn đến việc hình thành nhiều bão mạnh hơn và cường độ của các cơn bão này cũng tăng lên.
Chúng ta đã chứng kiến sự bất thường về nhiệt độ trung bình toàn cầu từ đầu năm đến nay (tháng 1 đến tháng 8 năm 2024) cao hơn 0,7 độ C so với mức trung bình giai đoạn 1991-2020, nhiều khả năng năm 2024 sẽ là năm ấm nhất năm được ghi nhận và khi nhiệt độ tăng lên thì các cơn bão mạnh cũng gia tăng.
Trong tương lai, số lượng các cơn bão mạnh tăng, chẳng hạn như loại bão ở ngưỡng CAT 4-5 (tốc độ gió lớn hơn 200 km/h) tức là những cơn bão có cường độ mạnh trên cấp 17 sẽ gia tăng.
Một số nghiên cứu công bố mới đây tại Mỹ cho thấy, hiện tượng nóng lên toàn cầu là nguyên nhân khiến các cơn bão nhiệt đới xảy ra với cường độ mạnh hơn và tần suất nhiều hơn. Theo nghiên cứu này, nhiệt độ bề mặt đại dương ấm lên khiến lượng hơi nước trong khí quyển gia tăng, khiến các cơn bão mạnh lên về cường độ.
"Như chúng ta đã biết, mức tăng nhiệt độ toàn cầu 1 độ C hiện nay đã khiến sức tàn phá của bão tăng trung bình khoảng 40%. Trong khi đó, hiện tượng "tăng nhanh cường độ", cũng đang trở nên phổ biến hơn", ông Khiêm nói.
Một số nghiên cứu gần đây cũng nhắc đến khả năng biến đổi khí hậu cũng làm giảm độ đứt gió thẳng đứng- những thay đổi về tốc độ và hướng gió theo độ cao - dọc bờ biển Đại Tây Dương của Bắc Mỹ và bờ biển Thái Bình Dương của châu Á. Độ đứt gió thẳng đứng mạnh có thể ngăn cản cơn bão phát triển mạnh và giảm sức tàn phá của bão, tuy nhiên do biến đổi khí hậu đã làm giảm yếu tố này.
Nguyên nhân đến từ sự thay đổi trong các hoàn lưu, và sự phân bổ lại khí áp có thể tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành bão và duy trì cường độ của chúng trong thời gian dài hơn. Ngoài ra, sự chênh lệch nhiệt độ bề mặt đất với bề mặt nước cũng khiến độ ẩm tăng cao dọc khu vực bờ biển, dẫn đến áp suất và lưu thông gió đẩy độ ẩm vào tầng bình lưu giữa, tạo điều kiện để bão phát triển.
Bão đổ bộ đất liền nước ta có thể nhiều hơn
Nhận định từ tháng 10-12/2024, ông Mai Văn Khiêm cho biết, hoạt động của bão/áp thấp nhiệt đới trên khu vực Biển Đông có khả năng xuất hiện ở mức xấp xỉ đến cao hơn trung bình nhiều năm (trung bình nhiều năm 4,5 cơn); trong đó số cơn đổ bộ vào đất liền có thể cao hơn so với trung bình nhiều năm (trung bình nhiều năm là 1,9 cơn) và tập trung nhiều ở khu vực Trung Bộ và các tỉnh phía Nam. Đề phòng khả năng bão/áp thấp nhiệt đới hình thành ngay trên khu vực Biển Đông và không loại trừ xảy ra những cơn bão mạnh.
Lưu vực sông Trung Bộ, Tây Nguyên lũ sông xuất hiện tương đương trung bình nhiều năm. Đỉnh lũ năm 2024 ở hạ lưu sông Mã (Thanh Hóa), sông Cả (Nghệ An, Hà Tĩnh) ở mức báo động 1- báo động 2 và trên báo động 2; hạ lưu các sông chính từ Quảng Bình đến Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hòa. Khu vực Tây Nguyên ở mức báo động 2-báo động 3 và trên báo động 3, các sông chính ở Phú Yên, Ninh Thuận, Bình Thuận dao động mức trên báo động 2.
Các đợt lũ lớn khả năng tập trung trong nửa cuối tháng 10 và tháng 11/2024 và khả năng xuất hiện lũ muộn vào cuối năm trùng vào thời kỳ tích nước của các quy trình vận hành liên hồ chưa các sông Trung Bộ, Tây Nguyên. Mùa lũ 2024 trên sông Mê Kông xuất hiện tương đương trung bình nhiều năm. Đỉnh lũ năm 2024 ở đầu nguồn sông Cửu Long dao động ở trên mức BĐ1; đỉnh lũ tại các trạm hạ lưu sông Cửu Long ở mức báo động 2-báo động 3 và trên báo động 3.
Xác định thể loại văn bản trên? Văn bản trên nói về hiện tượng gì?
Vận dụng kiến thức về văn bản thông tin.
- Thể loại văn bản: Đây là một văn bản thông tin.
- Nội dung chính: Văn bản nói về hiện tượng gia tăng cường độ và tần suất của các cơn bão mạnh trong thế kỷ này, đặc biệt là trong năm 2024.
Nhan đề, sapo, hình ảnh trong văn bản nhằm chuyển tải thông tin gì? Hãy phân tích vai trò của lập luận khoa học và các yếu tố phi ngôn ngữ (số liệu, hình ảnh minh họa) trong việc thuyết phục người đọc về vấn đề tăng cường độ bão.
Đọc kĩ bài thơ, suy luận, tổng hợp.
- Thông tin được chuyển tải:
+ Nhan đề: "Nguyên nhân xuất hiện nhiều cơn bão mạnh thế kỷ" giúp người đọc nhận diện chủ đề chính là nguyên nhân của sự gia tăng bão mạnh.
+ Sapo: Tóm tắt tình hình bão năm 2024 (như siêu bão Milton, bão Yagi) cùng những cảnh báo nghiêm trọng về tác động của các cơn bão.
+ Hình ảnh: Ảnh vệ tinh minh họa sức mạnh và quy mô của các siêu bão, tạo ấn tượng trực quan và nhấn mạnh mức độ nguy hiểm của hiện tượng.
- Vai trò của lập luận khoa học:
+ Giải thích nguyên nhân bão mạnh bằng các hiện tượng tự nhiên như biến đổi khí hậu, quá trình chuyển pha El Niño - La Niña.
+ Cung cấp số liệu cụ thể (ví dụ: tăng nhiệt độ 1°C làm tăng sức tàn phá bão 40%) giúp thuyết phục người đọc qua tính chính xác và khoa học.
+ Vai trò của yếu tố phi ngôn ngữ:
+ Số liệu minh họa sức tàn phá (ví dụ: mực nước biển dâng cao 4,5 mét ở Florida) làm nổi bật sự nghiêm trọng của vấn đề.
+ Hình ảnh trực quan giúp người đọc dễ hình dung và tăng sự quan tâm đối với nội dung được trình bày.
Văn bản đã nêu ra các nguyên nhân nào dẫn đến sự gia tăng sức mạnh và tần suất của các cơn bão mạnh?
Đọc kĩ bài thơ, suy luận, tổng hợp.
- Biến đổi khí hậu:
+ Nhiệt độ toàn cầu tăng lên, đặc biệt năm 2024 là năm dự báo nóng nhất lịch sử.
+ Nhiệt độ đại dương ấm lên cung cấp nhiều năng lượng và hơi nước cho các cơn bão.
- Chuyển pha El Niño sang La Niña: Chuyển pha nhanh gây mất cân bằng nhiệt và độ ẩm đại dương, tạo điều kiện hình thành bão.
- Giảm độ đứt gió thẳng đứng: Biến đổi khí hậu làm giảm sự thay đổi tốc độ và hướng gió theo độ cao, giúp bão duy trì cường độ mạnh lâu hơn.
- Chênh lệch nhiệt độ bề mặt đất và nước: Tăng độ ẩm ở khu vực ven biển, tạo điều kiện thuận lợi để bão phát triển.
Hãy phân tích bố cục của văn bản và nêu rõ cách sắp xếp thông tin trong văn bản có hiệu quả như thế nào đối với việc cung cấp thông tin về hiện tượng thiên nhiên.
Phân tích, kết luận.
- Phân tích bố cục:
+ Mở đầu: Đưa ra bối cảnh về tình trạng bão mạnh trong năm 2024, nhấn mạnh các siêu bão như Milton, Yagi.
+ Thân bài:
Phân tích các nguyên nhân gây gia tăng sức mạnh và tần suất bão dựa trên lập luận khoa học và số liệu.
Trình bày các dự báo về bão trong tương lai và tác động đến các khu vực.
+ Kết luận: Cảnh báo và nhấn mạnh sự cần thiết phải đối phó với tác động của bão mạnh.
- Hiệu quả sắp xếp thông tin:
+ Thông tin được trình bày từ khái quát đến cụ thể, kết hợp giữa số liệu và lập luận.
+ Người đọc dễ dàng theo dõi và nắm bắt vấn đề nhờ cách tổ chức logic.
Tại sao quá trình chuyển pha El Niño sang La Niña trong năm 2024 được xem là một nguyên nhân làm tăng số lượng và cường độ các cơn bão mạnh?
Phân tích, kết luận.
- Lý do:
+ Chuyển pha nhanh gây mất cân bằng nhiệt và độ ẩm trong khí quyển và đại dương.
+ Làm tăng nguồn năng lượng cần thiết để hình thành và phát triển các cơn bão nhiệt đới.
+ Làm thay đổi hoàn lưu khí quyển, tạo điều kiện thuận lợi cho bão mạnh xuất hiện.
II. VIẾT
“Thơ có yếu tố tượng trưng là thơ có những hình ảnh mang tính biểu tượng, gọi cho người đọc những ý niệm, hoặc gợi lên một liên tưởng sâu xa.”
Viết đoạn văn nghị luận khoảng 200 chữ phân tích đoạn thơ sau để làm sáng tỏ ý kiến trên:
HY MÃ LẠP SƠN (1)
Nghìn thế kỉ đã theo nghìn thế kỉ,
Ta đứng đây nhìn thấy triệu
Mặt Trời Tắt và nhen, và phân phát cho đời
Những thời tiết tải tê hay ấm áp
[...]
Ta là Một, là Riêng, là Thứ nhất,
Không có chi bè bạn nổi cùng ta.
Bởi ghen trời, ta ngạo nghễ xông pha
Lên vút thẳm, đứng trên nghìn đỉnh núi,
[...]
Ta lên cao như một ý siêu phàm
Nhìn vũ trụ muốn tranh phần cao vọi!
Đời đã hết. Chỉ riêng ta đứng mãi
Ở nơi đây không dấu vết loài người;
[...]
Ta cao quá, thì núi non thấp lắm,
Chẳng chi so, chẳng chi đến giao hoà
Ta bỏ đời, mà đời cũng bỏ ta
Giữa vắng ngắt, giữa lạnh lùng thê tuyệt!
Ngoài tang trắng của tuyết rồi lại tuyết
Hoạ chăng nghe gần gũi khúc ca trời;
Trong veo ngần, hơi thuần tuý của hơi
Xuyên ngày tháng, vẫn vỗ về bên mái,
Và trời rót khúc ca trời cảm khái:
- “Cô đơn muôn lần, muôn thuở cô đơn
Người lên trời, ôi Hy Mã Lạp Sơn!"
(Xuân Diệu, Thơ Xuân Diệu, NXB Giáo dục, 1993, tr. 54-56)
Chú thích: (1) Hy Mã Lạp Sơn: dãy Himalaya - dãy núi trẻ nhất thế giới về lịch sử địa chất, cũng là dãy núi có đỉnh núi cao nhất thế giới.
Vận dụng kỹ năng viết đoạn văn nghị luận văn học.
1. Mở đoạn: Ghi lại ý kiến đã nêu và khẳng định đoạn thơ (đã cho) trong bài Hy Mã Lạp Sơn (Xuân Diệu) có nhiều hình ảnh “mang tính biểu tượng, gợi cho người đọc những ý niệm, hoặc gợi lên một liên tưởng sâu xa".
2. Thân đoạn:
- Giải thích: Ý kiến đã nêu được những nét riêng về nghệ thuật của thơ tượng trưng.
- Chứng minh ý kiến
- Khắc họa hình tượng Hy Mã Lạp Sơn (Himalaya - dãy núi trẻ nhất thế giới về lịch sử địa chất, cũng là dãy núi có đỉnh núi cao nhất thế giới). Tác giả đã hoá thân vào hình tượng để bộc lộ cảm xúc. Hình tượng này vừa có ý nghĩa tả thực, vừa có ý nghĩa biểu tượng, tượng trưng cho một cá nhân có những phẩm chất vượt trội, xuất chúng, siêu phàm, phi thường nhưng lại rất cô đơn, luôn thấy lẻ loi, lạnh lẽo.
- Phân tích biện pháp tu từ biện pháp tu từ được tác giả sử dụng để chỉ ra một mặt là sự lớn lao, phi thường, mặt khác là sự cô đơn, lẻ loi của Hy Mã Lạp Sơn.
3. Kết đoạn: Nêu khái quát giá trị của hình ảnh được sử dụng trong đoạn thơ (để lại ấn tượng sâu đậm, giúp bản thân hiểu thêm về thơ tượng trưng,...).
Viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của em về “Tuổi trẻ với trách nhiệm xây dựng lối sống xanh, bảo vệ môi trường.”
Vận dụng kỹ năng viết bài văn nghị luận xã hội.
Bài viết cần nêu được các ý chính sau đây:
1. Mở bài:
- Nêu vấn đề: Tuổi trẻ là lực lượng tiên phong, có trách nhiệm xây dựng lối sống xanh và bảo vệ môi trường.
- Quan điểm: Lối sống xanh không chỉ là trách nhiệm mà còn là sứ mệnh cao cả của thế hệ trẻ trong việc đảm bảo sự bền vững cho môi trường và xã hội.
2. Thân bài:
a. Giải thích vấn đề:
- Lối sống xanh là gì? Là lối sống thân thiện với môi trường, giảm thiểu tác động tiêu cực đến tự nhiên thông qua các hành động như giảm rác thải, tiết kiệm năng lượng, sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường.
- Tại sao lối sống xanh quan trọng? Lối sống này giúp giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên và góp phần duy trì cân bằng sinh thái.
b. Phân tích:
- Vai trò của tuổi trẻ trong việc xây dựng lối sống xanh.
+ Tuổi trẻ là lực lượng năng động, dễ dàng thích nghi và lan tỏa các giá trị tích cực.
+ Nhiều phong trào thanh niên như "Ngày Chủ nhật xanh," "Giờ Trái đất" hay các chiến dịch bảo vệ môi trường do thanh niên khởi xướng đã tạo ra sức lan tỏa lớn.
- Các hành động cụ thể của tuổi trẻ trong lối sống xanh.
+ Thay đổi từ những thói quen nhỏ: mang theo bình nước cá nhân, sử dụng túi vải thay cho túi nylon, hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần.
+ Tích cực tham gia vào các hoạt động trồng cây xanh, thu gom rác thải, tái chế rác.
+ Lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường thông qua mạng xã hội.
- Thách thức của tuổi trẻ trong việc xây dựng lối sống xanh.
+ Sự tiện lợi của lối sống tiêu thụ, sản phẩm nhựa dùng một lần vẫn còn phổ biến.
+ Ý thức bảo vệ môi trường chưa đồng đều trong giới trẻ.
c. Bàn luận:
- Nâng cao nhận thức của giới trẻ qua giáo dục tại trường học và các chương trình truyền thông.
- Tăng cường tổ chức các phong trào thanh niên bảo vệ môi trường.
- Hỗ trợ từ nhà nước, doanh nghiệp trong việc phát triển các sản phẩm thân thiện môi trường.
- Từng cá nhân cần bắt đầu thay đổi từ chính những thói quen nhỏ hàng ngày.
Kết bài:
- Khẳng định: Lối sống xanh là trách nhiệm không thể thiếu của tuổi trẻ trong thời đại hiện nay.
- Đề xuất: Tuổi trẻ cần chủ động hành động, xây dựng và lan tỏa lối sống xanh để bảo vệ hành tinh xanh, để lại một thế giới tốt đẹp hơn cho các thế hệ tương lai.





