Đề thi giữa học kì 1 Văn 9 - Đề số 11
Phần I. Đọc hiểu
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
| […]Trang Vương thấy táng chàng rồiTruyền quan nội giám cho mời nương nươngThị thần thẳng tới Chiêu DươngThưa rằng: “Vua dạy rước nàng vào trong”Ngọc Hoa nghe nói giận lòng,Cầm dao rạch mặt, máu dòng chảy ngay.Khóc rằng: “Chàng hỡi có hay,Vì tôi nhan sắc, chàng rày thác oan!”Chẳng tham gác phượng, lầu vàng,Vái trời, cắt tóc, để tang cho chồng.Khăn tang áo trở não nùng,Rời chân rón rén gót hồng bước ra.Lạy thôi, quỳ tấu thượng tòa:“Chồng tôi quả thác đã ba ngày rày,Tôi là phận gái thơ ngây,Vua đòi vâng phép vào đây làm gì?”Vua nghe nói vân vi mọi nhẽ,Phán rằng: “Nàng sao nỡ hoài thân? | Chớ nghe cáo bỏ chư quan,Phượng hoàng sao lại đứng ăn với gà!Trẫm nay trị nước gần xaChưa ai xứng đáng gọi là chính phi.Nó dù thiệt phận thác điTa cùng nàng muốn kết nghì làm đôi.Âu là duyên số bởi trời,Lòng vàng quyết hẳn đẹp đôi duyên vàng,Hay là nàng nhớ thương chàng,Cho nên nàng lại tìm đường lánh xa?”Nàng liền đặt gối tâu qua:“Chúc vua muôn tuổi quốc gia vững bền.Tôi niên thiếu, tuổi hèn thơ dại,Còn xuân xanh tuổi mới mười baLòng vua muốn kết giao hòaTôi xin về nhà, chịu chế ba đôngBa năm mãn phục tang chồngThời tôi kíp đến sân rồng chầu vua”. |
(Trích “Kho tàng truyện Nôm khuyết danh”- tập 1, trang 34, 35, 36- NXB Văn học)
Ngọc Hoa là con một gia đình giàu có họ Trần, cha làm quan, quê ở Thanh Hà. Gặp Phạm Tải, người Sơn Tây, mồ côi cha mẹ, phải đi ăn xin để tiếp tục việc học, Ngọc Hoa đem lòng thương yêu. Ông bà họ Trần chiều ý con gái, cho Phạm Tải và Ngọc Hoa kết duyên. Trong làng có Biện Điền là tên vô lại, trước dạm hỏi Ngọc Hoa không được, thấy nàng lấy chồng thì đem lòng thù oán, bèn tạc tượng Ngọc Hoa đem dâng lên Trang Vương. Trang Vương là tên vua hiếu sắc, cho quan quân đến bắt Ngọc Hoa. Giữa triều đình, Trang Vương ép Ngọc Hoa lấy hắn, nhưng bị nàng cự tuyệt. Hắn lại thương lượng với Phạm Tải nhường vợ cho hắn, nhưng Ngọc Hoa vẫn kiên quyết không chịu. Trang Vương liền đầu độc Phạm Tải, bức bách Ngọc Hoa. Ngọc Hoa cầm dao rạch mặt, cắt tóc, mặc tang phục vào triều. Nàng viện cớ chồng chết, vợ phải để tang ba năm và nói chỉ khi nào đoạn tang mới trở lại. Trang Vương đành phải ưng thuận. Mua sách bán chạy nhất trực tuyến
Ngọc Hoa đưa thi hài chồng về quê an táng. Hết ba năm cư tang, nàng tự tử để khỏi bị Trang Vương đòi bắt. Ngọc Hoa chết xuống âm phủ, gặp Phạm Tải, cùng với chồng làm đơn kiện Trang Vương tại điện Diêm La. Diêm Vương tuy là em Trang Vương, nhưng sau khi xét hỏi đã tuyên bố: “Thương anh tôi để trong lòng; Việc quan phải cứ phép công tôi làm” và ra lệnh ném Trang Vương vào vạc dầu. Phạm Tải, Ngọc Hoa được sống lại, trở về đoàn tụ ở cõi trần và chàng trị vì đất nước thay cho Trang Vương.
Đoạn trích trên kể về việc vua Trang Vương sau khi được tên Biện Điền tặng tượng tạc Ngọc Hoa, đã cho quân lính đến nhà, ép chết Phạm tải và bắt nàng vào cung.
Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên.
Căn cứ các phương thức biểu đạt đã học: tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận, …
Phương thức biểu đạt chính của văn bản: tự sự.
Xác định thể loại của đoạn trích trên?
Dựa vào đặc điểm thể thơ, nội dung và nguồn gốc tác phẩm
Đoạn trích trên là truyện thơ Nôm.
Phân tích đặc điểm tính cách của nhân vật Trang Vương thể hiện qua đoạn trích.
Tìm các lời nói, hành động của Trang Vương; từ đó nhận xét
Đặc điểm tính cách nhân vật Trang Vương thể hiện qua đoạn trích: là người háo sắc, cố chấp, một tên bạo chúa dùng quyền uy để ép người khác phải lấy mình chia cắt hạnh phúc lứa đôi.
Xác định chủ đề chính của đoạn trích và cho biết qua đoạn trích này, tác giả dân gian muốn gửi gắm thông điệp gì?
Xác định vấn đề nổi bật của đoạn trích, khái quát thành chủ đề và thông điệp
- Chủ đề chính của đoạn trích: Miêu tả cuộc sống bất hạnh của Ngọc Hoa, ngợi ca những phẩm chất tốt đẹp của nàng, mạnh mẽ, kiên cường trước cường quyền bạo lực, trước cái xấu, cái ác. Đồng thời lên án tên vua cố chấp, dâm dục, háo sắc, ngang ngược không biết lí lẽ chỉ biết dùng uy quyền cướp đoạt của người khác.
- Thông điệp tác giả muốn gửi gắm đến người đọc văn bản: Đề cao phẩm chất của những con người không bị phú quý làm mê đắm, không đầu hàng trước cường quyền và bạo lực, đặc biệt là người phụ nữ luôn phải chịu nhiều thiệt thòi, bị chèn ép đủ điều.
Qua hình ảnh nhân vật Ngọc Hoa anh/chị có suy nghĩ gì về tâm hồn và số phận của người phụ nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến?
Từ số phận và phẩm chất của Ngọc Hoa, khái quát suy nghĩ về người phụ nữ phong kiến
Qua hình ảnh nhân vật Ngọc Hoa em thấy tâm hồn và số phận của người phụ nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến rất đẹp đẽ: tâm hồn trong sạch, thuần khiết, thủy chung, son sắt nhưng số phận lại bất hạnh, bị vùi dập, chà đạp không có quyền tự mình quyết định hạnh phúc, cuộc sống.
Phần II. Viết
Viết đoạn văn ngắn khoảng 150 chữ nhận xét về cách thể hiện thái độ của nhân vật Ngọc Hoa qua đoạn thơ:
Trang Vương thấy táng chàng rồi
Truyền quan nội giám cho mời nương nương
Thị thần thẳng tới Chiêu Dương
Thưa rằng: “Vua dạy rước nàng vào trong”
Ngọc Hoa nghe nói giận lòng,
Cầm dao rạch mặt, máu dòng chảy ngay.
Phân tích lời nói, hành động của Ngọc Hoa để làm rõ sự đau đớn, phẫn uất, quyết liệt và lòng chung thủy trước sự ép buộc của Trang Vương; từ đó nhận xét thái độ của nhân vật.
1. Giới thiệu vấn đề: giới thiệu chung tác giả, tác phẩm và nội dung cần phân tích.
2. Phân tích
Trang Vương thấy táng chàng rồi
Truyền quan nội giám cho mời nương nương (1)
Thị thần thẳng tới Chiêu Dương (2)
Thưa rằng: “Vua dạy rước nàng vào trong”
Ngọc Hoa nghe nói giận lòng,
Cầm dao rạch mặt, máu dòng chảy ngay.
- Hoàn cảnh nhân vật: chồng chết, bị vua bắt ép vào cung.
- Hành động:
+ cầm dao rạch mặt
+ máu chảy dòng
=> Bản lĩnh, cương quyết, dũng cảm, quyết lấy cái chết để giữ vẹn đạo thủy chung không bị phú quý làm lu mờ, chìm đắm.
- Ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu.
3. Tổng kết
Viết bài văn thuyết minh một danh lam thắng cảnh/di tích lịch sử ở quê hương em.
- Phân tích (Phân tích đề để xác định thể loại, yêu cầu, phạm vi dẫn chứng).
- Sử dụng các thao tác lập luận (phân tích, tổng hợp, bàn luận,…) để tạo lập một văn bản nghị luận.
Dàn ý thuyết minh di tích lịch sử.
1. Mở bài
Giới thiệu về di tích lịch sử (Đó là di tích lịch sử nào?)
2. Thân bài
- Lịch sử hình thành:
+ Di tích ấy được hình thành vào thời gian nào? Ở đâu?
+ Mục đích xây dựng di tích ấy là gì?
- Giới thiệu khái quát về di tích:
+ Vị trí địa lí
+ Diện tích
+ Cấu trúc
- Giá trị văn hóa, lịch sử
3. Kết bài
Khẳng định lại giá trị của di tích lịch sử ấy.





