Đề thi giữa học kì 1 Văn 6 - Đề số 9
Phần I. Đọc hiểu
Đọc văn bản dưới đây:
Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm. Chẳng bao lâu, tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Đôi càng tôi mẫm bóng. Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt. Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ. Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua. Đôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi. Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã. Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn. Đầu tôi to ra và nổi từng tảng, rất bướng. Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc. Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng. Tôi lấy làm hãnh diện với bà con về cặp râu ấy lắm. Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.
Tôi đi đứng oai vệ. Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy các khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con nhà võ. Tôi tợn lắm. Dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm. Khi tôi to tiếng thì ai cũng nhịn, không ai đáp lại. Bởi vì quanh quẩn, ai cũng quen thuộc mình cả. Không nói, có lẽ họ nể hơn là sợ. Nhưng tôi lại tưởng thế là không ai dám ho he. Ấy vậy, tôi cho là tôi giỏi. Những gã xốc nổi thương lầm cử chỉ ngông cuồng là tài ba. Tôi đã khái quát mấy chị Cào Cào ngụ ngoài đầu bờ, khiến mỗi lần thấy tôi đi qua, các chị phải núp khuôn mặt trái xoan dưới nhánh cỏ, chỉ dám đưa mắt lên nhìn trộm. Thỉnh thoảng, tôi ngứa chân đã một cái, ghẹo anh Gọng Vó lấm láp vừa ngơ ngác dưới đầm lên. Tôi càng tưởng tôi là tay ghế gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi.
Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng, hống hách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ những cử chỉ ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải trải cảnh như thế. Thoát nạn rồi, mà con ân hận quá, ân hận mãi. Thế mới biết, nếu đã trót không suy tính, lỡ xảy ra những việc dại dột, dù về sau có hối cũng không thể làm lại được.
(Dế Mèn phiêu lưu ký – Tô Hoài)
Đoạn trích trên được kể theo ngôi thứ mấy? Ai là người kể câu chuyện đó?
Xác định người kể chuyện có trực tiếp tham gia vào câu chuyện hay không.
Tác phẩm kể theo ngôi thứ nhất, do Dế Mèn kể.
Câu văn “Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua” sử dụng biện pháp tu từ?
Tìm hình ảnh đặt sự vật, hiện tượng này bên cạnh sự vật, hiện tượng khác để làm nổi bật đặc điểm.
Câu trên sử dụng biện pháp so sánh.
Dế Mèn miêu tả hành động vuốt râu như thế nào? Hành động đó thể hiện điều gì về tính cách của Dế Mèn?
Tìm chi tiết miêu tả trực tiếp hành động của Dế Mèn khi vuốt râu.
Dế Mèn miêu tả: “Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.”
=> Thể hiện tính cách tự phụ, điệu bộ và thích làm dáng, thể hiện sự kiêu hãnh với vẻ ngoài của mình.
Trong đoạn trích tác giả đã sử dụng biện pháp so sánh, nhân hoá rất tài tình để miêu tả Dế Mèn. Em hãy liệt kê 2 từ ngữ/hình ảnh/câu văn có sử dụng biện pháp so sánh, nhân hoá. Cho biết tác dụng.
Đọc lại đoạn trích, tìm 2 chi tiết có dấu hiệu so sánh hoặc gán cho con vật những đặc điểm, hành động của con người.
- Nhân hóa: Dế Mèn có suy nghĩ, cảm xúc, biết kể chuyện, biết làm dáng, biết hối hận như con người (bướng, trịnh trọng, khoan thai,…)
- So sánh: “như nhát dao lia qua”, “như hai lưỡi liềm máy làm việc”...
- Tác dụng: Giúp nhân vật Dế Mèn trở nên sinh động, gần gũi, thể hiện rõ tính cách tự kiêu, non nớt và sự thay đổi trong nhận thức. Qua đó, gửi gắm bài học nhẹ nhàng, thấm thía cho người đọc.
Em hãy rút ra một lời khuyên dành cho những người có ưu điểm nhưng dễ mắc thói kiêu ngạo như Dế Mèn.
Dựa vào khuyết điểm của Dế Mèn để đưa ra lời khuyên phù hợp.
Gợi ý:
Lời khuyên: Có năng lực là điều đáng quý, nhưng hãy luôn khiêm tốn, biết lắng nghe và tôn trọng người khác. Sự ngạo mạn có thể khiến người tài giỏi cũng trở nên cô lập và dễ vấp ngã.
Qua đoạn văn, em học được bài học gì trong cách nhìn nhận và đánh giá bản thân? (Trả lời bằng đoạn văn ngắn từ 5-7 câu)
Viết đoạn 5–7 câu, nêu bài học về cách đánh giá bản thân: nhận thức đúng ưu điểm → không tự cao → nhìn nhận hạn chế → biết lắng nghe, sửa sai → hoàn thiện bản thân.
Gợi ý:
- Biết trân trọng những điểm mạnh của mình, nhưng cũng phải biết khiêm nhường, không quá đề cao bản thân. - Cần đánh giá đúng năng lực, điểm mạnh, điểm yếu của chính mình.
- …
=> Việc đánh giá đúng bản thân, hiểu rõ bản thân sẽ giúp chúng ta hoàn thiện mình và sống hòa đồng với mọi người.
Phần II. Viết
Em hãy kể về một lần em được khen.
1. Mở bài:
Dẫn dắt, giới thiệu về kỉ niệm một lần em được khen.
2. Thân bài:
- Hoàn cảnh diễn ra sự việc đó.
+ Thời gian vào lúc nào?
- Diễn biến sự việc đó ra sao?
Học sinh trình bày theo thứ tự lần lượt các sự việc. Sự việc nào diễn ra trước kể trước, diễn ra sau kể sau. Giữa
các sự kiện có sự liên kết.
- Kết quả sự việc đó như thế nào?
- Sự việc đó đã để lại trong em cảm xúc gì?
- Sau sự việc đó em đã có thêm động lực hay học hỏi được kinh nghiệm gì không?
3. Kết bài:
Nêu cảm nghĩ của em về kỉ niệm đó.
Đang rửa rau, cắm cơm giúp mẹ em chợt nhớ lại ngày đầu tiên làm những công việc. Đó quả là một kỉ niệm đáng nhớ mà em không thể nào quên: lần đầu tiên tự đi chợ nấu cơm.
Em rất thích nấu nướng nhưng từ nhỏ em chưa bao giờ được tự tay vào bếp. Mỗi khi em muốn động vào con dao hay bếp thì mẹ đều ngăn lại vì nói em còn nhỏ, em chưa biết làm sẽ dễ bị thương. Thế nên dù thích đến mấy em cũng chỉ có thể ngồi gọn ở phía bàn ăn chăm chú nhìn từng cử chỉ của mẹ khi nấu ăn. Em ước gì có thể lớn thật nhanh để được nấu những món mình thích.
Đó là chuyện của hai năm trước, hiện tại em đã nấu được khá nhiều món ăn. Việc em bắt đầu được tự nấu ăn là một kỉ niệm thật đáng nhớ. Hôm ấy là một ngày cuối tuần, em được nghỉ ở nhà. Như bình thường cả nhà sẽ cùng nhau ra công viên chơi hay đi xem phim. Nhưng đúng ấy, bố em đi côn tác xa, còn mẹ em thì có việc đột xuất cần giải quyết ở cơ quan nên đều đi vắng. Trước khi đi mẹ đã dặn em ở nhà trông nhà cẩn thận, không được tự ý mở cửa cho người lạ, đến buổi trưa mẹ sẽ về. Sau khi mẹ đi em ngồi xem bộ phim hoạt hình yêu thích, rồi lấy truyện tranh ra đọc, lấy bánh ra ăn. Đến buổi trưa, em cảm thấy hơi đói, nhìn vào đồng hồ đã gần đến mười hai giờ. Em thắc mắc không biết mẹ bận gì mà mãi chưa về, em chạy ra gọi một cuộc điện thoại cho mẹ:
- Mẹ ơi, trưa nay mẹ có về nhà không ạ?
- Trên cơ quan có nhiều việc cần giải quyết quá, giờ mẹ vẫn chưa xong, con đói thì lấy tạm bánh ra ăn nhé, lát mẹ về mẹ mua đồ ăn cho sau nhé! – Mẹ nói.
Em đành cúp máy và quay về phòng đọc truyện chờ mẹ về. Bụng tuy đói nhưng em không muốn ăn bánh vì sáng nay em đã ăn bánh này rồi. Trong đầu em chợt nảy ra ý tưởng: “Hay là mình tự nấu ăn nhỉ?”. Nghĩ vậy em chạy ra bếp mở tủ lạnh, nhưng trong tủ chỉ còn vài quả trứng, không còn rau xanh. Em liền chạy vào lấy tiền tiêu vặt của em, cầm chìa khóa ra mở cổng đi mua rau. Em đã ra phía chợ ở đầu ngõ để mua một mớ ra muống. Em thấy ở đấy có dưa chuột nên em đã mua thêm một ít dưa chuột định về vì mẹ rất thích ăn. Vừa đi trên đường em vừa hí hửng, nghĩ thầm trong lòng: “Chắc mẹ sẽ rất ngạc nhiên đây”.
Về đến nhà em bắt đầu căm cơm, nhặt rau muống, em nhớ lại trong đầu cách ngày thường mẹ nấu để làm theo. Em vo gạo nhưng đến lúc đong nước em cũng cho theo cảm tính, không biết như thế nào là vừa. Sau đó em rửa sạch rau để chuẩn bị nấu. Em lấy cái nồi to nhất, đun một nồi nước luộc rau thật to. Đợi mãi nước chưa sôi nên em đã ra gọt dưa chuột. Em thấy mẹ hay dùng con dao gọt mướp để gọt nên em làm theo. Công việc này thật đơn giản. Nước sôi em cho rau muống vào luộc, không hiểu sao em làm như mẹ mà rau muống lại không có màu xanh. Sau đó em đặt chảo lên để ốp trứng, vì cho lửa quá to nên em làm cháy quả đầu tiên, em đành phải bỏ nó đi. Em ốp lại hai quả mới, lần này đã thành công hơn rồi, chỉ bị cháy một chút thôi nhưng trong không được đẹp mắt lắm. Em hì hục làm hơn một tiếng, cuối cùng đã bày xong thành quả của mình lên bàn ăn, chỉ chờ mẹ về thưởng thức thôi.
Một lúc sau, tiếng chuông cửa vang lên, mẹ về, tay xách theo một túi đồ ăn sẵn. Em lon ton chạy ra đón mẹ và dắt mẹ vào ngay trong bếp và khoe ngay:
- Mẹ ơi, con tự nấu cơm chờ mẹ đấy. Mẹ hãy thử tay nghề đầu bếp của con nhé!
Mẹ em vẫn chưa hết ngạc nhiên, đứng nhìm mâm cơm một lúc mẹ mới ngồi xuống. Mẹ gắp từng món để thưởng thức. Mẹ vừa ăn vừa khen em nấu khéo vì những món em nấu không cần cho nhiều gia vị cầu kì. Khi mẹ nhìn lên nồi nước luộc ra muống to trên bếp mẹ chỉ bật cười. Từ sau hôm đó mẹ mới biết em cũng có thể tự nấu ăn nên mẹ bắt đầu dạy em những món đơn giả. Bây giờ em đã nấu được thành thạo khá nhiều món.
Em sẽ không bao giờ quên kỉ niệm ấy. Em nghĩ cũng cần có những lúc mình quyết tâm làm việc mình yêu thích.





