Đề thi học kì 2 Văn 8 Sở GD&ĐT Bắc Ninh (2025-2026)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc truyện ngắn sau:
NGƯỜI THẦY VÀ NHỮNG TỜ TIỀN CŨ
Cuối cùng nó cũng đậu đại học. Người đầu tiên nó muốn thông báo tin quan trọng ấy không phải là ba hay mẹ nó mà là người thầy kính yêu của nó...
Nhà nó nghèo, lại đông anh em, quê nó cũng nghèo nên từ lâu chẳng có mấy ai dám nghĩ đến chuyện cho con vào đại học. Ba mẹ nó cũng vậy, phần vì quá nghèo, phần là vì nghĩ đến điều kiện của con mình “làm sao mà chọi với người ta”!... Thầy là người duy nhất ủng hộ nó, cho nó niềm tin rằng “mình có thể”.
Vui mừng chẳng được bao lâu, bao nhiêu lo lắng tràn về vây lấy nó... Năm năm trời, hàng trăm thứ tiền như bầy ong vo ve trong đầu nó.
Rồi thầy đến mang cho nó một lô sách, vở mà nó đoán là những bài học “nhân-lễ-nghĩa” của thầy, dúi vào tay nó một gói nhỏ mà thầy bảo là “bí kíp” rồi dặn chỉ lúc nào khó khăn nhất mới được mở ra. Nó đã không “cảnh giác” thừa. Gói “bí kíp” mà lúc nhận từ tay thầy nó đã ngờ ngợ là một xấp những tờ tiền 10.000đ bọc trong hai lớp nilon cũ kỹ, những tờ tiền được vuốt phẳng phiu phần nhiều đã nhàu nát mà nó tin rằng thầy đã để dành từ lâu lắm! 900.000đồng, nó cứ mân mê những đồng 10.000 đã cũ mà thèm một góc không có ai để khóc.
Đã hai năm kể từ cái ngày thầy lặn lội lên Sài Gòn thăm nó, dúi vào tay nó những đồng 10.000 nhọc nhằn rồi lại vội vã trở về. Sau đó thầy chuyển công tác. Hai năm, thỉnh thoảng nó vẫn nhận được những đồng 10.000 của thầy (lạ thay, lại vào những lúc tưởng chừng như nó bế tắc nhất!)... Hai năm, nó vẫn chưa một lần về thăm thầy. Trưa, mới đi học về, mẹ điện lên báo: “Thầy H. mất rồi!”. Nó chỉ lắp bắp hỏi được ba chữ: “Sao thầy mất?”, rồi sụp xuống khi mẹ cũng nghèn nghẹn ở đầu dây bên kia: “Thầy bệnh lâu rồi mà không ai biết. Ngày đưa thầy vào viện, bác sĩ chụp hình mới biết thầy đã hư hết lục phủ ngũ tạng rồi, chưa ai kịp đi thăm thì thầy đã...”.
Nó bỏ hết mọi sự leo lên xe đò[1]. Trong cái nóng ban trưa hầm hập với cơn say xe mệt mỏi, nó thấy thầy hiền hậu đến bên nó, dúi vào đôi tay nóng hổi của nó những tờ 10.000 đồng lấp lánh... Đến bây giờ nó mới để ý thấy thầy đã xanh xao lắm, bàn tay tài hoa khéo léo ngày xưa đã gân guốc lên nhiều lắm... Nó chợt tỉnh, nước mắt lại lăn dài trên má, trái tim nó gào lên nức nở: “Thầy ơi... sao không đợi con về...!?”. Vì nó cứ đinh ninh: nếu đổi những đồng 10.000 kia thành thuốc, thầy sẽ sống cho đến khi nó kịp trở về...
(Trúc Nguyễn, https://tuoitre.vn)
Xác định đề tài của truyện ngắn trên.
Dựa vào nội dung chính của truyện, xác định đối tượng và mối quan hệ được tác giả tập trung khắc họa.
Đề tài của truyện ngắn: người thầy/tình thầy trò.
Chỉ ra thành phần biệt lập trong câu văn sau: Hai năm, thỉnh thoảng nó vẫn nhận được những đồng 10.000 của thầy (lạ thay, lại vào những lúc tưởng chừng như nó bế tắc nhất!)...
Tìm bộ phận được đặt trong ngoặc đơn, có chức năng bổ sung, giải thích thêm cho nội dung của câu và có thể lược bỏ mà không ảnh hưởng đến cấu trúc câu.
Thành phần biệt lập phụ chú/chêm xen: lạ thay, lại vào những lúc tưởng chừng như nó bế tắc nhất.
Trong câu chuyện, gói “bí kíp” mà người thầy đưa cho học trò của mình thực chất là gì?
Đọc kĩ chi tiết miêu tả gói “bí kíp”, xác định vật được bọc bên trong và đặc điểm của vật đó.
Gói “bí kíp” mà người thầy đưa cho học trò của mình thực chất là một xấp những tờ tiền 10.000đ bọc trong hai lớp nilon cũ kỹ.
Người thầy trong câu chuyện có những phẩm chất đáng quý nào?
Dựa vào lời nói, hành động và cách người thầy đối xử với học trò để xác định những phẩm chất nổi bật của nhân vật.
Người thầy trong câu chuyện có những phẩm chất đáng quý:
+ Tin tưởng, ủng hộ học trò;
+ Quan tâm, yêu thương học trò sâu sắc;
+ Hi sinh thầm lặng vì học trò.
+….
Nhận xét về tình cảm người học trò dành cho người thầy của mình trong câu chuyện.
Theo dõi diễn biến cảm xúc của người học trò từ khi nhận sự giúp đỡ của thầy đến khi biết tin thầy mất để nhận xét tình cảm của nhân vật.
- Tình cảm của người học trò dành cho thầy:
+ Yêu quý, kính trọng, biết ơn thầy (vì những phẩm chất cao đẹp của thầy);
+ Day dứt, ân hận (vì chưa kịp về thăm thầy, vì thấy mình là ‘‘gánh nặng’’ cho sức khỏe của thầy);
- Nhận xét: Đó là tình cảm chân thành, sâu sắc và vô cùng đáng trân trọng.
Theo em, người học trò trong câu chuyện nên làm gì để xứng đáng với tấm lòng của người thầy?
Từ tấm lòng và sự hi sinh của người thầy, liên hệ với trách nhiệm của người học trò để đề xuất những việc làm thiết thực.
Để xứng đáng với tấm lòng của người thầy người học trò trong câu chuyện nên:
+ Luôn ghi nhớ, biết ơn công lao của thầy;
+ Thường xuyên quan tâm, thăm hỏi (khi còn có thể);
+ Cố gắng học tập, rèn luyện thật tốt để không phụ lòng thầy;
+ Sống tử tế, có ích cho gia đình và xã hội…
Phần II. Viết
Viết bài văn nêu nội dung chủ đề và phân tích những nét nghệ thuật nổi bật của truyện ngắn Người thầy và những tờ tiền cũ ở phần Đọc hiểu.
Xác định chủ đề qua câu chuyện và nhân vật; lựa chọn các yếu tố nghệ thuật nổi bật như ngôi kể, tình huống, chi tiết, cách xây dựng nhân vật và ngôn ngữ để phân tích tác dụng.
a. Mở bài: Giới thiệu tác phẩm (nhan đề, tác giả), nêu ý kiến khái quát về tác phẩm.
b. Thân bài: Phân tích những nét nghệ thuật nổi bật:
- Ngôi kể thứ ba giúp câu chuyện khách quan, chân thực, đồng thời vẫn thể hiện được tâm lí, cảm xúc sâu sắc của nhân vật.
- Cốt truyện đơn tuyến với dung lượng ngắn gọn nhưng lại có những sự kiện/tình huống bất ngờ, gây xúc động mạnh.
- Tình huống truyện: bất ngờ, éo le.
+ Người học trò luôn nhận được tiền của thầy đúng vào lúc khó khăn nhất, nhưng lại không hề biết thầy đang bệnh nặng.
+ Tác dụng: Làm nổi bật sự hi sinh âm thầm, kín đáo của người thầy. Góp phần làm sâu sắc thêm nỗi ân hận của người học trò khi biết sự thật.
- Chi tiết đắt giá: “những tờ tiền 10.000 cũ được vuốt phẳng”/thầy bệnh nặng nhưng không ai biết… Làm nổi bật sự hi sinh âm thầm, lặng lẽ đến quên mình.
- Nhân vật trong truyện được khắc họa chủ yếu qua hành động, diễn biến tâm lí. Hình ảnh người thầy hiện lên qua những hành động âm thầm như dúi tiền, gửi “bí kíp”, cho thấy sự hi sinh thầm lặng và tình yêu thương sâu sắc. Người học trò được thể hiện qua cảm xúc từ xúc động, biết ơn đến đau đớn, ân hận khi thầy mất.
- Ngôn ngữ kể chuyện: giản dị, giàu cảm xúc, kết hợp miêu tả và biểu cảm giúp câu chuyện gần gũi, chân thật, dễ lay động lòng người.
- …
c. Kết bài: Khẳng định ý nghĩa, giá trị của tác phẩm.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
