Đề thi giữa học kì 2 môn Văn 8 trường THCS TT Tân Thanh (2023-2024)

Dựa vào đặc trưng thể loại

Để xác định thể thơ, ta cần chú ý đến số chữ trong mỗi dòng thơ của bài. Hãy xem lại từng dòng thơ và đếm số chữ:

• Đã thấy xuân về với gió đông, - 7 chữ
• Với trên màu má gái chưa chồng. - 7 chữ
• Bên hiên hàng xóm, cô hàng xóm - 7 chữ
• Ngước mắt nhìn giời, đôi mắt trong. - 7 chữ
• Từng đàn con trẻ chạy xun xoe, - 7 chữ
• Mưa tạnh giời quang, nắng mới hoe. - 7 chữ
• Lá nõn, nhành non ai tráng bạc? - 7 chữ
• Gió về từng trận, gió bay đi… - 7 chữ
• Thong thả, dân gian nghỉ việc đồng, - 7 chữ
• Lúa thì con gái mượt như nhung - 7 chữ
• Đầy vườn hoa bưởi hoa cam rụng, - 7 chữ
• Ngào ngạt hương bay, bướm vẽ vòng. - 7 chữ
• Trên đường cát mịn, một đôi cô, - 7 chữ
• Yếm đỏ, khăn thâm, trẩy hội chùa. - 7 chữ
• Gậy trúc dắt bà già tóc bạc, - 7 chữ
• Tay lần tràng hạt miệng nam vô. - 7 chữ

Mỗi dòng thơ có 7 chữ. Do đó, bài thơ thuộc thể thơ bảy chữ.

Vậy đáp án đúng là:

D. Bảy chữ

Đọc kĩ nội dung và xác định PTBĐ

Để xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ "Xuân Về"- Nguyễn Bính, chúng ta cần xem xét nội dung của đoạn thơ.

- Nội dung đoạn thơ tập trung miêu tả cảnh vật và con người khi xuân về. Từng hình ảnh rõ nét về thiên nhiên như "lá nõn, nhành non", "hoa bưởi hoa cam rụng", "bướm vẽ vòng",... cùng với những hành động của con người như "gậy trúc dắt bà già", "trẻ chạy xun xoe" đều tạo nên một bức tranh sinh động và giàu màu sắc.

- Cảm xúc của tác giả về vẻ đẹp của mùa xuân được thể hiện một cách rõ ràng thông qua các hình ảnh đó.

Từ các phân tích trên, phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ này là:

• B. Miêu tả

Khi xác định phương thức biểu đạt chính trong tác phẩm văn học, các em cần chú ý đến nội dung chính của đoạn văn và nhận biết cách mà tác giả sử dụng để truyền tải thông điệp đến người đọc. Đặc biệt chú ý đến các hình ảnh, từ ngữ miêu tả hoặc cảm xúc mà tác giả thể hiện trong đoạn. Phân biệt rõ giữa các phương thức như Tự sự (kể lại sự kiện), Miêu tả (miêu tả cảnh vật, con người), Biểu cảm (bộc lộ cảm xúc) và Nghị luận (trình bày lập luận, ý kiến).

Chú ý ngôn ngữ của văn bản

Lời giải chi tiết:

Phân tích đề bài, chúng ta cần xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản. Văn bản "Xuân Về" của Nguyễn Bính là một bài thơ, mô tả cảnh xuân với những hình ảnh chân thực và tình cảm sâu lắng, nên thuộc phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.

Hãy phân tích từng phương án để xác định đáp án chính xác:

A. Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt: Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt chủ yếu sử dụng trong giao tiếp hàng ngày, với mục đích trao đổi thông tin, thể hiện cảm xúc trong cuộc sống thường nhật. Văn bản này không phải ngôn ngữ sinh hoạt vì nó không mang tính chất giao tiếp hàng ngày mà là các hình ảnh nghệ thuật trong thơ ca.

B. Phong cách ngôn ngữ chính luận: Phong cách này thường dùng trong các bài viết, diễn văn chính trị, xã hội với mục tiêu trình bày, lý giải, thuyết phục một vấn đề. Bài thơ không mang đặc điểm của ngôn ngữ chính luận.

C. Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật: Đây là phong cách dùng trong văn học nghệ thuật nhằm diễn đạt tư tưởng, tình cảm, miêu tả cuộc sống một cách sinh động, có giá trị thẩm mỹ cao. Bài thơ "Xuân Về" sử dụng ngôn ngữ văn hoa, hình ảnh giàu cảm xúc thể hiện tâm hồn nghệ sĩ của tác giả.
Vì thế, đây là phong cách phù hợp nhất với văn bản.

D. Phong cách ngôn ngữ báo chí: Chủ yếu dùng để truyền đạt thông tin, sự kiện một cách nhanh nhạy, rõ ràng, mang tính thời sự. Bài thơ không đáp ứng yêu cầu và mục đích của phong cách ngôn ngữ báo chí.

Đáp án đúng là C. Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.

Chú ý khi giải:

• Khi phân tích một văn bản để xác định phong cách ngôn ngữ, cần chú ý đến mục đích, đặc điểm và nội dung của văn bản.
• Ngôn ngữ nghệ thuật thường có những đặc điểm như giàu hình ảnh, có tính thẩm mỹ và thể hiện cảm xúc sâu sắc.
• Cần hiểu rõ định nghĩa và đặc điểm của từng phong cách ngôn ngữ để tránh nhầm lẫn giữa chúng.

Đọc kĩ văn bản và xác định nội dung

Để có thể xác định nội dung chính của văn bản, chúng ta cần phân tích kỹ lưỡng từng phần của bài thơ.

Bài thơ "Xuân về" của tác giả Nguyễn Bính mang đến cho người đọc một bức tranh mùa xuân qua nhiều hình ảnh và hiện tượng tự nhiên. Hãy cùng phân tích từng dòng để làm rõ:

• "Đã thấy xuân về với gió đông,": sử dụng hình ảnh gió đông để nói về sự trở lại của mùa xuân, cho thấy sự thay đổi của tự nhiên.
• "Với trên màu má gái chưa chồng.": minh họa vẻ đẹp của cô thiếu nữ với đôi má hồng hào, sức sống tràn trề.
• "Từng đàn con trẻ chạy xun xoe,": hình ảnh con trẻ vui đùa thể hiện sự sôi động, hoạt bát và vui tươi.
• "Mưa tạnh giời quang, nắng mới hoe.": thể hiện sự tươi sáng và trong lành của khí hậu xuân.
• "Trang đoạn, dân gian nghỉ việc đồng,...": nhấn mạnh sự thanh bình và thư thái trong cuộc sống mùa xuân nông thôn.

Qua các hình ảnh và bối cảnh trên, có thể thấy bài thơ mô tả một mùa xuân sáng tươi, không khí trong lành, cảnh vật và con người đầy sức sống. Vì vậy, lựa chọn chính xác phải là câu A: "Bức tranh mùa xuân tươi sáng, trong lành, đầy sức sống."

Chú ý khi làm bài tập dạng này:

• Đọc kỹ bài thơ và chú ý đến từng từ ngữ, hình ảnh, phép ẩn dụ để hiểu sâu hơn về nội dung tác giả muốn truyền tải.
• Cố gắng chỉ ra được những đặc điểm nổi bật của mùa xuân mà tác giả đã sử dụng để miêu tả (như ánh sáng, màu sắc, hình ảnh con người và sự vật).
• So sánh các lựa chọn và loại bỏ những phương án không phù hợp bằng cách chứng minh bằng các câu thơ cụ thể.

Vận dụng kiến thức về biện pháp so sánh

Lời giải chi tiết:

Trong câu thơ ““Lúa thì con gái mượt như nhung”, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ so sánh. Hãy cùng phân tích:

1. So sánh: Hình ảnh “lúa thì con gái” được so sánh với “mượt như nhung”. So sánh là cách sử dụng ngôn ngữ biểu đạt để so sánh một sự vật, sự việc với một sự vật, sự việc khác có điểm tương đồng nhằm làm nổi bật ý nghĩa hay đặc điểm nào đó của sự vật, sự việc muốn nói đến. Trong đoạn thơ này, sự mềm mại, tươi mát của lúa thời kỳ con gái được đem ra so sánh với đặc tính mượt mà của vải nhung. - Từ so sánh: “như” - Vế A: &ldquo:Lúa thì con gái” - Vế B: &ldquo:Nhung”.
2. Nhân hóa: Là biện pháp tu từ gán cho vật, cây cối, động vật những đặc tính của con người. Trong câu trên không có dấu hiệu của nhân hóa.
3. Ẩn dụ: Là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác nó có nét tương đồng. Câu thơ này không dùng ẩn dụ.
4. Hoán dụ: Là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có mối quan hệ gần gũi. Câu thơ này không có dấu hiệu của hoán dụ.

Vì vậy, đáp án đúng là A. So sánh.

Chú ý khi giải:

• Cần nắm vững kiến thức về các biện pháp tu từ như so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, hoán dụ để dễ dàng nhận biết khi chúng xuất hiện trong văn bản.
• Để phân biệt giữa các biện pháp tu từ, cần chú ý đến cấu trúc và cách sử dụng từ ngữ trong câu.
• Nên chú ý đến các dấu hiệu ngữ pháp chỉ rõ phép tu từ, như từ nối “như” trong câu so sánh, hoặc những từ chỉ sự vật được nhân hoá.

Dựa vào ngữ cảnh để xác định cảm xúc của tác giả

Để xác định cảm xúc của tác giả trong câu thơ: “Lá nõn, nhành non ai tráng bạc?”, chúng ta cần phân tích kỹ hơn câu thơ và toàn bộ ngữ cảnh bài thơ.

Phân tích:

• Câu thơ “Lá nõn, nhành non ai tráng bạc?” nằm trong bối cảnh mùa xuân đang về, một thời điểm mà thiên nhiên vạn vật bừng lên sức sống mới, tươi trẻ.
• Lá nõn, nhành non gợi hình ảnh những chiếc lá mới mọc, cành cây non xanh mướt, biểu tượng cho sức sống mới, tinh khôi và tươi trẻ của mùa xuân.
• Từ "tráng bạc" có thể hiểu là phôi pha, đổi khác về sắc tố, tuy nhiên trong bối cảnh này, có thể hiểu là vẻ đẹp đặc biệt, hơi kỳ diệu của thiên nhiên khi xuân đến.
• Nghệ thuật dùng câu hỏi tu từ "ai tráng bạc?" gợi sự ngỡ ngàng, bất ngờ trước vẻ đẹp kỳ diệu và mới mẻ của thiên nhiên.

So sánh các đáp án:

• A. Bồi hồi, xúc động: Không phù hợp lắm vì câu thơ không trực tiếp đề cập đến sự xúc động mà nghiêng về sự bất ngờ, ngỡ ngàng.
• B. Buồn thương, nuối tiếc: Không đúng vì câu thơ không có yếu tố buồn thương, nuối tiếc.
• C. Lưu luyến, vấn vương: Không phù hợp vì câu thơ thể hiện sự ngỡ ngàng hơn là lưu luyến.
• D. Ngỡ ngàng, vui sướng: Phù hợp vì "ngỡ ngàng" thể hiện sự bất ngờ, còn "vui sướng" thể hiện niềm vui trước vẻ đẹp tươi mới của mùa xuân.

Kết luận:

Phương án D. Ngỡ ngàng, vui sướng là phương án đúng nhất thể hiện cảm xúc của tác giả trong câu thơ “Lá nõn, nhành non ai tráng bạc?”.

Chú ý khi giải:

• Đọc kỹ từng câu thơ và toàn bộ bài để hiểu rõ ngữ cảnh, tránh chỉ tập trung vào một câu độc lập.
• Lưu ý đến các từ ngữ chỉ cảm xúc và hình ảnh thiên nhiên để xác định cảm xúc của tác giả.
• Sử dụng kỹ năng phân tích ngữ pháp và từ vựng về các phép tu từ như câu hỏi tu từ, ẩn dụ để hiểu sâu sắc hơn nội dung và cảm xúc của bài thơ.

Vận dụng kiến thức đã học về biện pháp so sánh

Để giải quyết câu hỏi này, chúng ta cần phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh trong câu thơ: “Lúa thì con gái mượt như nhung”.

1. Câu thơ này sử dụng biện pháp tu từ so sánh "mượt như nhung" để miêu tả cây lúa trong giai đoạn "con gái". Từ "mượt như nhung" là một hình ảnh so sánh cụ thể, trực tiếp tạo ra cảm giác mềm mại, mượt mà như vải nhung, từ đó giúp người đọc liên tưởng đến sự tươi tốt, đầy sức sống của cây lúa.

2. Phân tích các phương án:

• A. Gợi hình, gợi cảm. Nhấn mạnh vẻ đẹp của cây lúa.
  Đây là phương án đúng nhất. Biện pháp tu từ so sánh ở đây không chỉ giúp gợi ra hình ảnh rõ nét, sống động về cây lúa mượt mà, mà còn nhấn mạnh vẻ đẹp của lúa trong giai đoạn tràn đầy sức sống – "con gái".
• B. Gợi hình ảnh sinh động về cây lúa.
  Phương án này chỉ đúng một phần, vì chỉ tập trung vào khía cạnh hình ảnh mà không nhấn mạnh vẻ đẹp.
• C. Gợi cảm xúc về tình yêu đối với cây lúa.
  Phương án này không chính xác hoàn toàn, vì sự so sánh tập trung vào miêu tả vẻ đẹp cụ thể hơn là gợi cảm xúc yêu thương.
• D. Nhấn mạnh vẻ đẹp của cây lúa.
  Phương án này cũng chỉ đúng một phần, vì bỏ qua khía cạnh gợi cảm và hình ảnh.

Vậy đáp án đúng nhất cho câu hỏi là A. Gợi hình, gợi cảm. Nhấn mạnh vẻ đẹp của cây lúa.

• Khi giải bài tập liên quan đến biện pháp tu từ, cần chú ý đến cách các từ ngữ được sử dụng để tạo ra hiệu ứng hình ảnh và cảm xúc đối với người đọc.
• Cần phân biệt giữa các biện pháp tu từ khác nhau như so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, và đặc biệt là xem xét sự kết hợp của chúng tạo ra ý nghĩa gì trong văn bản.
• Hiểu rõ ngữ cảnh của câu thơ, đoạn thơ để đánh giá chính xác tác dụng của biện pháp tu từ.

Dựa vào ngữ cảnh để trả lời

Lời giải chi tiết:

Để tìm ra được ý nghĩa của hình ảnh "đôi mắt người thiếu nữ" trong câu "Ngước mắt nhìn giời, đôi mắt trong", chúng ta cần phân tích từng phương án:

• A - Vẻ đẹp đôi mắt của cô gái: Phương án này chỉ dừng lại mô tả vẻ đẹp của đôi mắt, không đi sâu vào nội tâm và cảm giác của cô gái, cho nên chưa phải là ý đúng nhất cho ý nghĩa trong câu thơ này.
• B - Sự quyến rũ, thơ mộng của cô gái: Đây là một cách giải thích thiên về vẻ ngoài và vẻ đẹp của cô gái nhưng chưa thể hiện được sự hồn nhiên, trong sáng được nhấn mạnh bởi từ "trong" trong câu thơ.
• C - Vẻ đẹp trong xanh của bầu trời: Câu thơ nhấn mạnh vào mắt của thiếu nữ chứ không phải là bầu trời, cho nên loại trừ phương án này.
• D - Vẻ đẹp hồn nhiên, trong sáng của cô gái: Từ "trong" gợi lên sự trong suốt, tinh khiết và hồn nhiên. Đây là phương án phù hợp nhất vì nó thể hiện tâm hồn ngây thơ và tươi sáng của thiếu nữ.

Vậy, phương án chính xác là D - Vẻ đẹp hồn nhiên, trong sáng của cô gái.

Chú ý khi giải:

• Đọc kỹ từng lựa chọn và phân tích ý nghĩa từng câu từ trong bài thơ để hiểu sâu sắc hơn về nét đẹp được tác giả diễn tả.
• Chú ý từ ngữ miêu tả trong văn bản, để có thể đưa ra phân tích phù hợp với ý nghĩa mà tác giả muốn truyền tải.
• Khi lựa chọn đáp án, cố gắng liên hệ với ngữ cảnh tổng thể của bài thơ để đảm bảo rằng lựa chọn của bạn phản ánh đúng toàn bộ nội dung và ý nghĩa của văn bản.

Liên hệ thực tế về làng quê Việt Nam

Dựa vào các từ ngữ miêu tả văn hoá làng quê

* Nét đẹp văn hóa của làng quê Việt Nam qua 2 câu thơ :

- Lề trẩy hội vào mùa xuân với nam thanh,nữ tú nô nức đi hội chùa trong không khí nhộn nhịp ....

- Em thấy trân trọng những nét đẹp về văn hóa của Việt Nam.

- Em mong rằng những truyền thống này sẽ được giữ gìn và phát triển lâu dài.

Từ nội dung rút ra thông điệp phù hợp

- Trân trọng và phát huy nét đẹp truyền thống của dân tộc .

- Trách nhiệm bảo vệ và giữ gìn ...