Đề thi giữa kì 2 Văn 8 THCS Hải Thành (Dương Kinh) | (2024-2025)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc đoạn thơ dưới đây:
KHÁT VỌNG
Ngày còn bé ta mơ trăng tháng Tám
Giữa đêm rằm bầy cỗ, vui chơi
Cùng bạn nhỏ rước đèn múa hát
Trống ếch lùng tùng náo nức trăng vui.
Khi lớn khôn ước mơ càng cháy bỏng
Vai kề vai nghe rộn tiếng tim yêu
Trải tâm tư dưới trời trăng sáng
Cuộc đời ơi, đẹp biết bao nhiêu!
Chỉ thế thôi ư? Ta còn mơ ước
Thành nhà thơ ca ngợi cuộc đời
Những vần thơ cùng du hành vũ trụ
Sưởi ấm vừng trăng lạnh niềm vui.
Đâu chỉ lên trăng, thơ ta còn bay khắp
Theo những con tàu cập bến các vì sao
Như lòng ta chẳng bao giờ nguôi khát vọng
Biết bay rồi, ta lại muốn bay cao.
(Khát vọng, Xuân Quỳnh, in trong tập thơ Tơ tằm - Chồi biếc, Nhà xuất bản Văn học, 1963)
Xác định thể thơ của bài thơ?
Dựa vào số tiếng trong mỗi dòng thơ, cách ngắt nhịp và đặc điểm gieo vần của các dòng.
Thể thơ: tự do
Tìm những từ ngữ, hình ảnh thể hiện ước mơ của nhân vật “ta” trong khổ thơ thứ nhất?
Đọc khổ thơ thứ nhất, tìm những từ ngữ, hình ảnh trực tiếp thể hiện điều nhân vật “ta” mong ước khi còn nhỏ
Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện ước mơ của nhân vật “ta” là : bày cỗ, vui chơi, rước đèn, múa hát
Việc sử dụng biện pháp tu từ so sánh trong khổ thơ cuối bài có tác dụng gì?
Xác định hai sự vật được đặt trong quan hệ so sánh ở khổ thơ cuối, phân tích tác dụng của hình ảnh so sánh trong việc làm nổi bật khát vọng và cảm xúc của nhân vật “ta”.
- Biện pháp tu từ so sánh: khát vọng – ta còn bay khắp; theo những con tàu cập bến các vì sao
- Tác dụng:
+ Giúp cho câu thơ giàu hình ảnh, biểu cảm, tăng hiệu quả diễn đạt.
+ Làm nổi bật khát vọng bay bổng, lãng mạn muốn chinh phục, khám phá thiên nhiên của nhân vật xưng “ta”.
+ Thái độ: Trân trọng, ca ngợi…
Tác giả đã bộc lộ những tình cảm, cảm xúc nào qua bài thơ?
Theo dõi mạch cảm xúc của nhân vật “ta” từ những ước mơ thời thơ ấu đến những khát vọng khi trưởng thành
Tác giả thể hiện một khát vọng sống mãnh liệt theo từng mốc thời gian quan trọng trong cuộc đời. Qua đó thể hiện niềm tin yêu vào cuộc sống và mong muốn thể hiện cũng như phát triển bản thân theo chiều hướng tốt đẹp nhất
Qua bài thơ trên, tác giả Xuân Quỳnh muốn gửi đến chúng ta thông điệp gì? Thông điệp ấy có ý nghĩa như thế nào đối với em?
Xác định tư tưởng, khát vọng nổi bật được thể hiện xuyên suốt bài thơ, từ đó rút ra thông điệp
- Thông điệp: Hãy luôn nuôi dưỡng ước mơ, khát vọng và không ngừng vươn lên trong cuộc sống.
- Em cần xác định mục tiêu, kiên trì học tập, rèn luyện để biến ước mơ thành hiện thực
Phần II. Viết
Viết bài văn phân tích truyện ngắn sau:
ÁO TẾT
Con bé Em cười tủm tỉm khi nghĩ tới cái áo đầm màu hồng mà má nó mới mua cho:
- Tết này, mình mà mặc cái áo đó đi chơi, đẹp như tiên cho mà coi.
Nó nghĩ và nó muốn chia sẻ với con Bích, bạn nó.
Con Bích ở trong hẻm, nhà nó nghèo, má nó đi bán bắp nướng ngoài đầu hẻm, con bé Em thích con Bích vì nó hiền, với lại ngồi kế nhau từ lớp một tới lớp năm, làm sao mà không thân cho được. Hôm hai mươi sáu, học buổi cuối năm, hai đứa nôn Tết quá trời nên tính trước, nếu mùng một con bé Em đi về ngoại thì mùng hai hai đứa đi tới nhà cô giáo. Bây giờ con bé Em tính trong đầu, tới bữa đó chắc nhiều bạn nữa, cho nên nó sẽ mặc cái áo đầm mới thắt nơ, bâu viền kim tuyến cho tụi bạn lé con mắt luôn.
Con Bích đang ngồi nướng bắp thế cho má nó đi xách cặn cho heo. Bé Em muốn khoe liền nhưng bày đặt nói gièm:
- Còn mấy ngày nữa Tết rồi hen, mầy có đồ mới chưa?
- Có, má tao đưa vải cho cô Ba thợ cắt rồi, má tao nói gần Tết đồ nhiều, dồn đống, chắc tới hai mươi tám mới lấy được.
- Vậy mầy được mấy bộ?
- Có một bộ hà.
Con bé Em trợn mắt:
- Ít quá vậy?
- Con Út Mót với Con Út Hết được hai bộ. Tao lớn rồi, nhường cho tụi nó.
- Vậy à?
Bé Em mất hứng hẳn, nó lựng khựng nửa muốn khoe, nửa muốn không.
Nhưng rõ ràng là con Bích không quên nó:
- Còn mầy?
- Bốn bộ. Má tao mua cho đủ mặc từ mùng một tới mùng bốn, bữa nào cũng mặc đồ mới hết trơn. Trong đó có bộ đầm hồng nổi lắm, hết sẩy luôn.
- Mầy sướng rồi.
Con Bích nói xong vẫn cười nhưng mắt nó xịu xuống, buồn hẳn. Nhà nó nghèo, sao bì được với nhà con bé Em. Hồi nhỏ nó chuyên mặc áo con trai của anh hai nó để lại. Áo nó thì chuyền cho mấy đứa em, tới con Út Hết là đồ đã cũ mèm, mỏng tang, kéo nhẹ cũng rách. Được cái mấy chị em nó biết thân, lo học chớ không so đo chuyện cũ mới. Má nó nói hoài: "Nhà mình nghèo quá hà, ráng vài năm nữa, khá giả rồi má sắm cho". Con bé Em nhìn con Bích lom lom rồi cúi xuống, trở trở trái bắp nướng:
- Bộ đồ mầy may chắc đẹp lắm, bữa mùng hai mầy mặc bộ đó đi nhà cô hen?
Rồi tới mùng một, mùng hai, bé Em lại rủ con Bích đi chơi. Hai đứa mặc đồ hơi giống nhau, chỉ khác là con Bích mặc áo trắng bâu sen, con bé Em thì mặc áo thun có in hình mèo bự. Cô giáo tụi nó khen:
- Coi hai đứa lớn hết trơn rồi, cao nhòng.
Hai đứa cười. Lúc đó con bé Em nghĩ thầm, mình mà mặc bộ đầm hồng, thế nào cũng mất vui. Bạn bè phải vậy chớ. Đứa mặc áo đẹp, đứa mặc áo xấu coi gì được, vậy sao coi là bạn thân. Nhưng Bích lại nghĩ khác, bé Em thương bạn như vậy, tốt như vậy, có mặc áo gì Bích vẫn quý bé em. Thiệt đó.
(Áo Tết, Nguyễn Ngọc Tư, in trong Bánh trái mùa xưa, Nxb Văn học)
* Chú thích: Nguyễn Ngọc Tư là một trong những nhà văn nữ nổi tiếng nhất của Việt Nam đương đại. Bà sinh năm 1976 tại tỉnh Cà Mau, trong một gia đình nông dân nghèo. Bà bắt đầu viết văn từ năm 1997 và nhanh chóng gây được tiếng vang với những truyện ngắn mang đậm chất Nam Bộ, như "Sông nhỏ lở quanh", "Nước chảy mây trôi", "Cánh đồng bất tận"… Tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư thường tập trung vào đề tài cuộc sống của người dân miền Tây sông nước. Bà có một vốn sống phong phú và một khả năng quan sát tinh tế, giúp bà khắc họa thành công những con người và mảnh đất Nam Bộ. Nguyễn Ngọc Tư là một nhà văn giàu cảm xúc và có lối viết độc đáo. Bà sử dụng ngôn ngữ giản dị, mộc mạc nhưng vẫn giàu chất thơ, tạo nên những câu chuyện vừa chân thực vừa lãng mạn. Bà đã được trao tặng nhiều giải thưởng văn học uy tín, trong đó có giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam, giải thưởng Văn học ASEAN, và giải thưởng Sách hay của Hội Xuất bản Việt Nam. Một số tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Ngọc Tư: Truyện ngắn: Sông nhỏ lở quanh, Nước chảy mây trôi, Cánh đồng bất tận, Biển Đông ngày ấy… Tiểu thuyết: Nước chảy mây trôi, Cánh đồng bất tận, Ngọn đèn không bao giờ tắt... Thơ: Cỏ hoang…
Đọc kĩ truyện, xác định tình huống truyện, nhân vật chính, diễn biến tâm lí của bé Em và Bích, đặc biệt chú ý sự thay đổi trong suy nghĩ của bé Em.
1. Mở bài: Giới thiệu tác phẩm truyện và nêu ý kiến khái quát về tác phẩm.
- Nguyễn Ngọc Tư là nhà văn của miền đất Nam Bộ. Bà là cây bút đa tài, sáng tác thành công ở nhiều thể loại như truyện ngắn, tản văn, tiểu thuyết. Văn phong của Nguyễn Ngọc Tư trong sáng, mộc mạc, thể hiện tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, giàu yêu thương….
- Truyện ngắn "Áo Tết" kể về tình bạn đẹp giữa bé Em và bé Bích. Đó là những đứa trẻ có tâm hồn trong sáng, giàu tình yêu thương. Đọc truyện, chúng ta cảm nhận được tâm hồn trong sáng, tấm lòng nhân hậu của những bạn nhỏ, từ đó biết trân trọng tình bạn.
2. Thân bài
*Khái quát
+ Nguyễn Ngọc Tư là nhà văn thuộc giai đoạn văn học hiện đại Việt Nam, nổi tiếng với những tác phẩm phản ánh chân thực cuộc sống của người dân miền Tây sông nước.
+ Bà có phong cách sáng tác độc đáo, với ngôn ngữ mộc mạc, giản dị nhưng thấm đượm tình người và chất thơ.
+ "Áo Tết" là một trong những truyện ngắn tiêu biểu của Nguyễn Ngọc Tư, được kể theo ngôi thứ ba. Ngôi kể ấy giúp người đọc dễ dàng tiếp cận và đồng cảm với các nhân vật trong truyện.
+ Truyện có cốt truyện đơn tuyến, tập trung vào một tình huống nhỏ trong cuộc sống của hai cô bé, từ đó làm nổi bật lên chủ đề về tình bạn và sự khác biệt về hoàn cảnh sống.
*Tóm tắt và nêu chủ đề
* Phân tích nhân vật chính
+ Nhân vật bé Em trong truyện ngắn "Áo Tết" của Nguyễn Ngọc Tư là một hình ảnh tiêu biểu của tuổi thơ hồn nhiên nhưng cũng đầy tình cảm và lòng nhân ái.
*Phân tích các nhân vật khác
*Đánh giá về nghệ thuật của đoạn trích
Truyện “Áo tết” của Nguyễn Ngọc Tư có nhiều nét đặc sắc về mặt nghệ thuật.
+ Truyện có cốt truyện đơn giản nhưng sâu sắc, tập trung vào một tình huống nhỏ để từ đó làm nổi bật lên chủ đề của truyện.
+ Ngôi kể thứ ba, với điểm nhìn khách quan, giúp người đọc dễ dàng tiếp cận và đồng cảm với các nhân vật.
+ Cách dựng tình huống trong truyện rất khéo léo, khi Nguyễn Ngọc Tư chọn một chi tiết nhỏ - chiếc áo đầm hồng - để khai thác sự chênh lệch về hoàn cảnh sống của hai cô bé.
+ Cách khắc họa nhân vật qua lời nói, hành động và suy nghĩ cũng rất tinh tế, giúp người đọc cảm nhận được rõ nét tính cách và tâm hồn của từng nhân vật trong câu chuyện này.
+ Ngôn ngữ truyện mộc mạc, giản dị nhưng giàu cảm xúc, mang đậm chất Nam Bộ, tạo nên một giọng điệu trầm lắng, nhẹ nhàng nhưng thấm đượm tình người.
Đánh giá chung và liên hệ
3. Kết bài
+ "Áo Tết" là một tác phẩm đặc sắc của Nguyễn Ngọc Tư, khơi gợi trong lòng người đọc những tình cảm đẹp về tình bạn và sự đồng cảm.
+ Truyện không chỉ giúp ta nhận thức được giá trị của tình bạn mà còn nhắc nhở ta về trách nhiệm đối với những người xung quanh, đặc biệt là trong cuộc sống đầy rẫy những bất công.
+ "Áo Tết" sẽ mãi sống trong lòng bạn đọc như một minh chứng cho tài ăng sáng tác tinh tế và giàu cảm xúc của Nguyễn Ngọc Tư.





