Đề thi giữa học kì 2 môn Văn 8 Sở GD&ĐT Lạng Giang (2024-2025)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
HOA ĐÀO NỞ TRÊN VAI
[…] Vậy là Lụm trở thành con cháu nhà này cũng đã được hơn ba tháng. Ông vẫn nhớ như in buổi sáng hôm ấy. Lúc trở về từ nơi tránh lũ ông thất thần nhìn nhà cửa tan hoang. Lúc đang bới trong đống đổ nát tìm nồi niêu, xoong chảo, ông giật mình nhìn thấy trên bụi tre bị bão quật nằm rạp xuống bám đầy bùn đất sau cơn lũ có hình hài một con người. Nói đúng hơn đó là một đứa trẻ, quần áo nhuốm màu bùn, tay cố ôm lấy thân cây. Xứ này đâu lạ gì cảnh sau mỗi trận bão lũ lại thấy đồ đạc nhà mình trôi đi, đồ đạc nhà người ta trôi đến. Khi thì xoong nồi, khi thì cây cối, gà, vịt, khi thì quần áo, búp bê, cặp sách. Nói chung đủ cả, lẫn lộn trong bùn đất chẳng còn dùng được. Nhưng chưa bao giờ ông nghĩ thứ trôi đến sau cơn lũ lại là một thằng bé sáu tuổi, người ngợm đặc như một khối bùn.
Sau lũ, nguồn nước cũng ô nhiễm nặng. Những gáo nước đục ngầu không thể gột rửa hết bùn đất trên cơ thể đứa bé tội nghiệp. Ngay cả sau này cũng vậy, dù ông Vại và vợ chồng đứa con trai có yêu thương ra sao cũng không thể nào xóa đi ký ức đau buồn trong nó. Ông từng dắt thằng nhỏ ngược dòng cơn lũ tìm về nhà. Nhưng về đến nơi chỉ thấy cảnh tượng tan hoang. Người ta nói người thân thằng nhỏ đã trôi theo cơn lũ, không về. Kể từ đó thằng nhỏ trở thành con cháu trong nhà. Người làng nói chắc ông trời thương vợ chồng chị Thảo lấy nhau chục năm vẫn chưa có con nên cơn lũ đã đưa thằng nhỏ dừng lại nơi này. Từ khi có nó nhà cửa tự nhiên cứ ấm dần lên. Dù sau lũ, dựng tạm cái lều, ba con người co cụm lại bên mâm cơm đạm bạc và giấc ngủ tứ bề gió thổi. Chồng Thảo đi xuất khẩu lao động đã được gần hai năm. Ở xa, quặn lòng thương quê nhà mưa lũ. Nên Vĩnh nói số tiền anh tiết kiệm được sẽ gửi về xây một căn nhà tử tế, nền cao, móng chắc để những mùa bão sau bớt đi phần thấp thỏm, âu lo. “Hơn nữa, không thể để cho thằng nhỏ sống tạm bợ thế được. Sẽ chỉ càng khiến nó nghĩ về mất mát”. Thế là một ngôi nhà nhỏ được xây lên. Thỉnh thoảng ông Vại ới thằng nhỏ xách hộ cái xô, giữ giùm cái thang, trông giùm mấy mẻ cá đang phơi ngoài sân sợ con mèo ăn mất. Sợ nó ngồi không hay nghĩ ngợi vẩn vơ, lúc giải lao ông thường đạp xe đèo nó đi chơi làng trên xóm dưới. Mấy đứa nhỏ hàng xóm chạy sang kéo thằng Lụm chạy mất tiêu sau rặng cúc tần. Trời tối nhá nhem thằng Lụm trở về với bộ dạng lấm lem, miệng cười hở hàm răng sún chưa thay hết. Thảo vờ mắng nó vài câu chứ bụng dạ thì mừng vui quá chừng. Ít ra cũng thấy Lụm bắt đầu cười trở lại. Nửa đêm cũng ít dần những cơn ác mộng khiến thằng nhỏ bật dậy mếu máo gọi “mẹ ơi”. Nó cũng thôi bám chặt vào cột nhà mỗi khi thấy ngoài trời nổi gió.
[..] Cảnh tát cá đồng mới đông vui làm sao. Bà con ai cũng ghé chọn vài con cá to mua về để ăn Tết. Cá đồng ăn cỏ, nước sạch chảy lưu thông nên thơm thịt ai cũng thích. Lụm bận bịu với chiếc giỏ đựng đầy tôm tép của mình. Cô Thảo nói Lụm bán được bao nhiêu tiền đều được giữ lại để đi chợ Tết. Thằng nhỏ sướng rơn lội cả ngày dưới đồng, bùn bết từ đỉnh đầu xuống chân, chỉ hàm răng trắng thỉnh thoảng thích chí cười khanh khách. Tối về cô Thảo đun sẵn nồi nước lá, lôi Lụm ra kì cọ. Tay Thảo dừng lại bên chiếc bớt đỏ trên vai thằng nhỏ, khẽ cười bảo:
- Con nhìn xem, hoa đào ngoài vườn chưa kịp nở mà hoa đào trên vai con đã nở hoa rồi.
- Hồi trước mẹ con hay nói ai có chiếc bớt đỏ như hoa sau này nhất định sẽ hạnh phúc. Có thật vậy không cô?
- Đúng thế. Cô cũng tin sau này Lụm nhất định sẽ trở thành một chàng trai tươi vui, hạnh phúc. Bởi con mang cả mùa xuân đang nở thắm trên vai.
Lụm nhắm mắt, ngửa cổ cảm nhận sự ấm áp của từng gáo nước lá dội xuống người mình và những cánh hoa đào chầm chậm nở trên vai...
(Trích Hoa đào nở trên vai, Vũ Thị Huyền Trang https://baoquangngai.vn/
channel/2028/202212/truyen-ngan-hoa-dao-no-tren-vai)
*Chú thích:
Tác giả: Vũ Thị Huyền Trang sinh năm 1987, tốt nghiệp Khóa 9 Khoa Viết văn và Báo chí, Đại học Văn hóa Hà Nội. Hội viên Hội VHNT tỉnh Phú Thọ. Vũ Thị Huyền Trang là tác giả của 14 đầu sách văn học đã xuất bản, sở hữu một bộ sưu tập khá lớn các giải thưởng lớn nhỏ trong các cuộc thi sáng tác văn xuôi, truyện ngắn. Các sáng tác chủ yếu viết về đề tài gia đình và người phụ nữ. Ở chị luôn có sự yêu thương day dứt cho những số phận, những bi kịch của con người nhất là người phụ nữ và trẻ em.
Truyện “Hoa đào nở trên vai” là câu chuyện cảm động, giàu giá trị nhân văn, để lại trong tâm hồn bạn đọc những ấn tượng tốt đẹp.
Văn bản “Hoa đào nở trên vai” được kể theo ngôi thứ mấy?
Xác định người kể chuyện có trực tiếp xưng “tôi”, “chúng tôi” để kể lại câu chuyện hay đứng ngoài câu chuyện và gọi tên các nhân vật.
Ngôi kể thứ ba.
Văn bản “Hoa đào nở trên vai” thuộc cốt truyện đơn tuyến hay đa tuyến? Vì sao?
Theo dõi các sự việc chính và xem câu chuyện có tập trung vào một chuỗi sự kiện xoay quanh một nhân vật, một sự việc trung tâm hay có nhiều tuyến sự kiện song song.
- Truyện thuộc cốt truyện đơn tuyến
- Vì: các sự kiện xoay quanh số phận của cậu bé Lụm, kể về một giai đoạn trong cuộc đời của Lụm (những ngày tháng sau cơn lũ)
Trong câu văn sau, từ nào là từ tượng thanh?
“Thằng nhỏ sướng rơn lội cả ngày dưới đồng, bùn bết từ đỉnh đầu xuống chân, chỉ hàm răng trắng thỉnh thoảng thích chí cười khanh khách.”
Đọc kĩ câu văn, tìm từ ngữ mô phỏng âm thanh của người, vật hoặc hiện tượng trong thực tế.
Từ tượng thanh: khanh khách
Trong văn bản “Hoa đào nở trên vai”, ông Vại đã nhặt được Lụm trong hoàn cảnh nào?
Tìm đoạn văn kể lại thời điểm ông Vại gặp Lụm và các chi tiết miêu tả hoàn cảnh của hai nhân vật lúc đó.
Hoàn cảnh ông Vại đã nhặt được Lụm: Lúc ông trở về từ nơi tránh lũ và thấy Lụm trong bụi tre bị bão quật nằm rạp
Hình ảnh “hoa đào nở trên vai" trong văn bản trên tượng trưng cho những điều gì?
Dựa vào hoàn cảnh của Lụm trước và sau khi được gia đình ông Vại cưu mang, chú ý lời nói của cô Thảo về “hoa đào”.
Ý nghĩa tượng trưng của hình ảnh “hoa đào nở trên vai”:
+ tượng trưng cho hy vọng và niềm tin vào tương lai
+ tượng trưng cho hạnh phúc
+ tượng trưng cho những điều tốt đẹp ở phía trước,…
Theo em, chủ đề của văn bản “Hoa đào nở trên vai” là gì?
Xác định nhân vật trung tâm, các sự việc nổi bật và tình cảm, thông điệp mà tác giả gửi gắm qua câu chuyện. Khái quát thành một câu thể hiện nội dung tư tưởng chính của văn bản.
Chủ đề của văn bản: Tình yêu thương ấm áp giữa con người với con người trong khó khăn, hoạn nạn và niềm tin, hy vọng vào tương lai.
Bài học sâu sắc nhất em rút ra sau khi đọc văn bản trên là gì?
Xác định thông điệp nổi bật nhất từ câu chuyện
- Yêu thương, giúp đỡ, chia sẻ với mọi người xung quanh
- Có niềm tin, hy vọng vào tương lai
- Chấp nhận và vượt qua những nghịch cảnh, thử thách trong cuộc sống,…
Phần II. Viết
Hãy viết bài văn phân tích văn bản “Hoa đào nở trên vai” của Vũ Thị Huyền Trang.
Đọc kĩ văn bản, xác định chủ đề và những nét nổi bật về nhân vật, tình huống truyện, chi tiết đặc sắc, nghệ thuật kể chuyện.
* Giới thiệu tác giả, tác phẩm
* Tóm tắt ngắn gọn nội dung chính của tác phẩm.
* Nêu chủ đề: Tình yêu thương ấm áp giữa con người với con người trong khó khăn, hoạn nạn và niềm tin, hy vọng vào tương lai, thể hiện qua cách ông Vại và gia đình chăm sóc, nuôi dưỡng Lụm, giúp cậu bé dần quên đi nỗi đau quá khứ và hướng về tương lai tươi sáng.
* Chỉ ra và phân tích được tác dụng của một số nét đặc sắc về hình thức của tác phẩm:
- Cốt truyện của tác phẩm đơn giản nhưng giàu cảm xúc, tập trung vào những khoảnh khắc đời thường nhưng đầy ý nghĩa của cuộc sống sau lũ.
- Ngôi kể thứ ba giúp tác giả linh hoạt trong việc miêu tả nội tâm và hành động của các nhân vật, tạo nên sự gần gũi và đồng cảm từ phía người đọc.
- Cách dựng tình huống truyện cũng được xây dựng một cách khéo léo, từ cảnh gặp gỡ ban đầu đầy ngẫu nhiên giữa ông Vại và Lụm cho đến quá trình Lụm hòa nhập vào gia đình mới.
- Cách khắc họa nhân vật qua hành động, lời nói và suy nghĩ đã giúp truyện trở nên sống động và chân thực.
- Ngôn ngữ truyện đơn giản nhưng giàu hình ảnh, có sự kết hợp miêu tả và biểu cảm, giúp người đọc dễ dàng hình dung và cảm nhận được tình cảm chân thành của các nhân vật.
* Khẳng định ý nghĩa, giá trị của tác phẩm.





