Đề kiểm tra giữa kì 2 Văn 8 THCS Trần Phú (Bắc Giang) | (2024-2025)
Phần I. Đọc hiểu
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta.
(Nguyễn Khuyến)
Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
Dựa vào đặc trưng thể loại
- HS xác định đúng: Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.
- HS làm sai hoặc không làm.
Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai ?
Đọc nội dung bài thơ và xác định nhân vật trữ tình
- Nhân vật trữ tình trong bài thơ: Tác giả/ Chủ đề
- HS không làm hoặc làm sai.
Phân tích tác dụng của nghệ thuật đối trong hai câu thơ sau:
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Vận dụng kiến thức đã học về nghệ thuật đối
* Nghệ thuật đối trong hai câu thơ:
- Cải chửa ra cây - bầu vừa rụng rốn
- Cà mới nụ - mướp đương hoa
* Tác dụng:
- Tạo sự hài hòa, cân đối cho hai câu thơ.
- Làm nổi bật tình huống trớ trêu khi bạn đến chơi nhà: không có cả cải, cà, bầu hay mướp để mời bạn đó là cuộc sống thiếu thốn.
- Thể hiện sự hóm hỉnh, lạc quan, yêu đời của tác giả
- HS không làm hoặc làm sai.
Nêu chủ đề của bài thơ.
Từ nội dung rút ra chủ đề
- Chủ đề của bài thơ:
+ Ca ngợi tình bạn bè chân thành, thắm thiết.
- HS không làm hoặc câu trả lời không phù hợp
Cụm từ ta với ta trong câu thơ cuối cùng của bài thơ: “Bác đến chơi đây, ta với ta.” chỉ ai với ai?
Đọc bài thơ và xác định
- Ta với ta: chỉ hai người: tác giả và người bạn tâm giao
- HS không làm hoặc câu trả lời không phù hợp.
Qua nội dung của bài thơ Bạn đến chơi nhà, em thấy nhà thơ Nguyễn Khuyến có quan niệm như thế nào về tình bạn?
Từ nội dung rút ra quan niệm về tình bạn của Nguyễn Khuyến
Nguyễn Khuyến có quan niệm về tình bạn:
+ Tình bạn là tình cảm chân thành, đáng quý, đáng trân trọng trong cuộc đời mỗi người.
+ Tình bạn giản dị, chân thành sẽ cao hơn mọi của cải, vật chất và không thể dùng bất cứ vật chất nào để so sánh, đổi chác được...
Lưu ý: HS đưa ra những ý kiến khác, nhưng phù hợp, GV vẫn linh hoạt cho điểm.
- HS không làm hoặc câu trả lời không phù hợp.
Em sẽ làm gì để xây dựng một tình bạn đẹp trong cuộc sống hiện đại ngày nay?
Liên hệ bản thân
- HS nêu được 04 việc cần làm để xây dựng một tình bạn đẹp. (Mỗi việc làm phù hợp được 0.25 điểm)
- Để có một tình bạn đẹp, mỗi chúng ta cần:
+ Biết "chọn bạn" mà chơi, phù hợp với mình.
+ Hãy lắng nghe, tôn trọng những bí mật của bạn.
+ Luôn trung thực, thẳng thắn với bạn.
+ Trân trọng những tình bạn trong sáng mà mỗi người đang có.
+ Biết hiểu, đồng cảm giúp đỡ, quan tâm lẫn nhau khi gặp khó khăn mà không tính toán vụ lợi và sẵn sàng tha thứ, ...
+ Biết nói lời xin lỗi với bạn khi cần.
Lưu ý: Học sinh có thể trình bày theo ý kiến cá nhân nhưng cần đảm bảo phù hợp với chuẩn mực đạo đức, pháp luật.
- HS không làm hoặc câu trả lời không phù hợp.
Phần II. Viết
Viết bài văn phân tích truyện ngắn Nhát đinh của Bác thợ của Phong Thu
NHÁT ĐINH CỦA BÁC THỢ
Cứ mỗi dịp trở về thăm ngôi nhà nơi tôi ra đời và lớn lên ở đó, tôi lại bồi hồi ngắm chiếc ghế tựa đã cũ lắm, một bên chân đã phải nối và nhớ lại một chuyện xưa.
Trong lúc nô đùa, mấy anh em tôi đã làm bong mặt ghế. Cha tôi phải mời bác thợ vào chữa lại cho khỏi hỏng thêm. Chúng tôi tò mò ngắm bác thợ lụi cụi làm việc. Mỗi khi cúi xuống, ngẩng lên, chiếc kính mắt trắng trên mắt bác lại tụt xuống. Đôi bàn tay có những ngón tay sần sùi, gân guốc đặt vào đâu, chỗ đó lập tức thay đổi và chiếc ghế dần dần lành lại như mới. Cuối cùng sau mấy nhát đinh “chát chát…”, chiếc ghế được đặt ngay ngắn, xong xuôi trước mắt chúng tôi.
Cha tôi trả tiền và cảm ơn bác thợ. Bác thợ xoa xoa tay trên mặt ghế vừa được thay lại như thể từ biệt đứa con của mình rồi chào cả cha tôi, lẫn chúng tôi, ra về.
Một lúc sau, trời mưa to. Anh em chúng tôi lại leo lên ghế chơi trò “tàu hỏa” mà quên cả trời mưa. Bỗng có ai gõ cửa. Cha tôi vội bước ra, thì thấy bác thợ đã trở lại, toàn thân ướt đẫm. Nước nhỏ giọt từ trong chiếc hòm đồ nghề của bác. Bố tôi hỏi:
- Bác quên gì đấy ạ?
Bác thợ đưa tay vuốt mặt lắc đầu nói nhanh:
- Tôi không quên gì, nhưng…
Vừa nói, bác vừa bước tới chiếc ghế do tay bác vừa chữa, xoa xoa tay để tìm cái gì. Anh em chúng tôi không hiểu đầu đuôi như thế nào nữa, cứ trố mắt ra nhìn. Chợt bác khẽ reo lên:
- Đây rồi!
Đoạn, bác mở hòm đồ nghề, lấy cái búa ra, đeo kính vào, nheo nheo mắt và bất thần vung búa gõ đánh “chát” một cái. Xong bác ngẩng lên, cười, nói với cha tôi:
- Đi được một quãng xa, tôi chợt nhớ còn cái đinh chưa đóng hết đầu đinh. Để vậy, có người sẽ rách quần áo, bác ạ!
Cha tôi cảm động, lấy thêm tiền biếu bác. Bác không nhận và vội vàng chào. Cha con chúng tôi không ai bảo ai, cùng đứng lặng nhìn theo bác thợ vai khoác cái cưa, tay xách hộp gỗ cắm cúi đi trong mưa. Bóng bác nhòa dần nhòa dần trên con đường quốc lộ mịt mù gió thốc…
Từ buổi ấy, trong trí nhớ non thơ của tôi không bao giờ phai mờ hình dáng bác thợ và cứ nghe rõ mãi nhát đinh của người thợ tận tụy với công việc, với nghề của mình.
(Trích Những truyện hay viết cho thiếu nhi, Phong Thu, NXB Kim Đồng, 2015, tr. 213)
* Chú thích: Nhà văn Phong Thu (1934 – 2020), tên đầy đủ là Nguyễn Phong Thu, quê ở tỉnh Thái Bình. Ông từng giành giải thưởng của Hội Văn học nghệ thuật Hà Nội; Giải thưởng cuộc thi viết cho thiếu nhi do Hội Nhà văn, Nhà xuất bản Kim Đồng và Ủy ban Thiếu niên Nhi đồng Việt Nam tổ chức. Ông là nhà văn suốt cuộc đời sáng tác chỉ chuyên viết cho thiếu nhi. Các tác phẩm của ông giàu giá trị nhân văn, góp phần bồi đắp tâm hồn thế hệ trẻ.
Đọc kĩ nội dung văn bản
Xác định giá trị nội dung, nghệ thuật
Vận dụng thao tác lập luận, kĩ năng viết bài
Phân tích truyện " Nhát đinh của bác thợ" của Phong Thu
a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận văn học (Phân tích một tác phẩm văn học – tác phẩm truyện)
b. Xác định đúng vấn đề: nội dung và những nét đặc sắc về nghệ thuật của truyện Nhát đinh của bác thợ.
c. Đề xuất hệ thống ý phù hợp để làm rõ nội dung của bài viết
- Xác định được các ý chính của bài văn.
- Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận:
* Giới thiệu tên tác phẩm, tên tác giả, nêu ý kiến khái quát về tác phẩm.
* Triển khai vấn đề nghị luận:
- Về nội dung: Truyện “Nhát đinh của bác thợ ” Thông qua việc bác thợ mộc chữa một cái ghế hỏng, tác giả đề cao vẻ đẹp của lòng yêu nghề, sự tử tế và trách nhiệm trong công việc. Truyện nhắc nhở trong bất kì công việc nào, chú ý đến từng chi tiết nhỏ cũng là điều quan trọng, bất kỳ công việc nào cũng cần được thực hiện với sự tôn trọng và tự hào.
- Về nghệ thuật: Truyện được kể theo ngôi thứ nhất khiến cho câu chuyện được kể trở nên chân thực. Cốt truyện đơn giản, đời thường, gần gũi theo kết cấu hồi tưởng giúp chủ đề thêm sâu sắc; Nghệ thuật xây dựng nhân vật thông qua những chi tiết cụ thể về ngoại hình, hành động…
* Khẳng định lại giá trị, ý nghĩa của tác phẩm truyện
d. Diễn đạt: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.
đ. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về chuyến đi, có cách diễn đạt mới mẻ.





