Đề kiểm tra giữa kì 2 Văn 6 PGD&ĐT Ninh Bình (2024-2025)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc văn bản sau:
BÀI HỌC QUÝ
Trong khu rừng kia, chú Sẻ và chú Chích chơi với nhau rất thân. Một hôm, Sẻ nhận được món quà bà ngoại gửi đến. Đó là một chiếc hộp đựng toàn hạt kê. Sẻ không hề nói với bạn một lời nào về món quà lớn ấy cả. “Nếu cho cả Chích nữa thì chẳng còn lại là bao!”, Sẻ thầm nghĩ. Thế là hằng ngày, Sẻ ở trong tổ ăn hạt kê một mình. Ăn hết, chú ta quẳng hộp đi. Những hạt kê còn sót lại văng ra khỏi hộp. Cô Gió đưa chúng đến một đám cỏ xanh dưới một gốc cây xa lạ. Chích đi kiếm mồi, tìm được những hạt kê ngon lành ấy, bèn gói lại thật cẩn thận vào chiếc lá, rồi mừng rỡ chạy đi tìm người bạn thân thiết của mình. Vừa gặp Sẻ, Chích đã reo lên:
- Chào bạn Sẻ thân mến! Mình vừa kiếm được mười hạt kê rất ngon! Đây này, chúng mình chia đôi: cậu năm hạt, mình năm hạt.
- Chia làm gì cơ chứ? Không cần đâu! - Sẻ lắc lắc chiếc mỏ xinh xắn của mình, tỏ ý không thích - Ai kiếm được thì người ấy ăn!
- Nhưng mình với cậu là bạn thân của nhau cơ mà. Đã là bạn thì bất cứ cái gì kiếm được cũng phải chia cho nhau. Lẽ nào cậu không nghĩ như thế?
Nghe Chích nói, Sẻ rất xấu hổ. Thế mà chính Sẻ đã ăn hết cả một hộp kê đầy. Sẻ cầm năm hạt kê Chích đưa, ngượng nghịu nói:
- Mình rất cảm ơn cậu, cậu đã cho mình những hạt kê ngon lành này và còn cho mình một bài học quý về tình bạn.
(Mi-khai-in Pla-cốp-xki, Nguyễn Thị Xuyến dịch, Đạo đức 3, Nhà xuất bản Giáo dục, 1991, tr.18)
Câu chuyện trên được kể theo ngôi thứ mấy?
Dựa vào người kể chuyện và cách người kể gọi tên các nhân vật để xác định ngôi kể.
Câu chuyện trên được kể theo ngôi thứ ba.
Xác định lời của người kể chuyện và lời của nhân vật trong đoạn trích sau:
Chích đi kiếm mồi, tìm được những hạt kê ngon lành ấy, bèn gói lại thật cẩn thận vào chiếc lá, rồi mừng rỡ chạy đi tìm người bạn thân thiết của mình. Vừa gặp Sẻ, Chích đã reo lên:
- Chào bạn Sẻ thân mến! Mình vừa kiếm được mười hạt kê rất ngon! Đây này, chúng mình chia đôi: cậu năm hạt, mình năm hạt.
Dựa vào hình thức lời kể và lời nói trực tiếp của nhân vật để phân biệt lời người kể chuyện với lời nhân vật.
- Lời của người kể chuyện: Chích đi kiếm mồi, tìm được những hạt kê ngon lành ấy, bèn gói lại thật cẩn thận vào chiếc lá, rồi mừng rỡ chạy đi tìm người bạn thân thiết của mình. Vừa gặp Sẻ, Chích đã reo lên
- Lời của nhân vật: Chào bạn Sẻ thân mến! Mình vừa kiếm được mười hạt kê rất ngon! Đây này, chúng mình chia đôi: cậu năm hạt, mình năm hạt.
Chỉ ra và cho biết chức năng của thành phần trạng ngữ trong hai câu văn sau: Trong khu rừng kia, chú Sẻ và chú Chích chơi với nhau rất thân. Một hôm, Sẻ nhận được món quà bà ngoại gửi đến.
Xác định những thành phần phụ đứng đầu câu, bổ sung thông tin về thời gian, địa điểm cho sự việc được nói đến.
- Trong khu rừng kia: Trạng ngữ chỉ địa điểm.
- Một hôm: Trạng ngữ chỉ thời gian.
Từ truyện Bài học quý, em hãy rút ra một bài học có ý nghĩa nhất đối với bản thân và lý giải rõ vì sao?
Dựa vào hành động, lời nói của các nhân vật và kết thúc câu chuyện để rút ra bài học; giải thích bằng lí lẽ và liên hệ với bản thân.
Gợi ý:
+ Hãy biết quan tâm, chia sẻ và giúp đỡ bạn bè.
+ Biết yêu thương, nhường nhịn, sẻ chia với mọi người.
+ Không nên sống cá nhân ích kỉ, chỉ biết nghĩ cho bản thân mình.
…
Lí giải: Bởi trong tình bạn, mỗi người cần biết quan tâm, chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau. Sự sẻ chia không chỉ giúp người khác mà còn làm cho tình bạn trở nên tốt đẹp, bền chặt hơn.
Phần II. Viết
Thế giới truyện cổ tích thật phong phú và đa dạng. Mỗi truyện cổ tích đều đem đến cho ta những điều kì diệu. Em hãy nhập vai một nhân vật trong truyện cổ tích mà em yêu thích để kể lại truyện đó.
(Chú ý: Không kể lại các câu chuyện đã có trong ba bộ sách giáo khoa Ngữ văn 6: Bộ Kết nối tri thức với cuộc sống, Chân trời sáng tạo và Cánh diều).
* Mở bài: Đóng vai nhân vật để tự giới thiệu về mình và truyện cổ tích định kể.
* Thân bài:
- Xuất thân của nhân vật.
- Hoàn cảnh diễn ra câu chuyện.
- Diễn biến chính:
+ Sự việc 1
+ Sự việc 2
+ Sự việc 3
…
* Kết bài: Kết thúc câu chuyện và nêu bài học được rút ra từ câu chuyện hoặc gửi gắm thông điệp.
Từ những lời kể giản dị của bà, thế giới cổ tích Việt Nam đã mở ra trước mắt em một miền đất đầy màu sắc, nơi có những con người hiền lành, những ước mơ đẹp đẽ và những bài học ý nghĩa về cuộc sống. Qua mỗi câu chuyện, ông cha ta không chỉ nuôi dưỡng trí tưởng tượng của bao thế hệ mà còn gửi gắm niềm tin vào sự công bằng, lòng nhân hậu và những điều tốt đẹp. Trong những câu chuyện ấy, “Tấm Cám” là tác phẩm để lại trong em nhiều ấn tượng sâu sắc nhất bởi hình ảnh cô Tấm hiền hậu, chăm chỉ, luôn kiên cường vượt qua khó khăn để tìm thấy hạnh phúc.
Ngày xưa, có một cô gái tên là Tấm sống cùng dì ghẻ và em gái cùng cha khác mẹ là Cám. Từ nhỏ, Tấm đã chịu nhiều thiệt thòi vì cha mẹ mất sớm, phải sống trong sự ghẻ lạnh của mẹ con Cám. Hằng ngày, Tấm phải làm đủ mọi việc trong nhà từ chăn trâu, gánh nước, hái rau đến những công việc nặng nhọc khác. Trái ngược với Tấm hiền lành, chăm chỉ, Cám lại lười biếng, ích kỉ và luôn tìm cách giành phần hơn về mình. Dù cuộc sống nhiều khó khăn, Tấm vẫn giữ được sự dịu dàng, thật thà và một tâm hồn trong sáng.
Một hôm, mẹ kế sai hai chị em đi bắt tép và hứa rằng ai bắt được nhiều hơn sẽ được thưởng một chiếc yếm đỏ. Tấm chăm chỉ làm việc nên bắt được đầy giỏ tép, còn Cám chỉ mải chơi. Thấy vậy, Cám lừa Tấm để lấy hết giỏ tép rồi chạy về trước. Tấm buồn bã ngồi khóc bên bờ ruộng. Đúng lúc ấy, Bụt hiện lên, an ủi và giúp đỡ nàng. Tấm tìm thấy một chú cá bống nhỏ, đem về nuôi trong giếng. Nhưng mẹ con Cám phát hiện ra và lừa Tấm đi chăn trâu xa để bắt cá bống ăn thịt. Những lần sau, khi Tấm muốn đi dự hội, mẹ con Cám lại tìm cách ngăn cản. Nhờ sự giúp đỡ của Bụt, từ những hạt thóc nhỏ bé, đàn chim sẻ, đến chiếc giày đánh rơi, Tấm đã có cơ hội thay đổi số phận. Nàng trở thành hoàng hậu sau khi được nhà vua lựa chọn. Thế nhưng, mẹ con Cám vẫn không ngừng tìm cách hãm hại nàng. Tấm nhiều lần hóa thân thành chim vàng anh, cây xoan đào, khung cửi rồi cuối cùng trở lại làm người. Những lần biến hóa kì diệu ấy đã giúp Tấm chiến thắng cái ác và giành lại cuộc sống hạnh phúc.
Và sau đó, Tấm trở về làm hoàng hậu, được sống trong sự yêu thương và kính trọng của mọi người. Còn mẹ con Cám phải nhận hậu quả cho những việc làm độc ác của mình. Chi tiết khiến em nhớ nhất trong câu chuyện là hình ảnh Tấm nhiều lần vượt qua đau khổ để tìm lại hạnh phúc. Qua nhân vật Tấm, em hiểu rằng con người cần luôn giữ lòng nhân hậu, chăm chỉ và không nên mất niềm tin trước những khó khăn trong cuộc sống.
“Tấm Cám” giống như một khu vườn cổ tích đầy màu sắc, nơi vẻ đẹp của lòng nhân hậu và sự kiên trì luôn được tỏa sáng sau những thử thách của cuộc đời. Qua hành trình của cô Tấm, em hiểu rằng người sống lương thiện, chăm chỉ và biết yêu thương sẽ luôn nhận được những điều tốt đẹp. Câu chuyện không chỉ giúp em thêm yêu quý kho tàng truyện dân gian Việt Nam mà còn nhắc nhở em phải sống tử tế, biết quan tâm và đối xử tốt với mọi người xung quanh.





