Đề thi học kì 2 Ngữ văn 6 THCS Nguyễn Thiện Thuật (2023-2024)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi:
MÁI ẤM NGÔI NHÀ
Nếu ngọn gió nào dẫn con đến phương trời xa thẳm
Con đừng quên lối về nhà
Nơi thung sâu khơi nguồn ngọn gió...
Nếu cánh chim nào chở con lên thăm mặt trời cháy đỏ
Con đừng quên lối về nhà
Nơi sớm chiều vẫn nhen ngọn lửa
Nếu vạt mây nào đưa con lên chơi với ngôi sao xanh biếc
Con đừng quên lối về nhà
Suối trong con tắm mình thuở bé...?
(Trương Hữu Lợi, Mái ấm ngôi nhà, Bài tập Ngữ văn 6, Tập một sách kết nối tri thức, NXB GDVN, 2022, Tr.14)
Bài thơ Mái ấm ngôi nhà được viết theo thể thơ nào?
Dựa vào số tiếng, cách gieo vần và nhịp điệu của các dòng thơ để xác định thể thơ.
Bài thơ Mái ấm ngôi nhà được viết theo thể thơ: tự do
Bài thơ là lời nhắn nhủ của ai với ai?
Xác định đối tượng trữ tình và người trực tiếp đưa ra lời nhắn nhủ trong bài thơ.
Bài thơ là lời nhắn nhủ của cha mẹ (cha/mẹ) với những đứa con
Hãy tìm những dòng thơ nói về “nhà” trong bài thơ. Những dòng thơ này giúp em cảm nhận như thế nào về “nhà”?
Tìm các câu thơ trực tiếp gợi tả hình ảnh, ý nghĩa của “nhà”, sau đó khái quát cảm nhận về hình ảnh ấy.
- Những dòng thơ nói về “nhà” trong bài thơ:
+ Nơi thung sâu khơi nguồn ngọn gió...
+ Nơi sớm chiều vẫn nhen ngọn lửa
+ Suối trong con tắm mình thuở bé... ?
(Đúng 3 dòng thơ 1,0 điểm nếu 2 dòng thì 0,75 điểm,1 dòng 0,5 điểm)
- Những dòng thơ này khiến “nhà” hiện lên:
+ thân thương, gần gũi và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mỗi người.
+ Đó là nơi cuộc sống mỗi người bắt đầu, là nơi mang lại cho con người hơi ấm của tình yêu thương, nuôi dưỡng những cảm xúc trong trẻo cho tâm hồn.
Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong bài thơ? Việc sử dụng biện pháp tu từ đó có tác dụng gì?
Tìm những từ ngữ, hình ảnh được lặp lại hoặc được gán đặc điểm, hành động của con người; từ đó xác định biện pháp và tác dụng.
- Biện pháp tu từ: Điệp ngữ. Tác dụng: khiến cho lời nhắn nhủ của cha mẹ với con cái trở nên tha thiết: hãy luôn nhớ về người thân, gia đình, quê hương.
- Biện pháp tu từ: Nhân hóa. Tác dụng: khiến cho hình ảnh thiên nhiên hiện lên sinh động, gần gũi với con người, …
Đọc các câu sau:
(1) - Suối trong con tắm mình thuở bé ...?
(2) - Trong lớp này, Minh là học sinh giỏi nhất.
a. Giải thích nghĩa của từ “trong” ở câu (1) và (2).
b. Nghĩa của từ “trong” ở câu (1) và (2) có liên quan với nhau không? Từ “trong” ở câu (1) và (2) là từ đồng âm hay từ đa nghĩa?
Dựa vào ngữ cảnh của từng câu để xác định nghĩa của từ “trong”, sau đó đối chiếu mối quan hệ giữa hai nghĩa.
a. “Trong1”: sự trong sạch, nhìn rõ xuống được lớp nước sâu.
“Trong2”: Phía vị trí thuộc phạm vi được xác định nào đó, đối lập với bên ngoài
b. Nghĩa của từ “trong” ở câu (1) và (2) hoàn toàn không liên quan đến nhau
Đây là hai từ đồng âm
Qua hai bài thơ Những cánh buồm và Mái ấm ngôi nhà, hãy nêu suy nghĩ của em về tình cảm gia đình đối với mỗi con người?
Khái quát thông điệp về tình cảm gia đình được thể hiện trong hai bài thơ và liên hệ với vai trò của gia đình trong cuộc sống.
- Tình cảm gia đình là cầu nối giữa thành viên trong gia đình với xã hội bên ngoài. Là tổ ấm mang lại các giá trị hạnh phúc.
- Tình cảm gia đình góp phần bồi đắp tâm hồn tình cảm cho con người. Sự giáo dục từ môi trường gia đình tạo nền tảng phát triển nhân cách của mỗi người về sau.
- Tình cảm gia đình là nguồn động viên, hỗ trợ về tinh thần để mỗi người nỗ lực hơn, mạnh mẽ và vững vàng hơn trong cuộc sống. Gia đình mang đến sự ấm áp và niềm vui đồng thời xoa dịu những nỗi đau, là nơi con cái tìm kiếm sự an ủi, chở che từ người lớn.
..........
Có ý kiến cho rằng: Gia đình chính là cái nôi yêu thương, là nơi tiếp thêm cho ta sức mạnh, là điểm tựa tinh thần vững chắc cho mỗi người. Em có đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao?
Nêu rõ quan điểm đồng tình/không đồng tình, sau đó dùng những lí lẽ phù hợp để giải thích và làm sáng tỏ ý kiến.
Đồng ý với ý kiến vì gia đình là nơi mỗi người được yêu thương, chăm sóc, giáo dục; đồng thời là chỗ dựa tinh thần, giúp ta có thêm niềm tin và sức mạnh để vượt qua khó khăn, vững bước trong cuộc sống.
Phần II. Viết
Cuộc đời mỗi người là một hành trình dài và trong hành trình đó chúng ta có rất nhiều những trải nghiệm tuyệt vời: một chuyến đi đến vùng đất mới, một buổi tham quan, triển lãm nghệ thuật, một chuyến về quê, một hoạt động thiện nguyện, cộng đồng... Hãy kể lại một trải nghiệm đáng nhớ của bản thân giúp tâm hồn em trở nên phong phú.
* Mở bài:
Giới thiệu sơ lược về trải nghiệm
Dẫn dắt chuyển ý, gợi sự tò mò, hấp dẫn với người đọc.
* Thân bài:
- Trình bày chi tiết về thời gian, không gian, hoàn cảnh xảy ra câu chuyện.
- Trình bày chi tiết những nhân vật liên quan.
- Trình bày các sự việc theo trình tự rõ ràng, hợp lí.
(Kết hợp kể với tả và bộc lộ cảm xúc. Sự việc này nối tiếp sự việc kia một cách hợp lí).
* Kết bài:
Nêu ý nghĩa của trải nghiệm đối với bản thân.
Trong cuộc sống, mỗi người đều có những trải nghiệm đáng nhớ. Có trải nghiệm đem đến niềm vui, có trải nghiệm khiến ta xúc động, cũng có những trải nghiệm giúp ta nhận ra nhiều điều ý nghĩa. Với em, chuyến đi về quê cùng gia đình vào một mùa hè đã để lại trong em những kỉ niệm khó quên.
Đó là một buổi sáng đầu hè, em cùng bố mẹ về thăm quê của bà ngoại. Sau hơn hai giờ đi xe, trước mắt em hiện ra một vùng quê yên bình với những cánh đồng xanh mướt, những hàng cây rợp bóng và con đường làng quanh co. Không khí ở quê thật khác với thành phố. Không có tiếng xe cộ ồn ào, thay vào đó là tiếng chim hót và tiếng gió xào xạc trên những hàng cây. Em cảm thấy vô cùng thích thú và háo hức.
Buổi chiều hôm ấy, bà dẫn em ra cánh đồng phía sau làng. Cánh đồng rộng mênh mông, lúa đang thì con gái xanh non. Gió thổi nhè nhẹ làm những ngọn lúa lay động như những con sóng nhỏ. Em cùng bà đi trên con đường đất, vừa đi vừa trò chuyện. Bà kể cho em nghe về những năm tháng tuổi thơ, về cuộc sống của người dân quê và những kỉ niệm gắn bó với cánh đồng này. Lần đầu tiên, em hiểu rằng để có được những hạt gạo thơm ngon, người nông dân đã phải bỏ ra rất nhiều công sức.
Sáng hôm sau, em theo bà ra chợ quê. Chợ không lớn nhưng rất đông vui. Những quầy rau xanh, hoa quả, bánh trái được bày bán gọn gàng. Người mua, người bán trò chuyện rôm rả. Bà mua cho em một chiếc bánh nhỏ. Em vừa ăn vừa ngắm nhìn cảnh chợ và cảm nhận được sự thân tình của những người hàng xóm. Ai cũng quen biết, hỏi thăm và dành cho nhau những nụ cười thân thiện.
Điều khiến em nhớ nhất trong chuyến đi là buổi tối ngồi bên bà dưới hiên nhà. Bầu trời quê đầy sao, gió mát thổi qua những tán cây. Bà kể chuyện ngày xưa, còn em chăm chú lắng nghe. Khi ấy, em chợt nhận ra rằng những điều bình dị quanh mình cũng có thể trở thành những kỉ niệm vô cùng quý giá. Em hiểu hơn về quê hương, về những người thân yêu và càng trân trọng tình cảm gia đình.
Chuyến về quê tuy chỉ kéo dài vài ngày nhưng đã đem lại cho em rất nhiều cảm xúc. Em được khám phá một không gian sống mới, được hiểu thêm về cuộc sống của người nông dân và có thêm những kỉ niệm đẹp bên bà. Trải nghiệm ấy khiến tâm hồn em trở nên phong phú hơn, đồng thời nhắc em phải biết yêu thương gia đình, trân trọng quê hương và những điều giản dị trong cuộc sống.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
