Đề kiểm tra giữa học kì 2 môn Ngữ Văn lớp 6 THCS Thạch Bàn (02023 - 2024) | Đề 1
FlashcardsHọc Flashcards
Ghi nhớ nhanh các công thức và kiến thức trọng tâm.
Tốc độĐấu trường tốc độ
Làm từng câu hỏi dưới áp lực thời gian.
Phần I. Đọc hiểu
SỰ TÍCH HOA CÚC TRẮNG
Chuyện kể rằng ở một ngôi làng nọ có hai mẹ con nghèo sinh sống với nhau trong một ngôi nhà nhỏ. Người mẹ ngày ngày tần tảo làm việc để nuôi con, người con tuy còn nhỏ nhưng đã biết yêu thương, có hiếu với mẹ.
Cuộc sống của hai mẹ con cứ thế bình lặng trôi qua thì bỗng đến một ngày người mẹ chợt lâm bệnh nặng. Dù đã đi đến chữa trị ở rất nhiều thầy lang giỏi trong làng nhưng tình hình bệnh của người mẹ không hề đỡ chút nào, sức khỏe mỗi ngày một yếu đi.
Nhà nghèo không có tiền chữa trị, nhưng thương mẹ người con vẫn quyết tâm đi tìm thầy ở các nơi để chữa bệnh cho mẹ. Người con cứ đi từ làng này qua làng khác, vượt bao làng mạc, núi sông, vừa đói vừa rách nhưng không hề nản lòng. Rồi em đi qua một ngôi chùa, em đã xin phép trụ trì của ngôi chùa cầu phúc cho mẹ em mau chóng qua bệnh để hai mẹ con lại trở về cuộc sống như xưa. Lòng hiếu thảo của em đã động đến trời xanh, Đức Phật cũng phải động lòng trắc ẩn nên ngài đã biến thành một nhà sư và tặng cho em một bông hoa có năm cánh. Số cánh hoa tượng trưng cho số năm mà mẹ em sống thêm được.
Em nhìn bông hoa vừa vui sướng vì đã có phép màu cứu được mẹ nhưng cũng không khỏi lo lắng vì chỉ có năm cánh hoa, tức mẹ em chỉ còn sống được năm năm. Vì vậy sau một hồi suy nghĩ em đã xé nhỏ các cánh hoa cho tới khi không còn xé nhỏ được nữa, và cũng không còn đếm được bông hoa có bao nhiêu cánh hoa. Nhờ vậy mà người mẹ đã sống rất lâu bên đứa con ngoan hiếu thảo của mình.
Bông hoa có vô số cánh hoa biểu tượng cho sự sống, cho ước mơ trường tồn của con người, cho khát vọng chữa lành mọi bệnh tật, sau này người ta gọi đó là hoa Cúc. Sự tích hoa cúc trắng cũng từ đó mà ra.
(Trích“ Truyện cổ tích Việt Nam”, NXB Mĩ thuật 2018)
Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên là gì?
Miêu tả
Biểu cảm
Tự sự
Thuyết minh
Vận dụng kiến thức về các biện pháp tu từ
Đọc qua câu chuyện "Sự tích hoa cúc trắng", đây là một câu chuyện cổ tích kể về lòng hiếu thảo của người con và sự tích của loài hoa cúc trắng. Nội dung chủ yếu là kể lại diễn biến của sự việc từ khi người mẹ bị bệnh, người con đi tìm cách cứu mẹ, đến khi người mẹ khỏi bệnh nhờ bông hoa từ nhà sư (Đức Phật). Các sự việc được sắp xếp theo thời gian với cốt truyện rõ ràng.
Văn bản trên sử dụng ngôi kể thứ mấy?
Ngôi thứ nhất
Ngôi thứ ba
Ngôi thứ hai
Ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba
Chú ý lời của người kể chuyện
Xem xét đoạn trích, ta thấy câu chuyện được kể dưới góc nhìn của một người thuật chuyện khách quan, không tham gia vào câu chuyện. Người kể dùng "người mẹ", "người con" để thuật lại.
Từ nào sau đây không phải là từ ghép?
Bông hoa
Ước mơ
Sự sống
Tần tảo
Vận dụng kiến thức về các kiểu từ (theo cấu tạo) để nhận diện
A. Bông hoa
"Bông hoa" là từ ghép, trong đó "bông" và "hoa" đều là từ chỉ đối tượng trong thiên nhiên, khi ghép lại có nghĩa là một đơn vị của một loại cây.
B. Ước mơ
"Ước mơ" là từ ghép, được tạo bởi từ "ước" và "mơ", cả hai từ đều mang nghĩa liên quan đến việc mong muốn hoặc kỳ vọng, khi ghép lại thành nghĩa: mong muốn điều gì đó tốt đẹp.
C. Sự sống
"Sự sống" là từ ghép, trong đó "sự" là danh từ chỉ hành động, và "sống" là động từ, tạo thành từ chỉ trạng thái tồn tại của sinh vật.
D. Tần tảo
"Tần tảo" là từ láy, bởi vì "tần" và "tảo" là hai âm có phụ âm đầu khác nhau còn phần vần tương tự nhau (đều bắt đầu bằng âm "t"), tạo thành từ chỉ hành động làm việc chăm chỉ và bền bỉ.
Vậy từ không phải là từ ghép là: D. Tần tảo
- Từ ghép: Các từ kết hợp thường độc lập về nghĩa, khi ghép lại sẽ tạo thành một nghĩa mới có liên quan giữa các từ.
- Từ láy: Âm đầu, phần vần, hoặc cả từ có sự lặp lại giống nhau, thường không phân định được nghĩa từ từng từ đơn lẻ.
Câu văn “Người con cứ đi từ làng này qua làng khác, vượt bao làng mạc, núi sông, vừa đói vừa rách nhưng không hề nản lòng” sử dụng biện pháp nghệ thuật đặc sắc nào?
So sánh
Nhân hóa
Liệt kê
Ẩn dụ
Vận dụng kiến thức về biện pháp liệt kê
Câu văn sử dụng "làng này qua làng khác, vượt bao làng mạc, núi sông, vừa đói vừa rách", thể hiện rõ ràng sự liệt kê những nơi người con đi qua và những khó khăn gặp phải.
Vì sao em bé quyết tâm đi tìm thầy lang để chữa bệnh cho mẹ?
Vì em bé thương mẹ và muốn mẹ khỏi bệnh
Vì em bé quyến luyến không muốn xa mẹ
Vì em bé muốn giúp đỡ mẹ
Vì em bé chưa thể sống tự lập
Chú ý nguyên nhân em bé đi tìm thầy lang
Vì em bé thương mẹ và muốn mẹ khỏi bệnh
Điều gì khiến Đức Phật cảm động khi nghe câu chuyện của em bé?
Số phận bất hạnh của người mẹ
Trí tuệ hơn người của em bé
Tấm lòng hiếu thảo của em bé
Tình cảnh đáng thương của em bé
Phân tích cẩn thận nội dung của câu chuyện "Sự tích hoa cúc trắng" và xác định lý do vì sao Đức Phật cảm động.
C. Tấm lòng hiếu thảo của em bé: Đây là yếu tố chính trong câu chuyện. Đức Phật cảm động trước lòng hiếu thảo và sự quyết tâm của em bé khi vượt qua mọi khó khăn để tìm cách cứu mẹ.
Vì sao em bé lại xé nhỏ những cánh hoa cúc trắng?
Vì muốn cho bông hoa đẹp hơn
Vì bông hoa chỉ có năm cánh
Vì muốn bông hoa có thật nhiều cánh
Vì em muốn mẹ được sống lâu hơn
Đọc và xác định nguyên nhân
Em bé xé nhỏ các cánh hoa để mỗi cánh hoa bị xé tượng trưng cho một năm sống thêm của mẹ, do đó tạo ra ảo tưởng như mẹ sẽ sống lâu hơn.
Nhận xét nào sau đây đúng với truyện“Sự tích hoa cúc trắng”?
Giải thích các hiện tượng thiên nhiên
Ca ngợi lòng hiếu thảo của con người
Thể hiện niềm thương cảm với con người
Ca ngợi tình phụ tử của con người
Đọc kỹ truyện "Sự tích hoa cúc trắng" và nhớ lại nội dung chính của câu chuyện
Truyện kể về lòng hiếu thảo của người con đối với mẹ mình, dù vượt qua khó khăn gian khổ để tìm cách chữa bệnh cho mẹ. Nhờ lòng hiếu thảo này, Đức Phật đã cảm động và ban tặng phép màu cho người con để cứu sống người mẹ.
Phân tích tác dụng của biện pháp liệt kê có trong câu: "Bông hoa có vô số cánh hoa biểu tượng cho sự sống, cho ước mơ trường tồn của con người, cho khát vọng chữa lành mọi bệnh tật, sau này người ta gọi đó là hoa cúc."
Vận dụng kiến thức về biện pháp liệt kê
Học sinh chỉ ra được:
- Biện pháp tu từ liệt kê: “cho sự sống, cho ước mơ trường tồn của con người, cho khát vọng chữa lành mọi bệnh tật”
- Tác dụng:
+ Giúp diễn đạt một cách đầy đủ, trọn vẹn ý…
+ Gợi tả ý nghĩa của bông hoa cúc trắng: về ước mơ, khát vọng của con người…
=> Thái độ, tình cảm của tác giả dân gian nhắc nhở những người con luôn kính yêu và hiếu thảo đối với cha me của mình…
Văn bản trên gợi cho em suy nghĩ gì về tình mẫu tử của con người? (Trình bày khoảng 5-7 dòng)
Liên hệ thực tế
HS có thể trình bày theo quan điểm cá nhân, dưới đây là một số hướng triển khai mang tính gợi ý:
- Nhận thức: tình mẫu tử là tình cảm thiêng liêng, đáng quý của con người…
- Hành động: Trân trọng, biết ơn tình cảm của mẹ dành cho con, báo đáp công ơn của mẹ …
Phần II. Viết
Thế giới cổ tích có bao điều kì lạ, hấp dẫn. Mỗi nhân vật trong cổ tích lại có cuộc đời, số phận riêng. Hãy nhập vai một nhân vật kể lại một truyện cổ tích mà em yêu thích.
Nhớ lại nội dung một truyện cổ tích mà em ấn tượng sâu sắc
Nhớ và xác định các sự kiện chính
Vận dụng kĩ năng viết bài:
- Sử dụng ngôi kể thứ nhất
- Kể lại diễn biến của truyện cổ tích
- Thể hiện được những sáng tạo hợp lí của người viết trong các sự việc được kể, rút ra được ý nghĩa, bài học trong câu chuyện
Tôi là cá bống - một nhân vật phụ trong truyện cổ tích Tấm Cám. Nhưng tôi lại đóng có một vai trò khá quan trọng khi theo lời bụt đến giúp đỡ chị Tấm.
Tấm và Cám là hai chị em cùng cha khác mẹ. Cha mất sớm nên chị Tấm phải sống cùng với dì ghẻ và người em cùng cha khác mẹ tên. Mọi công việc trong nhà, chị Tấm đều phải làm hết, từ chăn trâu, gánh nước đến thái bèo, vớt khoai… Còn Cám là con cưng của dì ghẻ nên chẳng phải động tay đến bất cứ việc gì.
Một hôm nọ, dì ghẻ gọi cả hai đến và đưa cho mỗi đứa một cái giỏ và bảo ra đồng bắt tôm tép. Dì ghẻ hứa rằng: “Đứa nào bắt được nhiều tôm tép hơn sẽ được thưởng cho một cái yếm đỏ”.
Ra đồng, chị Tấm mò cua bắt ốc đã quen tay nên chẳng mấy chốc đã đầy giỏ. Còn Cám, thì dạo chơi hết ruộng này sang ruộng kia. Đến cuối buổi, Cám mới bảo chị Tấm:
- Chị Tấm ơi chị Tấm! Đầu chị lấm, chị hụp cho sâu, kẻo về dì mắng.
Không ngờ, chị liền tin ngay. Chị lội ra chỗ ao sâu mà tắm rửa. Nhân cơ hội đó, Cám liền trút hết tép của Tấm vào giỏ của mình rồi chạy về nhà. Chị Tấm không biết làm gì bèn ngồi khóc. Bụt liền hiện lên và bảo chị nhìn vào trong giỏ xem còn gì không. Tấm nhìn vào thì thấy một chú cá bống nhỏ - đó chính là tôi. Bụt bảo chị đem tôi về thả xuống giếng, hàng ngày cho ăn. Mỗi lần chị cho tôi ăn lại gọi tôi:
"Bống bống bang bang
Lên ăn cơm vàng cơm bạc nhà ta
Chớ ăn cơm hẩm cháo hoa nhà người"
Nghe thấy vậy, tôi liền ngoi lên ăn. Nhờ có tôi bầu bạn mà chị Tấm cũng đỡ cảm thấy tủi thân hơn.
Chẳng bao lâu, Cám phát hiện ra tôi. Mẹ con Cám liền bày mưu lừa chị Tấm đi chăn trâu ngoài đồng xa. Khi chị vừa đi khỏi, cả hai đã chạy ra giếng lừa bắt tôi giết thịt. Sau khi về nhà, chị Tấm lại đem cơm ra giếng gọi mãi không thấy tôi, chị ngồi khóc. Bụt hiện lên bảo chị Tấm hãy đi tìm xương của tôi cho vào bốn chiếc lọ rồi đem chôn ở bốn chân giường. Tìm được xương, chị Tấm làm theo lời bụt dặn.
Ít lâu sau, nhà vua mở hội cho người dân khắp nước đến xem. Ai nấy đều háo hức sắm sửa quần áo mới để chờ ngày dự hội. Chị Tấm cũng xin dì ghẻ cho đi dự hội. Mụ dì ghẻ liền lấy một một đấu gạo trộn lẫn với một đấu thóc, rồi bảo chị Tấm:
- Con hãy nhặt cho xong chỗ gạo này rồi có đi đâu hãy đi, đừng có bỏ dở, về không có gì để thổi cơm dì đánh đó.
Nói xong, hai mẹ con xúng xính trong quần áo đẹp lên đường đến kinh đô. Chị Tấm tủi thần ngồi khóc. Bụt lại hiện lên sai đàn chim sẻ đến giúp. Sau đó, bụt còn bảo chị đào bốn lọ xương của tôi lên sẽ có điều kỳ lạ. Khi chị Tấm đào lên bốn cái lọ biến ra một bộ quần áo đẹp, một đôi hài đẹp và một con ngựa để chị đi dự hội. Ít lâu sau, nghe đồn rằng nhà vua đi qua con sông thấy ngựa không chịu đi liền sai người xuống sông xem có điều gì lạ thì vớt được một chiếc hài. Vua nhìn thấy liền đem lòng yêu mến người đi hài, ra lệnh ai mang vừa sẽ được làm vợ vua. Mẹ con Cám cũng kéo nhau đến thử nhưng chẳng đi vừa. Chỉ có chị Tấm là đi vừa. Chị Tấm được vua đón vào cung làm hoàng hậu. Cám thấy vậy tức lắm, liền bảo mẹ nghĩ kế để vào cung thay chị Tấm.
Đúng dịp đến ngày giỗ cha, chị Tấm xin nhà vua về làm giỗ. Dì ghẻ liền sai chị Tấm trèo lên cây cau hái một chùm cau đẹp nhất xuống để cúng cha. Chị Tấm không nghi ngờ gì liền làm theo. Mẹ con Cám ở dưới tìm cách chặt đổ cây cau. Chị Tấm ở trên cây thấy động liền hỏi. Dì ghẻ trả lời:
- Gốc cau lắm kiến, dì đuổi kiến cho nó khỏi lên đốt con.
Chị tin là thật, tiếp tục trèo lên ngọn cây cao. Cây đổ, Tấm ngã xuống ao mà chết. Cám được dì ghẻ đưa vào cung. Từ ngày vào cung, nhà vua vẫn luôn thương nhớ chị Tấm mà không ngó ngàng gì đến Cám. Điều đó khiến Cám lấy làm tức lắm. Một hôm có con chim vàng anh ở đâu bay đến khi Cám đang giặt quần áo cho vua ở giếng. Nó kêu lên:
- Phơi áo chồng tao phơi lao phơi sào, chớ phơi bờ rào, rách áo chồng tao.
Chim vàng anh kêu xong, liền bay đến cung vua. Đức vua yêu quý vàng anh đến quên ăn, quên ngủ. Cám lại lấy làm ghen tức, liền về nhà mách mẹ. Dì ghẻ liền bày kế bảo Cám nhân lúc vua đi vắng bắt chim vàng anh làm thịt, rồi vứt lông chim ở ngoài vườn. Vua biết chuyện gặng hỏi thì nói dối là mình đang mang thai thèm ăn thịt chim nên bắt trộm.
Kỳ lạ thay, ở chỗ lông chim vàng anh mọc lên một cây xoan đào. Vua đi qua thấy cây tỏa bóng mát liền sai người mắc võng vào hai cây rồi nằm chơi hóng mát. Khi vua đi khỏi thì cành cây lại vươn thẳng trở lại. Từ đó, không ngày nào là vua không ra nằm hóng mát ở hai cây xoan đào.
Cám thấy thế lại về mách mẹ. Nghe lời mẹ, nhân một hôm gió bão, Cám sai thợ chặt hai cây xoan đào lấy gỗ đóng khung cửi. Thấy cây bị chặt, vua hỏi thì Cám lại trả lời:
- Cây bị đổ vì bão, thiếp sai thợ chặt làm khung cửi để dệt áo cho bệ hạ.
Khung cửi vừa đóng xong, Cám ngồi dệt thì lại nghe tiếng kêu:
"Cót ca cót két
Lấy tranh chồng chị,
Chị khoét mắt ra."
Nghe thấy giọng nói vọng ra giống của chị Tấm, Cám vô cùng sợ hãi, liền sai người đốt khung cửi, rồi đem đổ tro ra xa khỏi hoàng cung.
Từ chỗ tro tàn mọc lên một cây thị, cả cây chỉ có mỗi một quả thị. Một hôm, một bà lão đi qua nhìn thấy liền nói:
- Thị ơi thị, rụng vào bị bà, bà đem bà ngửi, chứ bà không ăn.
Quả thị liền rụng xuống rơi vào bị bà. Bà lão vừa dứt lời thì quả thi rơi xuống. Kỳ lạ là từ đó, cứ mỗi lần đi chợ về, bà lão đều thầy nhà cửa sạch sẽ, cơm nước tinh tươm. Bà quyết tâm rình xem có điều gì lạ đang xảy ra thì phát hiện thấy một cô gái chui ra từ quả thị. Bà lão rón rén lại gần rồi xé nát vỏ quả thị. Từ đó, Tấm ở với bà hàng nước. Một hôm, nhà vua đi qua ghé vào thấy miếng trầu têm cánh phượng giống của Tấm têm, liền gặng hỏi bà lão. Chị Tấm và nhà vua gặp lại nhau.
Lại nói đến Cám sau khi thấy chị Tấm trở về lại xinh đẹp hơn xưa. Vua ngày càng yêu quý. Cám liền đến hỏi chị:
- Chị Tấm ơi, chị làm thế nào mà đẹp thế?
Chị Tấm không trả lời chỉ hỏi lại tôi:
- Có muốn đẹp không để chị giúp?
Cám nghe theo lời chị Tấm. Thấy chị sai người đào một cái hố sâu rồi bảo Cám xuống đó. Cám không chút nghi ngờ, liền xuống dưới và chết bỏng.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
