Đề thi giữa kì 2 Ngữ văn 6 THCS Minh Thạnh (Dầu Tiếng) | (2024-2025)
Phần I. Đọc hiểu
Mẹ
Lặng rồi cả tiếng con ve
Con ve cũng mệt vì hè nắng oi.
Nhà em vẫn tiếng ạ ời,
Kẽo cà tiếng võng ngồi mẹ ru.
Lời ru có gió mùa thu
Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió về.
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn,
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời "
( Trần Quốc Minh)
Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
Dựa vào đặc trưng thể loại
- Thể thơ lục bát
Nhân vật trữ tình trong bài thơ trên là ai? Nhân vật đó bày tỏ tình cảm gì?
Đọc, xác định nhân vật trữ tình và tình cảm nhân vật đó bày tỏ
- Nhân vật trữ tình trong bài thơ là người con
- Con biết bày tỏ lòng biết ơn chân thành của mình tới mẹ.
Trong bài thơ, những âm thanh nào được nhắc đến?
Đọc và xác định các âm thanh xuất hiện
- Những âm thanh được nhắc đến:
+Tiếng ve
+Tiếng ru "ạ ời"
+Tiếng võng kẽo cà
+Tiếng gió
Em hãy chỉ ra cách gieo vần, nhịp điệu ở bốn câu thơ sau:
Lặng rồi cả tiếng con ve
Con ve cũng mệt vì hè nắng oi.
Nhà em vẫn tiếng ạ ời,
Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru.
Chú ý cách gieo vần, ngắt nhịp
- Cách gieo vần trong dòng thơ: Tiếng thứ 6 của dòng lục vần với tiếng thứ 6 của dòng bát (vần e); tiếng thứ 8 của dòng bát vần với tiếng thứ 6 của dòng lục tiếp theo (vần oi)
- Ngắt nhịp: dòng lục: Nhịp 2/2/2; dòng bát: Nhịp 4/4
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong những câu thơ sau:
"Những ngôi sao thức ngoài kia,
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con."
Vận dụng kiến thức về các biện pháp tu từ để nhận diện, nêu biểu hiện và phân tích tác dụng
- Trong hai câu thơ trên, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ so sánh. Tác giả so sánh qua từ "chẳng bằng" : "Những ngôi sao thức "với "mẹ thức vì chúng con"
- Tác dụng: Biện pháp so sánh ở đây làm tăng tính gợi hình, gợi cảm cho lời thơ; có tác dụng nhấn mạnh sự hy sinh, tần tảo của người mẹ. Dù những ngôi sao có thức suốt đêm, nhưng vẫn không thể so sánh được với sự thức khuya dậy sớm, lo lắng, chăm sóc cho con của mẹ. Qua đó, tác giả muốn ca ngợi tình yêu thương vô bờ bến của mẹ dành cho con.
Ngoài bài thơ trên, em đã từng đọc những câu ca dao, câu thơ nào về mẹ? Hãy ghi lại một số câu thơ mà em yêu thích nói về người mẹ.
Xác định nội dung chính và tìm câu thơ, câu ca dao có nội dung tương tự
Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa
Miệng nhai cơm búng lưỡi lừa cá xương
Tác giả đã nhắn gửi thông điệp gì qua đoạn thơ trên?
Từ nội dung rút ra thông điệp phù hợp
Thông điệp:
- Lời ru của mẹ có ý nghĩa rất quan trọng với cuộc đời mỗi người con.
- Mẹ luôn có vai trò quan trọng nhất với cuộc đời con. Mẹ luôn hết lòng yêu thương, lo lắng, quan tâm, chăm sóc con. Mẹ dành cả tuổi thanh xuân để nuôi dạy con, mẹ sẵn dàng hi sinh vì con.
- Tình mẫu tử là tình cảm thiêng liêng và sâu đậm nhất.
- Con cái cầm có bổn phận đền đáp công ơn sinh thành và dưỡng dục của cha mẹ.
Theo em, gia đình có vai trò gì đối với mỗi con người.
Liên hệ thực tế và bản thân
Vai trò của gia đình đối với mỗi con người:
+ Gia đình là tổ ấm của mỗi người
+ Là nơi chúng ta được yêu thương và chia sẻ tình yêu thương,
+ Là nơi định hướng, nuôi dưỡng nhân cách cũng như giáo dục con người từ khi sinh ra đến lúc trưởng thành, trở thành những công dân có ích đóng góp tích cực cho sự phát triển chung của xã hội
Phần II. Viết
Em hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) ghi lại cảm xúc về bài thơ “Mẹ” của Trần Quốc Minh
Đọc kĩ bài thơ
Xác định nội dung chính, giá trị nghệ thuật
Vận dụng thao tác lập luận, phân tích
- Mở đoạn: Giới thiệu bài thơ “Mẹ” của nhà thơ Trần Quốc Minh và cảm xúc khái quát về bài thơ (ấn tượng về nội dung và nghệ thuật).
- Thân đoạn: Trình bày chi tiết cảm xúc về nghệ thuật và nội dung của bài thơ.
- Nghệ thuật
+ Hình ảnh độc đáo trong lời ru
+ Các biện pháp tu từ: so sánh, ẩn dụ
+ Giọng thơ tha thiết, ngọt ngào
- Nội dung: Người mẹ hiện lên với tình yêu tha thiết dành cho con, hình ảnh người mẹ ngồi quạt để con say giấc nồng cho thấy tình yêu thương, sự hi sinh, qua các phép so sánh càng tô đậm lên tình mẹ bao la....
- Kết đoạn: Khẳng định lại cảm xúc về bài thơ và ý nghĩa của nó đối với bản thân.





