Đề thi giữa học kì 1 Văn 9 - Đề số 9

Mở đoạn: Giới thiệu khổ thơ cuối, cảm xúc chủ đạo (tri ân, xúc động).

Thân đoạn:

-Cảm nhận về nội dung:

+ Khổ thơ nhắc về vai trò của người thầy đối với cuộc đời học trò, với những hình ảnh mang tính biểu tượng và sâu sắc. Người thầy không chỉ truyền dạy kiến thức mà còn soi sáng và dẫn lối, giúp học trò trưởng thành và phát triển.

+ Khổ thơ sử dụng hình ảnh "ngọn đèn thầy soạn bài đêm khuya" để tượng trưng cho sự tận tụy của người thầy. Hình ảnh này khiến người đọc cảm nhận được sự hy sinh thầm lặng, tấm lòng bao dung và tình yêu thương của người thầy đối với học trò.

+ Hình ảnh "đã hóa mặt trời dẫn lối suốt đời con" thể hiện vai trò to lớn và bất biến của người thầy, là người luôn soi đường, chỉ lối, giúp học trò định hướng đúng đắn trong cuộc sống.

+ Bài thơ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giữ vững nhân cách trong hoàn cảnh khó khăn, qua hình ảnh “lọc bùn để lưu giữ hương sen”. Những bài học về sự bình thản trước thành công và thất bại, về việc sống ý nghĩa, cống hiến âm thầm như dòng sông “tự lở” để bồi đắp phù sa.

+ Thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của học trò đối với thầy qua những kỷ niệm.

-Cảm nhận về nghệ thuật: thể thơ tự do, những hình ảnh mang tính chất biểu tượng, biện pháp so sánh, ẩn dụ…

Kết đoạn: Khẳng định ý nghĩa: tri ân thầy, rút ra bài học biết ơn, phấn đấu sống đẹp.

Khổ thơ cuối bài thơ “Những dòng sông tự lở” của Nguyễn Đình Minh đã để lại trong lòng em niềm xúc động và lòng tri ân sâu nặng đối với công lao của người thầy. Từng câu chữ như lời nhắc nhở tha thiết về vai trò định hướng của thầy trong cuộc đời học trò. Câu thơ so sánh “Nếu không thày con như cỏ mọc hoang / Trên đất quẩn quanh lan bò vào ngõ cụt”. So sánh ấy vừa mộc mạc, vừa thấm thía, giúp ta nhận ra vai trò to lớn của người thầy trong hành trình trưởng thành. Đặc biệt, hình ảnh “ngọn đèn thầy soạn bài đêm xưa khuya khoắt / đã hóa mặt trời dẫn lối suốt đời con” mang ý nghĩa biểu tượng sâu xa: ngọn đèn tri thức thầy thắp sáng đã trở thành ánh sáng mặt trời soi sáng con đường đi của học trò suốt cuộc đời. Đó là lời tri ân chân thành, xúc động của người học trò đối với công lao lặng thầm của thầy. Khổ thơ khơi gợi trong em lòng biết ơn, sự kính trọng thầy cô – những người lái đò thầm lặng, luôn hy sinh để truyền lửa tri thức và nuôi dưỡng nhân cách cho bao thế hệ. Khổ thơ không chỉ hấp dẫn ở nội dung mà còn đặc sắc về nghệ thuật. Thể thơ tự do đã đem lại sự linh hoạt trong diễn đạt, phù hợp để bộc lộ cảm xúc chân thành. Bên cạnh đó, tác giả khéo léo sử dụng BPTT so sánh (“con như cỏ mọc hoang”) Nhấn mạnh và làm nổi bật hình ảnh người học trò nếu không có sự chỉ bảo, dạy dỗ của thầy sẽ không thể khôn lớn, trưởng thành. Qua đó khẳng định vai trò, công lao to lớn của người thầy đối với đối với hành trình trưởng thành. Hình ảnh ẩn dụ biểu trưng “ngọn đèn – mặt trời” vừa gợi thực về ngọn đèn đêm thầy thức soạn bài, vừa nâng tầm thành ánh sáng tri thức vĩnh hằng dẫn lối cho học trò. Chính nhờ sự kết hợp của những thủ pháp ấy mà khổ thơ không chỉ giàu cảm xúc, chân thực mà còn gợi suy ngẫm sâu xa. Tóm lại, khổ thơ cuối nhắc nhở chúng ta bài học sâu sắc: phải biết ơn thầy cô, trân trọng tri thức và nỗ lực sống tốt đẹp, xứng đáng với những gì đã được thầy cô trao truyền.

- Triển khai được ít nhất hai luận điểm để làm rõ quan điểm của cá nhân.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng.

1. Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm của cá nhân về vấn đề.

2. Triển khai vấn đề nghị luận:

a. Giải thích vấn đề nghị luận:

- Biến đổi khí hậu là gì?

+ Biến đổi khí hậu là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thủy quyền, sinh quyển, thạch quyển, băng quyền…

b. Phân tích các khía cạnh của vấn đề:

- Thực trạng hiện nay cho thấy thời tiết ngày càng thay đổi thất thường: nhiệt độ tăng cao, mưa trái mùa, tuyết rơi sớm, lũ lụt, hạn hán...xảy ra ngày càng nhiều và không tuân theo quy luật.

+ Theo ghi nhận của Tổ chức Khí tượng Thế giới (VMO) thì nhiệt độ toàn cầu năm 2023 là nóng nhất trong 174 năm qua với mức nhiệt là 14,98 độ C, cao hơn khoảng 1/6 độ C so với kỉ lục cũ được thiết lập năm 2016.Tuy nhiên, tổ chức này còn cảnh báo nhiệt độ toàn cầu vào năm 2024 có thể vượt xa kỷ lục của năm 2023 và sẽ tiếp tục lập kỉ lục mới trong thời gian tới.

- Nguyên nhân là do y thức bảo vệ môi trường của người dân còn hạn chế; con người sử dụng quả mức nhiên liệu hóa thạch: than đá, dầu khí..; các hành động phá rừng và khai thác tài nguyên thiên nhiên quá mức...

- Hậu quả Nếu tình trạng này không được cải thiện sẽ gây mất đa dạng sinh học, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người...

c. Đề xuất giải pháp khả thi và có tính thuyết phục:

1. Giải pháp 1: Nhà nước và quốc tế chung tay hành động

-Nội dung: Ban hành chính sách giảm khí thải, phát triển năng lượng tái tạo (gió, mặt trời), tăng cường hợp tác quốc tế.

-Bằng chứng: Việt Nam đã cam kết đưa phát thải ròng về “0” vào năm 2050 tại Hội nghị COP26; nhiều quốc gia đã đầu tư mạnh vào năng lượng sạch thay thế than đá, dầu mỏ.

-Tác dụng: Giảm hiệu ứng nhà kính, hạn chế tốc độ nóng lên toàn cầu.

2. Giải pháp 2: Cộng đồng và xã hội nâng cao ý thức bảo vệ môi trường

-Nội dung: Tham gia phong trào trồng cây, bảo vệ rừng, hạn chế sử dụng túi nilon, phân loại rác tại nguồn.

-Bằng chứng: Nhiều chiến dịch như “Ngày Chủ nhật xanh”, “Giờ Trái Đất” đã lan tỏa ý thức tiết kiệm điện, chống rác thải nhựa ở Việt Nam và thế giới.

-Tác dụng: Góp phần cải thiện môi trường sống trực tiếp, giảm thiểu lượng rác thải và nâng cao nhận thức của cộng đồng.

3. Giải pháp 3: Mỗi cá nhân thay đổi lối sống theo hướng bền vững

-Nội dung: Đi xe đạp, xe buýt thay vì xe máy, tiết kiệm điện nước, dùng sản phẩm thân thiện môi trường.

-Bằng chứng: Ở nhiều thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM đã triển khai dịch vụ xe buýt điện VinBus; phong trào “sống xanh” với bình nước cá nhân, túi vải, ống hút tre được giới trẻ hưởng ứng.

- Tác dụng: Những thay đổi nhỏ nhưng bền bỉ sẽ cộng hưởng thành hiệu quả lớn, góp phần bảo vệ Trái Đất lâu dài.

(Hs đưa các bằng chứng phù hợp với giải pháp; Gv chấp nhận các giải pháp khác nếu hợp lý).

d. Liên hệ bản thân: Là một học sinh, em hiểu rằng bản thân cần bắt đầu từ những việc nhỏ để góp phần ứng phó với biến đổi khí hậu. Em có thể trồng và chăm sóc thêm cây xanh, tiết kiệm điện, nước trong sinh hoạt hằng ngày. Tôi cũng tập thói quen sử dụng bình nước cá nhân, túi vải thay cho đồ nhựa dùng một lần. Những hành động tuy nhỏ bé nhưng giúp tôi sống có trách nhiệm hơn với môi trường và tương lai của chính mình.

* Khẳng định lại quan điểm cá nhân đã trình bày và rút ra bài học cho bản thân