Đề kiểm tra, ĐGTX học kì 1 Văn 8 - Đề số 1

Dựa vào đặc điểm nội dung và cách thể hiện của bài thơ để xác định phương thức biểu đạt chính; đọc văn bản và tìm những lời chúc được nhắc đến.

- Phương thức biểu đạt chính: Giải thích nghĩa của các từ ngữ, hình ảnh trong hai câu thơ và nhận xét thái độ của tác giả. Biểu cảm.

- Những lời chúc của nhân vật “nó”:

+ Chúc sống lâu, trăm tuổi.

+ Chúc giàu có.

+ Chúc sang trọng, có chức quyền.

+ Chúc đông con, nhiều cháu.

Giải thích nghĩa của các từ ngữ, hình ảnh trong hai câu thơ và nhận xét thái độ của tác giả.

Hai câu thơ thể hiện những lời chúc năm mới quen thuộc: chúc nhau sống lâu, khỏe mạnh, đến tuổi bạc đầu. Tuy nhiên, cách nói “Lẳng lặng mà nghe” cùng đại từ “nó” cho thấy thái độ mỉa mai, châm biếm của tác giả trước những lời chúc mang tính hình thức, sáo rỗng.

Xác định sắc thái của cặp đại từ “nó – ông” và phân tích tác dụng trong việc thể hiện thái độ của tác giả.

Cặp đại từ “nó – ông” tạo nên sự đối lập về cách xưng hô. “Nó” mang sắc thái suồng sã, coi thường, trong khi “ông” thường thể hiện sự tôn trọng. Cách sử dụng này tạo giọng điệu hài hước, mỉa mai, châm biếm, qua đó thể hiện thái độ không đồng tình của tác giả trước những kẻ chạy theo danh lợi, giàu sang và những lời chúc sáo rỗng.

Khái quát các lời chúc trong bài thơ, từ đó nhận xét thái độ, suy nghĩ của tác giả và rút ra thông điệp.

- Những lời chúc năm mới trong bài thơ phản ánh một xã hội con người chạy theo tiền bạc, địa vị, danh vọng và lợi ích cá nhân.

- Tác giả dùng tiếng cười trào phúng để phê phán thói ham danh, ham lợi và những lời chúc mang tính hình thức.

- Thông điệp: Con người cần sống chân thành, coi trọng những giá trị tốt đẹp và không nên chạy theo vật chất, quyền lực hay danh vọng một cách mù quáng.

Lựa chọn một hình ảnh trào phúng tiêu biểu; phân tích ý nghĩa của hình ảnh, nghệ thuật xây dựng và thái độ của tác giả.

Hình ảnh trào phúng mà em ấn tượng nhất trong bài thơ là: “Phen này ông quyết đi buôn cối/ Thiên hạ bao nhiêu đứa giã trầu.” Trước lời chúc sống lâu, người được chúc đã nghĩ ngay đến việc buôn cối để kiếm lợi. Cách liên tưởng này tạo nên tiếng cười hài hước, bởi lời chúc vốn mang ý nghĩa tốt đẹp lại bị biến thành cơ hội làm ăn. Hình ảnh “bao nhiêu đứa giã trầu” càng làm nổi bật sự tính toán thực dụng. Qua đó, tác giả châm biếm những con người luôn nhìn mọi việc dưới góc độ tiền bạc, lợi ích. Cách nói phóng đại và bất ngờ khiến lời thơ trở nên dí dỏm, sâu cay. Đằng sau tiếng cười là thái độ phê phán của tác giả đối với thói ham lợi, thực dụng. Hình ảnh này vì thế vừa gây cười vừa khiến người đọc phải suy ngẫm về cách sống của con người.