Đề thi học kì 1 Ngữ văn 6 Sở GD&ĐT Bắc Giang (2023-2024)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
CÂY DỪA
Trần Đăng Khoa
Cây dừa xanh tỏa nhiều tàu
Dang tay đón gió, gật đầu gọi trăng
Thân dừa bạc phếch tháng năm
Quả dừa – đàn lợn con nằm trên cao
Đêm hè hoa nở cùng sao
Tàu dừa – chiếc lược chải vào mây xanh
Ai mang nước ngọt, nước lành
Ai đeo bao hũ rượu quanh cổ dừa?
Tiếng dừa làm dịu nắng trưa
Gọi đàn gió đến cùng dừa múa reo
Trời trong đầy tiếng rì rào
Đàn cò đánh nhịp bay vào bay ra
Đứng canh trời đất bao la
Mà dừa đủng đỉnh như là đứng chơi
1967
(Góc sân và khoảng trời, Trần Đăng Khoa, NXB Văn hóa thông tin, 2015, tr.65)
Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
Dựa vào số tiếng trong mỗi dòng thơ và cách gieo vần để xác định thể thơ.
Thể thơ lục bát.
Chỉ ra từ láy, từ ghép trong các từ sau: trời đất, rì rào, đủng đỉnh, múa reo.
Dựa vào đặc điểm cấu tạo của từ để phân biệt từ láy và từ ghép.
+ Từ láy: rì rào, đủng đỉnh
+ Từ ghép: trời đất, múa reo
Quả dừa, tàu dừa trong bài thơ được tác giả ví với những hình ảnh nào?
Tìm những hình ảnh được dùng để so sánh, liên tưởng với “quả dừa”, “tàu dừa”.
+ Quả dừa được ví với hình ảnh đàn lợn con/đàn lợn con nằm trên cao
+ Tàu dừa được ví với hình ảnh chiếc lược/chiếc lược chải vào mây xanh
Trong hai dòng thơ cuối, những tiếng nào được bắt vần với nhau?
Xác định các tiếng có sự hiệp vần trong hai dòng thơ cuối.
Trong hai dòng thơ cuối những tiếng bắt vần với nhau: la - là
Nêu cách hiểu của em về từ “bao la” trong dòng thơ: Đứng canh trời đất bao la.
Dựa vào ngữ cảnh của câu thơ để giải thích nghĩa của từ “bao la”.
Từ “bao la”: không gian rộng lớn. (mênh mông/bát ngát…).
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa trong hai dòng thơ sau:
Cây dừa xanh tỏa nhiều tàu
Dang tay đón gió, gật đầu gọi trăng
Tìm những từ ngữ miêu tả cây dừa như một con người và phân tích hiệu quả biểu đạt.
- Biện pháp nhân hoá: cây dừa dang tay, gật đầu/Dang tay đón gió, gật đầu gọi trăng
- Tác dụng:
+ Khiến hình ảnh cây dừa hiện lên như một con người với những hành động cụ thế: dang tay, gật đầu.
+ Tạo ra cách diễn đạt sinh động, hấp dẫn
+ Thể hiện trí tưởng tượng, óc liên tưởng phong phú, sự quan sát tinh tế của tác giả.
…
Em có nhận xét gì về tâm hồn nhà thơ Trần Đăng Khoa được bộc lộ qua bài thơ này?
Dựa vào cách quan sát, liên tưởng, tưởng tượng và tình cảm được thể hiện trong bài thơ để nhận xét về tâm hồn tác giả.
Gợi ý:
+ Tình yêu thiên nhiên, quê hương
+ Liên tưởng phong phú, độc đáo
+ Sự quan sát tinh tế, sâu sắc, hiểu biết về văn hóa, tính cách của con người Việt Nam.
…
Phần II. Viết
Viết bài văn kể lại một lần em giúp đỡ người khác hoặc được người khác giúp đỡ.
Xác định một lần em giúp đỡ người khác hoặc được người khác giúp đỡ, lựa chọn sự việc tiêu biểu và sắp xếp theo trình tự hợp lí.
* Giới thiệu được trải nghiệm (giúp đỡ người khác hoặc được người khác giúp đỡ)
* Kể chi tiết về trải nghiệm:
- Kể lại tình huống, hoàn cảnh gắn với trải nghiệm (Diễn ra vào lúc nào? Ở đâu? Trải nghiệm đó liên quan đến ai? Người đó như thế nào? ...).
- Diễn biến của câu chuyện gắn với trải nghiệm:
+ Mở đầu câu chuyện và diễn biến các sự việc.
+ Thái độ, lời nói, hành động của người liên quan đến các sự việc trong câu chuyện.
+ Lời nói, suy nghĩ, hành động của bản thân với người gắn liền với trải nghiệm đó.
- Kết quả của câu chuyện: Câu chuyện kết thúc ra sao? Để lại cảm xúc, suy nghĩ gì?
* Cảm nghĩ của chung của bản thân về trải nghiệm đáng nhớ được kể.





