Đề kiểm tra cuối học kì 1 trường THCS Phạm Văn Hai (2024-2025)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
VĂN HÓA "THẦN TƯỢNG"
TRONG GIỚI TRẺ: ĐỪNG ĐẶT NIỀM TIN NHẦM CHỖ
Chúng ta đang chứng kiến nghịch lý một số bạn trẻ tôn thờ những người có tài năng nhưng không có đạo đức, thậm chí không có cả hai, nguyên nhân là bởi họ chưa thật sự hiểu định nghĩa cũng như sức nặng của hai chữ “thần tượng”. Dân gian đã có câu “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”, hãy nên thần tượng những người có cống hiến cho cộng đồng, xã hội, đừng chạy theo tâm lý đám đông để rồi chính những hành vi tiêu cực sẽ làm vấy bẩn tâm hồn các bạn… [...]
Đứng ở góc độ tâm lý, ThS Vũ Thu Hà, Viện Nghiên cứu đào tạo và can thiệp tâm lý Việt Nam cho biết: Tôn thờ, cuồng thần tượng đôi khi có thể được xem như một hình thức của bệnh tâm lý. Những người này có xu hướng ám ảnh với mọi hành động của thần tượng. Cũng vì lý do đó mà người hâm mộ có thể thay đổi kiểu tóc, điều chỉnh các mối quan hệ trong xã hội, thay đổi hành vi… để giống với thần tượng. Nguy cơ các bạn trẻ vượt qua cả những quy chuẩn về trật tự xã hội cũng xuất hiện từ đây.
ThS Vũ Thu Hà nêu rõ, việc người hâm mộ ngày càng trẻ hóa về độ tuổi cũng đặt ra các yêu cầu mới trong công tác giáo dục của phụ huynh và nhà trường: “Người lớn cần trang bị cho con em kỹ năng phân tích, phản biện. Khi có được những kỹ năng này, các em sẽ nhận định được đâu là hành vi nên làm theo và hành vi nào không; thậm chí là lên tiếng phản đối trước những hành vi sai trái. Sự định hướng của phụ huynh, giáo viên sẽ giúp các em có được sức đề kháng trước những biến tướng trong văn hóa thần tượng”. Bên cạnh đó, vị chuyên gia tâm lý cũng mong muốn các bạn trẻ hãy giữ vững tâm lý, lập trường khi thần tượng một ai đó. Thần tượng không phải là để bao che cho hành vi sai trái của họ, mà tình cảm của người hâm mộ sẽ là động lực thúc đẩy nghệ sĩ theo đuổi những giá trị tốt đẹp.
(Đình Toán - baovanhoa.vn)
Xác định luận đề của đoạn trích trên.
Đọc toàn bộ văn bản, xác định vấn đề chính mà tác giả tập trung bàn luận và thể hiện qua nhan đề, các luận điểm.
Luận đề: Văn hóa thần tượng trong giới trẻ.
Hãy chỉ ra một số biểu hiện của “cuồng” thần tượng.
Đọc kĩ đoạn văn thứ hai, tìm những chi tiết nêu biểu hiện của việc "cuồng" thần tượng và liệt kê theo yêu cầu của đề.
Một số biểu hiện của cuồng thần tượng: Thay đổi kiểu tóc, điều chỉnh các mối quan hệ trong xã hội, thay đổi hành vi… để giống với thần tượng.
Phụ huynh và nhà trường cần làm gì để giúp các bạn trẻ có “văn hóa thần tượng”.
Đọc đoạn văn cuối, xác định các giải pháp mà tác giả và chuyên gia tâm lí đề xuất để giúp giới trẻ xây dựng văn hóa thần tượng đúng đắn.
Người lớn cần trang bị cho con em kỹ năng phân tích, phản biện.
Xác định nghĩa hàm ẩn của câu “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”.
Dựa vào ngữ cảnh của văn bản để xác định nghĩa hàm ẩn của câu tục ngữ; liên hệ với vấn đề lựa chọn và noi theo thần tượng.
Nghĩa hàm ẩn của câu “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”: Nói đến ảnh hưởng của môi trường đối với con người. Sống trong môi trường xấu, thường xuyên tiếp xúc với người xấu thì ta sẽ bị nhiễm thói hư tật xấu. Ngược lại, sống trong môi trường tốt, tiếp xúc với những người tốt thì ta sẽ học hỏi được điều tốt hay, trở thành người có ích.
Có ý kiến cho rằng: “Ai cũng cần có một thần tượng”. Em hãy viết đoạn văn (15 đến 20 dòng) thuộc kiểu đoạn văn phối hợp, bày tỏ ý kiến đồng tình hay phản đối về ý kiến trên.
Xác định yêu cầu về kiểu đoạn văn và nội dung nghị luận; lựa chọn quan điểm đồng tình hoặc phản đối, trình bày bằng lí lẽ và dẫn chứng phù hợp, bảo đảm bố cục đoạn văn phối hợp.
Gợi ý:
- Đồng tình: Đó là nhu cầu thể hiện quan điểm, tình cảm, sở thích của mỗi cá nhân; Việc mỗi người cần có thần tượng không sai nếu sự hâm mộ này có ý nghĩa, giúp có thêm “nguồn năng lượng” tích cực để phát triển bản thân,...
- Phản đối: Thần tượng người khác sẽ dễ đánh mất bản sắc, con người của chính chúng ta; Thần tượng quá mức còn dẫn đến tác hại như lãng phí thời gian, tiền bạc, sức khỏe; Các bạn trẻ thiếu tỉnh táo dễ bị che mắt, rơi vào “bẫy”, bị lợi dụng làm những điều sai trái,...
Phần II. Viết
Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên.
a. Mở bài:
- Nêu được tên hiện tượng tự nhiên.
- Giới thiệu khái quát về hiện tượng tự nhiên.
b. Thân bài:
Giải thích nguyên nhân xuất hiện và cách thức diễn ra của hiện tượng tự nhiên.
c. Kết bài: Trình bày sự việc cuối/ kết quả của hiện tượng tự nhiên hoặc tóm tắt nội dung đã giải thích
Một trong những hiện tượng tự nhiên thu hút sự chú ý và quan tâm lớn hiện nay là núi lửa, hay còn được biết đến như hiện tượng núi lửa phun trào.
Núi lửa là một hiện tượng tự nhiên đã tồn tại từ rất lâu và hiện nay không xảy ra thường xuyên trên khắp Trái Đất, tập trung chủ yếu ở một số khu vực cụ thể. Núi lửa, ở bản chất, là một vết nứt gãy trên lớp vỏ của Trái Đất, có hình dáng giống như một quả núi rỗng ruột với phần ngọn núi giống như cái miệng của một hố sâu. Chúng có thể tồn tại độc lập hoặc kết hợp với nhau để tạo thành dãy núi lửa.
Các núi lửa trên Trái Đất hình thành do lớp vỏ bề mặt của hành tinh bị chia thành bảy mảng kiến tạo lớn và cứng rắn, nổi lên trên lớp phủ phía dưới với nhiệt độ cao và mềm dẻo hơn. Điều này dẫn đến việc xuất hiện các ngọn núi lửa ở ranh giới giữa các mảng kiến tạo, và khoảng trống bên trong thân núi lửa là kết quả của sự chênh lệch giữa các mảng kiến tạo nằm sát nhau. Chủ yếu, núi lửa nằm dưới mặt biển, và chỉ một phần nhỏ của chúng mới nổi lên trên mặt nước.
Để tối ưu hóa quản lý, núi lửa được phân loại thành từng nhóm dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau. Hình dáng của núi lửa có thể chia thành núi lửa hình chóp và núi lửa hình khiên, trong khi dựa vào dạng thức hoạt động, chúng có thể là núi lửa thức, núi lửa ngủ, và núi lửa chết.
Khi liên kết với núi lửa là hiện tượng núi lửa phun trào. Điều này đặt ra câu hỏi về nguyên nhân tạo nên núi lửa. Núi lửa, theo bản chất, là những khe hở giữa các mảng kiến tạo, nằm dưới lớp phủ rất nóng và ngày càng nóng hơn khi đi sâu xuống, có thể lên đến 6000 độ C. Dưới nhiệt độ đó, đá và đất bên trong núi lửa bị nóng chảy và nở ra, tạo ra áp lực mạnh khiến ngọn núi đẩy lên và tạo ra một lò magma với dung nham, tro núi lửa và khí nóng. Khi áp suất bên trong núi lửa và áp lực từ lớp đất đá trên cùng không còn cân bằng, núi lửa phun trào mạnh mẽ qua miệng núi, đưa ra bên ngoài môi trường dung nham, tro núi lửa và khói.
Qua cơ chế hoạt động này, núi lửa mang lại nhiều tác động tiêu cực cho cuộc sống con người. Dòng dung nham nóng chảy có thể nung chảy mọi thứ trên đường đi, và tro núi lửa tạo thành một khối khói lớn có thể bay xa và tồn lâu trong không khí, gây ảnh hưởng đến các phương tiện di chuyển trên bầu trời và làm ô nhiễm không khí. Đặc biệt, khi tro núi lửa lắng xuống và kết hợp với không khí, nó có thể bám vào các bề mặt và gây tổn thương nặng nề cho hệ hô hấp của con người.
Mặc dù những tác động tiêu cực này, núi lửa và hoạt động phun trào vẫn mang lại nhiều lợi ích cho cuộc sống. Mỗi khi núi lửa phun trào và kết thúc, tầng bình lưu sẽ được mở rộng ra nhờ vào sự đẩy lên của lớp khí quyển. Điều này giúp tạo ra những mỏ khoáng sản phong phú và cung cấp nguồn năng lượng địa nhiệt dồi dào. Đặc biệt, đất đai gần khu vực núi lửa thường trở nên tơi xốp và màu mỡ, tạo điều kiện tốt cho nông nghiệp và canh tác.
Nói chung, hiện tượng núi lửa vừa mang đến những tác động tiêu cực, vừa tạo ra những lợi ích cho môi trường và cuộc sống con người. Sự đối lập giữa những yếu tố này đặt ra một góc nhìn phức tạp và đa chiều về hiện tượng tự nhiên này.





