Đề thi học kì 1 trường THCS Tân Kiên (2024)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:
CHIẾM HẾT CHỖ
Một người ăn mày hom hem, rách rưới, đến cửa con nhà giàu xin ăn. Người nhà giàu không cho, lại còn mắng:
– Bước ngay! Rõ trông như người dưới địa ngục mới lên ấy!
Người ăn mày nghe nói, vội trả lời:
– Phải, tôi ở dưới địa ngục lên đây!
Người giàu nói:
– Đã xuống địa ngục, sao không ở hẳn dưới ấy còn lên đây làm gì cho bẩn mắt?
– Không ở được nên mới phải lên. Ở dưới ấy các nhà giàu chiếm hết chỗ rồi.
(Theo Trương Chính – Phong Châu, Tiếng cười dân gian Việt Nam)
Nhân vật chính của truyện mang nét tính cách gì?
Đọc kĩ truyện, chú ý lời nói và hành động của nhân vật để xác định nét tính cách nổi bật.
Nhân vật mang thói xấu trong xã hội
Người nhà giàu có thái độ gì với người ăn xin?
Đọc lời nói và hành động của người nhà giàu đối với người ăn mày để xác định thái độ của nhân vật.
Thái độ của người nhà giàu: khinh bỉ, coi thường, xua đuổi người ăn xin và cho rằng họ chỉ thuộc về nơi địa ngục.
Xác định câu văn có chứa nghĩa hàm ẩn có trong truyện trên.
Đọc đoạn đối thoại, tìm câu nói có ý nghĩa không chỉ dừng ở nghĩa trực tiếp mà còn gửi gắm một ý nghĩa khác (nghĩa hàm ẩn).
Ở dưới ấy các nhà giàu chiếm hết chỗ rồi.
Nêu hàm ý của câu văn chứa nghĩa hàm ẩn đó.
Dựa vào ngữ cảnh của câu chuyện để giải thích ý nghĩa hàm ẩn của câu văn; làm rõ điều mà người nói muốn phê phán hoặc gửi gắm.
Có thể hiểu hàm ý của nói này là: Địa ngục là chỗ của bọn nhà giàu đáng ghét như ông.
Hãy chỉ ra thái độ, cách đánh giá của tác giả dân gian với hiện tượng được nêu lên trong truyện.
Dựa vào tình huống truyện, lời nói của các nhân vật và kết thúc truyện để xác định thái độ, cách đánh giá của tác giả dân gian đối với hiện tượng được phản ánh.
Tác giả dân gian phê phán, lên án xã hội nghèo nàn tình thương, phân biệt giàu nghèo trong xã hội dưới góc nhìn hài hước.
Nêu bài học rút ra từ truyện.
Khái quát nội dung, ý nghĩa của truyện; rút ra bài học phù hợp về cách ứng xử và phẩm chất con người.
Bài học rút ra: không được coi thường người khác, sống có tấm lòng, biết chia sẻ giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn hơn mình.
Em có đồng tình với bài học rút ra từ câu chuyện trên hay không? Hãy viết đoạn văn ngắn (6-8 câu) trình bày ý kiến của em.
Nêu rõ quan điểm đồng tình hoặc không đồng tình; viết đoạn văn 6–8 câu, trình bày lí lẽ, dẫn chứng phù hợp và liên hệ bản thân để làm sáng tỏ ý kiến.
Em đồng tình với bài học rút ra từ câu chuyện. Truyện phê phán những người giàu có nhưng ích kỉ, coi thường và thiếu lòng nhân ái với người nghèo. Mỗi người cần biết yêu thương, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn bằng khả năng của mình. Lòng nhân ái không chỉ giúp người khác vượt qua khó khăn mà còn làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn. Nếu ai cũng sống vô cảm, chỉ nghĩ đến bản thân thì xã hội sẽ thiếu đi sự gắn kết và sẻ chia.
Phần II. Viết
Môi trường sống là người mẹ của con người nên con người trách nhiệm bảo vệ môi trường. Hãy viết một văn bản nghị luận bày tỏ ý kiến đồng tình hay phản đối về một vấn đề trên.
- Xác định yêu cầu của kiểu bài nghị luận về một vấn đề đời sống.
- Giới thiệu vấn đề môi trường cần bàn luận và nêu quan điểm.
- Giải thích vấn đề; phân tích thực trạng, nguyên nhân, hậu quả; trình bày lí lẽ, dẫn chứng; đề xuất giải pháp và liên hệ bản thân.
a. Mở bài:
- Giới thiệu về vấn đề bảo vệ môi trường
- Bày tỏ sự đồng tình về vấn đề: Môi trường sống là người mẹ của con người nên con người trách nhiệm bảo vệ môi trường.
b. Thân bài:
- Giải thích môi trường là gì?
- Bàn luận vấn đề (luận điểm): Môi trường sống là người mẹ của con người nên con người trách nhiệm bảo vệ môi trường.
- Trình bày ý kiến đồng tình với ý kiến bàn luận. Đó là quan niệm hoàn toàn đúng
- Đưa ra lí lẽ và bằng chứng để làm sáng tỏ luận điểm.
c. Kết bài: Khẳng định lại vấn đề. Đề xuất giải pháp hoặc nêu bài học.





