Đề học kì 1 Ngữ văn 8 THCS Định Công (2025-2026)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc đoạn trích sau:
Là cội nguồn. Tổ quốc là một tình yêu bắt nguồn từ mọi tình yêu. Là sự thân thiết, gần gũi. Tổ quốc là nhà. Người Việt mình dùng từ “nhà” chung cho cả hai khái niệm “house” và “home”. Những người con đi học xa Tổ quốc thường hỏi nhau không biết tình hình ở nhà thế nào rồi? Là sẻ chia, là sương, là nắng, là sự sống, là rất nhiều chữ “s” trong dải đất hình chữ S này.
Tổ quốc có hương. Mùa hạ hương lúa, mùa thu hương cốm. Mùi lá mùi già đêm giao thừa. Dù ở đâu xa, nghe hương Tổ quốc, có thể nhận ra dáng hình một tình yêu. Tổ quốc có màu. Màu xanh của núi, của cây. Màu vàng của rơm của rạ. Màu đỏ của đất Tây Nguyên. Màu trắng của động cát Quảng Bình, của đồng muối Năm Căn…Tổ quốc mình còn có vị. Vị của Tổ quốc là vị mặn. Đất đai này mặn, nước non này mặn. Mặn mồ hôi, mặn nước mắt, mặn cả máu của bao thế hệ gìn giữ và tưới tắm mảnh đất này. Ngay cả tình yêu cũng mặn nồng.
Từ Đồng bào được viết hoa, vì đó là danh từ riêng chỉ có Tổ quốc ta mới có. Yêu Đồng bào là thương những đôi chân lam lũ. Là yêu những cái tên người ấp ủ hy vọng, là Hạnh, là Phúc, là Thịnh, là Vượng. Những cái tên người có ký ức xót xa, ký ức tự hào, là Thống là Nhất, là Quốc là Khánh…
Tổ quốc, Đồng bào là tình yêu, là trách nhiệm. Mỗi người hãy mở một ngăn “thư mục” trong trái tim để chứa rất nhiều file của tình yêu nặng trĩu này. Để rồi mình tự nghĩ, ngày mai mình sẽ là ai trong đất nước này? Mình sẽ làm gì cho xứ sở mình yêu thương? Khi chữ S nằm ngang nhìn tứ phía ngoài Tổ quốc sẽ là một dấu tương đương. Là trăn trở khi nào thì mới ngang hàng “sánh vai” với nhiều nước khác?
Ngày hôm nay, yêu Đồng bào là yêu cả bạn bè của Đồng bào mình nữa, để hội nhập kinh tế, để làm bạn với năm châu. Để nâng giá thương hiệu “Việt Nam” trong mắt bạn bè quốc tế.
(Trích “Yêu Tổ Quốc, yêu đồng bào, từ nhận thức đến hành động” - Đoàn Công Lê Huy)
Đoạn trích trên bàn luận về vấn đề gì? Nêu phương thức biểu đạt chính của đoạn trích?
Xác định nội dung chính được tác giả tập trung bàn luận và cách thức trình bày chủ yếu của đoạn trích.
- Vấn đề bàn luận: tình yêu Tổ quốc, yêu Đồng bào và trách nhiệm của mỗi người trong việc xây dựng và phát triển đất nước.
- Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận
Trong đoạn văn in đậm ở đoạn trích trên, tác giả đã định nghĩa Tổ quốc qua những hình ảnh nào? Từ đó, em có nhận xét gì về thái độ, tình cảm của tác giả đối với Tổ quốc?
Tìm các hình ảnh, từ ngữ được tác giả dùng để giải thích, định nghĩa về Tổ quốc; từ đó nhận xét tình cảm của tác giả.
- Tác giả định nghĩa Tổ quốc bằng những hình ảnh: (mỗi ý 0,25 điểm)
+ Là cội nguồn (của mọi tình yêu)
+ Là nhà
+ Là sẻ chia, là sương, nắng, sự sống
+ Là dải đất hình chữ S
- Thái độ, tình cảm của tác giả dành cho Tổ quốc:
+ Yêu tha thiết, sâu nặng, gắn bó… với Tổ quốc
+ Trân trọng và biết ơn, tự hào… sự hy sinh của các thế hệ đi trước…
Chỉ ra và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn sau:
“Tổ quốc mình còn có vị. Vị của Tổ quốc là vị mặn. Đất đai này mặn, nước non này mặn. Mặn mồ hôi, mặn nước mắt, mặn cả máu của bao thế hệ gìn giữ và tưới tắm mảnh đất này.”
Xác định từ ngữ/hình ảnh được sử dụng khác với cách diễn đạt thông thường và phân tích ý nghĩa.
- Biện pháp tu từ: HS chỉ ra một BPTT đúng cho điểm tối đa.
+ Điệp từ: từ “mặn” được lặp lại 6 lần.
+ Liệt kê: mặn mồ hôi, mặn nước mắt, mặn cả máu.
+ Ẩn dụ: “vị mặn”
- Tác dụng:
+ Tăng tính gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt (hoặc tạo nhịp điệu, tạo ấn tượng, tạo sự hấp dẫn…)
+ Gợi hình dung (hoặc nhấn mạnh) những gian lao, vất vả, những mất mát hy sinh trong quá trình gìn giữ Tổ quốc, giúp hình ảnh Tổ quốc càng trở nên thiêng liêng.
+ Thể hiện tình yêu tha thiết, niềm tự hào, trân trọng của tác giả đối với Tổ quốc.
Em hiểu câu văn “Mỗi người hãy mở một ngăn ‘thư mục’ trong trái tim để chứa rất nhiều file của tình yêu nặng trĩu này” có nghĩa là gì?
Giải thích hình ảnh “thư mục”, “file”, “trái tim” theo nghĩa biểu tượng.
- Cần ghi nhớ, trân trọng và giữ gìn trong trái tim mình tình yêu sâu nặng đối với Tổ quốc và Đồng bào
- Sống có ý thức trách nhiệm với Tổ quốc
Nêu một thông điệp ý nghĩa nhất mà tác giả muốn gửi gắm qua đoạn trích trên? Em sẽ làm gì để thực hiện được thông điệp đó trong cuộc sống của mình?
Xác định thông điệp nổi bật nhất → nêu việc làm cụ thể để thực hiện thông điệp.
Thông điệp:
+ Cần yêu thương và gắn bó với Tổ quốc, Đồng bào.
+ Yêu Tổ quốc không chỉ bằng lời nói mà bằng việc làm cụ thể.
+ Mỗi người cần có trách nhiệm với đất nước mình.
Phần II. Viết
Đoạn trích cho thấy Tổ quốc được tạo nên từ những giá trị gần gũi, thân quen và bền vững. Yêu Tổ quốc không chỉ là cảm xúc mà còn thể hiện ở việc giữ gìn và phát huy những giá trị tốt đẹp của dân tộc.
Bằng một bài văn nghị luận có độ dài khoảng 400 chữ, em hãy trình bày suy nghĩ của mình về trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kì hội nhập hiện nay.
Bám cấu trúc bài nghị luận xã hội: nêu vấn đề → giải thích → phân tích vai trò/trách nhiệm → thực trạng/biểu hiện → phản đề → giải pháp → liên hệ, khẳng định.
* Mở bài: Giới thiệu và nêu rõ vấn đề nghị luận: giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kì hội nhập
* Thân bài
- Giải thích vấn đề: Bản sắc văn hóa? Thời kì hội nhập? -> Trách nhiệm của mỗi cá nhân là bảo vệ, giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp đó
- Nêu được các biểu hiện cụ thể trong cuộc sống hàng ngày (có dẫn chứng cụ thể)
- Ý nghĩa của vấn đề:
+ Với cá nhân: hiểu rõ cội nguồn dân tộc; hình thành nhân cách tốt; nuôi dưỡng lòng tự hào, ý thức trách nhiệm; tự tin hội nhập
+ Với cộng đồng đất nước: bảo tồn và phát huy được các giá trị văn hóa truyền thống; gắn kết cộng đồng; khẳng định vị thế dân tộc…
- Phản đề: phê phán các biểu hiện sai trái, chỉ rõ hậu quả…
- Bài học: nêu rõ bài học nhận thức và hành động (cá nhân, nhà trường, xã hội…)
* Kết bài: Khẳng định lại ý nghĩa của vấn đề và liên hệ bản thân.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
