Đề khảo sát chất lượng đầu năm môn Ngữ Văn 8 Phòng GD & ĐT Thạch Hà (2022 - 2023)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
“Mẹ là biển rộng mênh mông
Dạt dào che chở ... con trông con chờ
Đi xa con nhớ từng giờ
Mẹ là tất cả bến bờ bình yên.
Không gì sánh nổi mẹ hiền
Với con mẹ quý hơn tiên trên trời
Mẹ cho con cả cuộc đời
Mẹ là tất cả đầy vơi trong lòng”.
(“Mẹ là tất cả” - Phạm Thái)
Đoạn thơ trên viết theo thể thơ nào?
Đọc đoạn thơ, dựa vào số tiếng trong mỗi dòng và đặc điểm gieo vần để xác định thể thơ.
Thể thơ: lục bát
Xác định hai từ láy có trong đoạn thơ trên.
Đọc kĩ đoạn thơ, xác định những từ có sự lặp lại về âm hoặc vần để tìm từ láy.
Từ láy: mênh mông, dạt dào
Chỉ ra và nêu tác dụng của các biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ sau:
“Không gì sánh nổi mẹ hiền
Với con mẹ quý hơn tiên trên trời”
Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ; phân tích tác dụng của biện pháp đó trong việc làm nổi bật nội dung và tình cảm tác giả muốn gửi gắm.
- BPTT so sánh: Không gì sánh nổi mẹ hiền; Mẹ quý hơn tiên…
- BPTT điệp từ: mẹ
- Tác dụng: nhấn mạnh tấm lòng người mẹ và tình yêu thương sâu nặng, lòng biết ơn của người con đối với mẹ.
Từ đoạn thơ trên em rút ra bài học gì?
Dựa vào nội dung đoạn thơ để rút ra thông điệp, bài học có ý nghĩa đối với bản thân.
Phải biết yêu thương, kính trọng mẹ; luôn ghi nhớ ơn sinh thành, dưỡng dục; hiếu thảo với mẹ cha,…
Phần II. Viết
Từ nội dung của đoạn trích ở phần Đọc - hiểu, hãy viết đoạn văn (khoảng 15 dòng) trình bày suy nghĩ của em về trách nhiệm của bản thân đối với cha mẹ.
Xác định yêu cầu về hình thức và nội dung của đoạn văn; dựa vào nội dung đoạn thơ kết hợp với trải nghiệm thực tế để trình bày suy nghĩ về trách nhiệm của bản thân đối với cha mẹ bằng lí lẽ và dẫn chứng phù hợp.
- Cha mẹ là người đã sinh thành, nuôi dưỡng, dạy bảo chúng ta nên người; luôn tạo điều kiện tốt nhất cho ta.
- Bổn phận làm con phải yêu thương, kính trọng, hiếu thảo với cha mẹ, chăm sóc cha mẹ khi ốm đau, tuổi già, sức yếu, ...
- Ra sức học tập và rèn luyện để trở thành người có ích cho gia đình và xã hội;
- Phê phán những hành vi ngược đãi, đối xử thô bạo với cha mẹ.
Chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ:
Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
Xác định yêu cầu của kiểu bài chứng minh; giải thích ý nghĩa câu tục ngữ, sau đó đưa ra lí lẽ và dẫn chứng tiêu biểu để làm sáng tỏ tính đúng đắn của câu tục ngữ; khẳng định giá trị của tinh thần đoàn kết và rút ra bài học cho bản thân.
1. Giới thiệu được vấn đề nghị luận:
+ Dẫn dắt nêu vấn đề cần CM
+ Trích dẫn câu tục ngữ:
“Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao."
2. Chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ
* Giải thích:
-"một cây" - chỉ số ít, đơn lẻ thì không thể làm “nên non", "ba cây" - số nhiều, nhiều cây gộp lại thì mới có thể làm nên núi cao.
- “chụm” - đứng gần nhau, từ được dùng để thể hiện sự đoàn kết
-> Câu ca dao dùng hình ảnh ẩn dụ khẳng định sức mạnh của tinh thần đoàn kết. Đoàn kết là sự gắn bó mật thiết, cùng chung tay góp sức để làm việc lớn.
* Lý giải: Tai sao phải đoàn kết?
- Đoàn kết tạo nên sức mạnh, giúp con người làm nên những công việc lớn lao. Đoàn kết tạo nên sức mạnh trong trong cuộc sống lao động, học tập, chiến đấu.
* Chứng minh:
Biểu hiện của tinh thần đoàn kết:
- Luận cứ 1: Trong lịch sử chống ngoại xâm: Nhân dân ta đoàn kết chiến đấu chiến thắng nhiều kẻ thù xâm lược: (D/C)
+ Chống kẻ thù phương Bắc xâm lược: Nhà Tống, Nguyên, Minh, Thanh ...
+ Ba lần ta chiến thắng Chống quân Nguyên - Mông nức tiếng hùng mạnh ...
+ Chiến thắng TD Pháp và đế quốc Mĩ: kẻ thù giàu có, trình độ kĩ thuật hiện đại, vũ khí tối tân, lực lượng quân đội thiện chiến...
- Luận cứ 2: Sức mạnh của đoàn kết trong đời sống hàng ngày
+ Nhân dân ta đoàn kết trong lao động, trong sản xuất, phát triển kinh tế. (D/C) Con đê Sông Hồng ngăn lũ cho cả vùng châu thổ Bắc Bộ ...; Phong trào xây dựng làng xã về đích nông thôn mới ...
+ Đoàn kết trong công cuộc đấu tranh chống những âm mưu chia rẽ dân tộc, bôi nhọ chính quyền ...
+ Đại dịch Covid đang diễn biến phức tạp, nhờ có sự đồng lòng, đồng sức, trên dưới đồng thuận mà chúng ta dần kiểm soát được dịch bệnh ...
- Đoàn kết tạo nên sức mạnh vô địch, là yếu tố quyết định nên thành công. Bác Hồ dã từng khẳng định:
Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết.
Thành công, thành công, đại thành công.
*Bàn luận - mở rộng:
- Thực tiễn đã cho thấy được rằng, không phải ai cũng có ý thức đoàn kết, chung sức đồng lòng để tạo sức mạnh đi đến thành công.
- Những người có tư tưởng cá nhân chủ nghĩa trong cuộc sống sẽ bị sống đơn lẻ, bị tách mình ra khỏi cộng đồng xã hội, làm việc gì cũng khó thành công, cần phải lên án.
3. Khẳng định tính đúng đắn của câu ca dao, khảng định vấn đề nghị luận.
+ Đoàn kết là cội nguồn của sức mạnh, là yếu tố quan trọng để thành công.
+ khuyên mọi người sống phải đoàn kết để tạo nên sức mạnh để thành công.





