Đề tham khảo giữa học kì 1 Văn 8 - Đề số 5
Phần I. Đọc hiểu
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
BẦU TRỜI CỦA NGƯỜI CHA
(Nguyễn Quang Thiều)
Bữa cơm tối của người cha tàn tật thường kéo dài đến hai tiếng đồng hồ. My vừa cho cha ăn vừa dỗ dành ông như dỗ một đứa trẻ ốm yếu. Thời gian đầu, cứ mỗi khi bón cơm cho cha My lại khóc. Người cha cũng khóc không thành tiếng.
Hai năm trở lại đây cô không khóc nữa. Thay vào đó, cô nhí nhảnh kể cho cha cô nghe những chuyện đại loại như cây hoa trà ông trồng giờ đang trổ nụ, những chậu xương rồng nhiều loại của ông mọc thêm rất nhiều nhánh, hay buổi sáng nào đó trong vườn nhà xuất hiện một con chim lạ, giọng con chim rất trong và mảnh như tơ nhện. Cô cứ kể những chuyện như thể cho tới khi người cha ăn xong thìa com cuối cùng. Đặt cái bát sang một bên, và lúc nào ngay sau đó cô cũng nói với người cha: "Ba đã hoàn thành nhiệm vụ. Con quyết định tặng huân chương cho ba". Người cha cố ngước mắt nhìn con và cười. Và chỉ có cô mới biết là ông đang cười.
Bóng tối của đêm thường bắt đầu ùa kín những góc nhà, rồi sau đó lan vào gầm giường và gầm bàn ghế. Cô đặt những ngón tay gầy và hơi lành lạnh của người cha trong bàn tay nhỏ nhắn của cô. My thấy những ngón tay của người cha ẩm dần lên. My khẽ ngước mắt nhìn cha. Cô biết cha cô đang bước từng bước mê dại trong ý nghĩ lạ lùng về phía vòm trời kia. Rồi ông khóc. Và chỉ có My mới biết được cha mình đang khóc...My đỡ cha lên giường và bắt đầu bài xoa bóp chân tay cho cha theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Khoảng chín giờ tối cô buông màn cho cha. "Con chúc ba ngủ ngon", cô nói và hôn lên trán người cha lúc nào cũng như lấp dấp mồ hôi. (…)
My lần từng bước trong bóng tối đến trước giá vẽ và ngồi xuống. Nhưng mỗi lần vẽ xong cô lại càng thấy thất vọng hơn. Và cũng đã bao nhiêu lần cô gục khóc trên giá vẽ. Cô khóc không phải vì sự thất bại trong nghệ thuật. Nói đúng hơn, chưa bao giờ cô đeo đuổi một thành công nào đó trong nghệ thuật. Cô chỉ vẽ như cô cần phải vẽ. Cô khóc về sự bất lực trong tình yêu của cô đối với người cha bệnh tật.
Cha cô vốn là một phi công lái máy bay quân sự trong chiến tranh. Sau giải phóng ông chuyến sang lải máy bay dân sự. Sau mỗi chuyển bay trở về, ông say đắm kể cho mẹ con cô nghe về những vùng trời ông đã đi qua. Nhiều đêm, những câu chuyện của người cha đã đưa cô đen những vùng trời ấy trong giấc mơ. (…)
Khi My vừa kết thúc năm học cuối cùng thì cha cô bị tai nạn giao thông và bị liệt nửa người. Biết bệnh tình của người cha khó có thể hồi phục. My quyết định ngừng xin việc làm. Cô mở lớp dạy vẽ và tiếng Anh cho bọn trẻ con cùng phố để kiêm tiên sinh sống và tiện có thời gian chăm sóc cha. Khi bóng tối đã trùm kín căn phòng thì người cha thì thầm: "Vùng trời... vùng trời, cha muốn trở lại... vùng trời". Những lúc ấy, giọng người cha lạ lùng và xa xăm. Cô cảm thấy rùng mình và thương cha vô hạn.
Một đêm trong căn phòng của cô đầy mùi thuốc vẽ, trong đầu cô lóe lên ý nghĩ mang lại cho người cha vùng trời của ông về trên toan. Sau ý nghĩ ấy, cô lao vào giá vẽ. Cô vẽ trong sự hoảng sợ mộng mị và mơ hồ về người cha. Và suốt hơn một năm qua cô đã vẽ, đã thất vọng và đã khóc.
(…) Đêm nay hình như trời trong hơn. Có lẽ cũng đã khuya. (…) Cô bước trang nghiêm và quyết liệt đen bên giá vẽ. Cô nhìn xuống và nhìn ra cửa sổ. Những ngôi sao như đang bay về. Cô ngửi thấy hương Anh My, tiếng hót của bầy Tao Linh, tiếng ríu rít của bầy trẻ trong suốt như pha lê... Đen gần trưa hôm sau My mới tỉnh dậy. Cô mở mắt ngơ ngác. Nắng tràn ngập ô cửa sổ phòng cô. Cô nhìn vào bức tranh và kinh ngạc. Cô nhận thấy có bóng cha cô trong suốt đang bay trong đó. Cô nhớ đến cha. Cô vội chạy sang phòng cha. Người cha nằm yên lặng. Gương mặt ông như đang trôi trong vô tận...
(Trích tuyển tập “Truyện ngắn Nguyễn Quang Thiều”, Nxb Hội NHà văn, 2016)
Xác định thể loại của văn bản trên.
Dựa vào đặc điểm của văn bản: có nhân vật, sự việc, cốt truyện và diễn biến câu chuyện để xác định thể loại.
Thể loại: truyện ngắn
Chỉ ra những chi tiết thể hiện việc My chăm sóc người cha bị đau ốm? Qua đó, em cảm nhận được tình cảm gì của My đối với cha?
Đọc kĩ văn bản, tìm các chi tiết thể hiện những việc My làm để chăm sóc cha. Sau đó, từ các hành động, lời nói và cảm xúc của My, nhận xét về tình cảm của cô dành cho cha.
- Những chi tiết thể hiện việc My chăm sóc người cha đau ốm bao gồm:
+ My cho cha ăn từng thìa cơm, dỗ dành ông như dỗ một đứa trẻ ốm yêu.
+ Cô kể những câu chuyện về cây cối, chim chóc để cha vui, tạo không khí ấm áp.
+ My xoa bóp chân tay cho cha theo hướng dẫn của bác sĩ.
+ Cô cũng hôn lên trán cha và chúc cha ngủ ngon.
- Qua những chi tiết trên, em cảm nhận được lòng hiếu thảo của My.
Qua văn bản, tác giả muốn gửi gắm những thông điệp gì?
Tổng hợp nội dung, hành động và số phận của các nhân vật để rút ra những thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm.
Thông điệp: Tình yêu thương gia đình, đặc biệt là tình cha con, có sức mạnh lớn lao, giúp con người vượt qua đau khổ và mang lại niềm tin, hạnh phúc. Vì vậy, mỗi người cần biết yêu thương, quan tâm và trân trọng những người thân yêu.
Phần II. Viết
Hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật My trong văn bản Bầu trời của người cha trên phần Đọc hiểu.
Giới thiệu nhân vật My → phân tích các phẩm chất qua hành động, lời nói, suy nghĩ và tình cảm dành cho cha → nhận xét nghệ thuật xây dựng nhân vật → đánh giá ý nghĩa hình tượng nhân vật.
My là nhân vật để lại trong em nhiều xúc động trong truyện ngắn Bầu trời của người cha của Nguyễn Quang Thiều. Trước hết, My là một người con hiếu thảo và giàu tình yêu thương cha. Cô kiên nhẫn đút cơm, kể chuyện, xoa bóp chân tay, đỡ cha lên giường và luôn nhẹ nhàng chăm sóc cha từng chút một. Khi biết cha bị liệt nửa người, My quyết định ngừng xin việc, mở lớp dạy vẽ và tiếng Anh để vừa kiếm sống vừa có thời gian chăm sóc cha. Đặc biệt, cô luôn day dứt vì không thể làm gì để cha trở lại với “vùng trời” thân thuộc của ông. Chính tình yêu thương sâu sắc ấy đã thôi thúc My dành hơn một năm để vẽ bức tranh về bầu trời mà cha khao khát. Qua nhân vật My, tác giả ca ngợi tình yêu thương, sự hi sinh và lòng hiếu thảo của người con đối với cha. My là hình ảnh đẹp về tình cảm gia đình thiêng liêng, khiến mỗi người thêm biết trân trọng những người thân yêu bên cạnh mình.
Dân tộc Việt Nam đã trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Lịch sử của dân tộc Việt Nam đã được viết bằng máu và nước mắt của biết bao thế hệ cha ông đi trước. Chính những điều đó đã tạo nên truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam mà trong đó nổi bật nhất là lòng yêu nước.
Bằng một bài văn nghị luận khoảng 500 chữ, trình bày suy nghĩ của em về vấn đề lòng yêu nước của con người trong thời đại mới.
- Mở bài: Giới thiệu vấn đề lòng yêu nước trong thời đại mới.
- Thân bài: Giải thích lòng yêu nước → nêu biểu hiện của lòng yêu nước trong cuộc sống hiện nay → phân tích ý nghĩa, vai trò → phê phán những biểu hiện trái ngược → đề xuất việc làm của thế hệ trẻ.
- Kết bài: Khẳng định ý nghĩa của lòng yêu nước và trách nhiệm của mỗi người trong việc xây dựng, bảo vệ đất nước.
1. Mở bài
- Giới thiệu truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam.
- Nêu vấn đề: Lòng yêu nước trong thời đại mới.
2. Thân bài
a. Giải thích
- Lòng yêu nước là tình yêu, niềm tự hào và sự gắn bó với quê hương, đất nước.
=> Vai trò của lòng yêu nước: là ý thức trách nhiệm và mong muốn đóng góp cho sự phát triển, bảo vệ Tổ quốc.
b. Biểu hiện của lòng yêu nước trong thời đại mới
- Chăm chỉ học tập, rèn luyện để trở thành người có ích.
- Giữ gìn truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc.
- Tuân thủ pháp luật, sống có trách nhiệm với cộng đồng.
- Bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan quê hương.
- Sẵn sàng góp sức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc khi cần thiết.
c. Ý nghĩa
- Giúp mỗi người có lí tưởng và động lực sống tốt đẹp.
- Góp phần tạo nên sức mạnh đoàn kết của dân tộc.
- Thúc đẩy đất nước phát triển, giàu mạnh và văn minh.
d. Mở rộng, phản đề
- Phê phán những người sống ích kỉ, thờ ơ với quê hương, đất nước.
- Phê phán việc thể hiện lòng yêu nước thiếu suy nghĩ, gây ảnh hưởng đến cộng đồng.
e. Bài học và hành động
- Mỗi người cần nuôi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước.
- Học sinh cần học tập tốt, rèn luyện đạo đức, sống có trách nhiệm và tích cực đóng góp cho cộng đồng.
HS lấy dẫn chứng phù hợp
3. Kết bài
- Khẳng định lòng yêu nước là truyền thống quý báu và vẫn cần được phát huy trong thời đại mới.
- Liên hệ trách nhiệm của bản thân.





