Đề thi tham khảo giữa học kì 1 Văn 11 - Đề số 1

- Xác định nội dung chính của đoạn thơ.

- Phân tích các hình ảnh, biện pháp nghệ thuật tiêu biểu để làm rõ nội dung.

- Đánh giá giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ.

1. Mở đoạn

Giới thiệu bài thơ, tác giả và nêu cảm nhận/ đánh giá chung về bài thơ

2. Thân đoạn

a. Khổ thơ thứ nhất

- Hình ảnh "Em rót ban mai ra chén" giàu tính biểu tượng:

+ "Ban mai" tượng trưng cho sự khởi đầu, sức sống, hi vọng.

+ Hành động "rót" thể hiện sự nâng niu, trân trọng từng khoảnh khắc của cuộc đời.

- Hình ảnh "Thời gian xòe ngón tay hồng": Nhân hóa thời gian trở nên hữu hình, gần gũi, mang vẻ đẹp của sự sống.

- "Một lời hẹn cũ / Đã thành trầm tích rêu phong" gợi quy luật khắc nghiệt của thời gian.

=> Thời gian khiến những kỉ niệm, lời hẹn năm nào lùi vào quá khứ, gợi cảm giác hoài niệm và tiếc nuối.

b. Khổ thơ thứ hai

- "Cảm ơn thời gian ở lại": Lời tri ân đối với thời gian vì đã lưu giữ những giá trị đẹp của cuộc sống.

- Hình ảnh "Bàn tay khép mở Mặt Trời": Ẩn dụ diễn tả vòng tuần hoàn của thời gian và nhịp vận động không ngừng của cuộc sống.

- "Chén" không chỉ chứa ban mai mà còn đầy ắp niềm vui, hi vọng.

=> Nhân vật trữ tình đón nhận ngày mới bằng niềm tin, sự lạc quan và tình yêu cuộc sống.

⇒ Chủ đề: Bài thơ thể hiện những suy ngẫm, chiêm nghiệm về thời gian và hành trình sống của con người. Qua đó, thể hiện sự trân trọng, biết ơn thời gian; bình thản trước sự trôi chảy của thời gian; yêu cuộc sống và hướng về tương lai.

c. Đặc sắc nghệ thuật

- Thể thơ tự do.

- Hình ảnh giàu tính biểu tượng.

- Kết hợp nhuần nhuyễn các biện pháp ẩn dụ, nhân hóa.

- Ngôn ngữ cô đọng, giàu sức gợi và chất triết lí

3. Kết đoạn

Khẳng định giá trị đoạn thơ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận

- Vận dụng thao tác lập luận giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, bác bỏ và rút ra bài học nhận thức, hành động.

- Kết hợp lí lẽ với dẫn chứng để làm sáng tỏ vấn đề.

- Bố cục bài viết đảm bảo ba phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

Dạng 1: Từ gợi mở trong bài thơ "Cạn chén với thời gian" của tác giả Ngô Thị Ý Nhi, anh/chị hãy viết bài văn (khoảng 600 chữ) bàn về vấn đề: Tuổi trẻ cần làm gì trước sự trôi chảy của thời gian?

1. Mở bài

- Dẫn dắt và giới thiệu vấn đề nghị luận: Tuổi trẻ cần làm gì trước sự trôi chảy của thời gian?

2. Thân bài

* Giải thích

- Thời gian là dòng chảy không ngừng, một đi không trở lại.

- Tuổi trẻ là giai đoạn đẹp nhất của cuộc đời, giàu sức khỏe, nhiệt huyết, khát vọng và khả năng học hỏi.

- “Tuổi trẻ cần làm gì trước sự trôi chảy của thời gian?”: Là cách mỗi người sử dụng quỹ thời gian của mình để sống có ý nghĩa, phát triển bản thân và cống hiến cho xã hội.

* Phân tích + Chứng minh: Ý nghĩa của thời gian với tuổi trẻ

- Thời gian là điều kiện để tuổi trẻ học tập, rèn luyện và trưởng thành, tích lũy tri thức, kĩ năng và kinh nghiệm sống.

- Thời gian giúp tuổi trẻ hiện thực hóa ước mơ, khẳng định giá trị bản thân, tạo nền tảng cho tương lai.

- Cách sử dụng thời gian quyết định chất lượng cuộc sống và thành công của mỗi người: biết trân trọng thời gian sẽ tạo nên những giá trị bền vững; lãng phí thời gian sẽ dẫn đến nuối tiếc và đánh mất nhiều cơ hội.

HS lựa chọn dẫn chứng phù hợp

* Bình luận

- Bài học nhận thức

+ Nhận thức được thời gian là tài sản vô giá, một đi không trở lại.

+ Ý thức rằng giá trị của cuộc đời không được đo bằng thời gian sống dài hay ngắn, mà bằng cách con người sử dụng thời gian ấy.

- Bài học hành động

+ Xây dựng mục tiêu, kế hoạch học tập và phát triển bản thân rõ ràng.

+ Chủ động học tập, rèn luyện kỹ năng, tích lũy tri thức và trải nghiệm.

+ Sử dụng thời gian hợp lí, tránh trì hoãn, lãng phí thời gian vào những việc vô bổ.

+ Sống tích cực, dám ước mơ, dám hành động, biết cống hiến cho gia đình và xã hội để mỗi ngày trôi qua đều có ý nghĩa.

* Mở rộng:

Phê phán những người trẻ: Lười biếng, sống buông thả; thiếu mục tiêu, trì hoãn, lãng phí thời gian.

3. Kết bài

- Khẳng định ý nghĩa của vấn đề: Thời gian là tài sản quý giá nhất của tuổi trẻ.

- Thông điệp, liên hệ bản thân

Dạng 2: Thời gian gần đây, trào lưu “chữa lành” (healing) đang nở rộ trong giới trẻ. Không chỉ trên các diễn đàn mạng xã hội mà trong các buổi cà phê, gặp mặt tán gẫu, cụm từ “đi chữa lành” cũng trở thành câu cửa miệng mỗi khi có chuyện không hài lòng.

Anh/Chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) đề xuất những giải pháp chữa lành cho mỗi người.

1. Mở bài

Dẫn dắt và giới thiệu vấn đề nghị luận: trào lưu “chữa lành” trong giới trẻ

2. Thân bài

* Giải thích

- Chữa lành (healing) là quá trình phục hồi những tổn thương về tinh thần, cảm xúc hoặc tâm hồn, giúp con người lấy lại sự cân bằng và năng lượng tích cực.

- Chữa lành không phải là trốn tránh thực tại, buông bỏ trách nhiệm hay nuông chiều cảm xúc tiêu cực mà là đối diện, thấu hiểu và vượt qua chúng một cách tích cực.

- Thực trạng:

Mặt tích cực

+ Trào lưu "chữa lành" ngày càng được nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, quan tâm và đón nhận.

+ Xã hội cởi mở hơn trong việc chia sẻ những khó khăn về tâm lí, góp phần giảm định kiến đối với việc chăm sóc sức khỏe tinh thần.

Mặt hạn chế

+ Không ít người hiểu sai bản chất của "chữa lành"

+ Một số người lấy "chữa lành" làm cái cớ để né tránh khó khăn, thiếu trách nhiệm với bản thân, gia đình và công việc.

+ Trên mạng xã hội xuất hiện nhiều nội dung về "chữa lành" mang tính thương mại hóa, cổ súy lối sống hưởng thụ hoặc đưa ra những lời khuyên thiếu cơ sở khoa học, khiến người trẻ dễ hiểu lệch về giá trị thực sự của việc chữa lành.

* Phân tích + Chứng minh: Vì sao con người cần chữa lành?

- Cuộc sống luôn tồn tại áp lực, thất bại, mất mát, mâu thuẫn.

- Nếu những tổn thương không được giải tỏa sẽ dẫn đến: căng thẳng, lo âu; mất động lực; ảnh hưởng đến học tập, công việc và các mối quan hệ.

- Chữa lành giúp con người: cân bằng cảm xúc; yêu thương bản thân; phục hồi năng lượng; sống tích cực và hạnh phúc hơn.

HS lựa chọn dẫn chứng phù hợp

* Bình luận

- Bài học nhận thức:

+ Hiểu rằng tổn thương tinh thần là điều ai cũng có thể gặp phải.

+ Nhận thức chữa lành là một quá trình lâu dài, cần sự kiên nhẫn và chủ động của mỗi người.

+ Chữa lành không phải là trốn chạy hiện thực mà là học cách sống tích cực hơn sau những tổn thương.

- Bài học hành động

+ Biết quan tâm đến sức khỏe tinh thần của bản thân và những người xung quanh.

+ Chủ động cân bằng giữa học tập, công việc và nghỉ ngơi.

+ Mạnh dạn chia sẻ khi gặp khó khăn, tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần.

+ Rèn luyện lối sống lành mạnh, suy nghĩ tích cực và không ngừng hoàn thiện bản thân.

* Mở rộng

Phê phán: Người hiểu sai về "chữa lành", coi chữa lành là hưởng thụ, tiêu tiền, du lịch, mua sắm vô độ;lấy "chữa lành" làm lí do để né tránh học tập, công việc và trách nhiệm.

3. Kết bài

- Khẳng định ý nghĩa của việc chữa lành trong cuộc sống hiện đại.

- Thông điệp, liên hệ bản thân