Đề thi tham khảo học kì 2 Văn 12 - Đề số 3

- Nhận biết đặc trưng thể loại nhật kí

- Chú ý đến thời gian ghi chép, ngôi kể, người viết và tính chất ghi lại những suy nghĩ, cảm xúc cá nhân.

Yếu tố nào thể hiện rõ nhất tính chất nhật kí của đoạn trích là: Nhật kí ghi chép theo thứ tự cụ thể ngày, tháng, năm về những sự kiện của đời sống mà tác giả là người trực tiếp tham gia và chứng kiến (19.2.69)

- Nhận biết sự kết hợp giữa miêu tả và trần thuật: tìm câu vừa tái hiện cảnh vật, trạng thái, vừa kể lại hoặc gắn với dòng suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật trữ tình.

Việc kết hợp thủ pháp đó mang lại tác dụng: khiến cho sự việc hiện lên cụ thể, sống động; đồng thời thể hiện được thái độ và đánh giá của người viết.

- Câu văn kết hợp miêu tả, trần thuật:

+ “Không khí im lặng một cách đáng sợ. Ngọn gió nồm đêm qua đã bay đâu mất.”

+ “Một buổi sáng trên đường hành quân, cũng rừng cây cao im lặng, cũng ánh nắng hồng chói chang trên đỉnh núi...”

- Tác dụng:

+ Làm cho cảnh vật, sự việc và không gian sống của người viết được tái hiện cụ thể, sinh động, giàu sức gợi.

+ Giúp gười đọc cảm nhận rõ hơn tâm trạng, cảm xúc và những suy tư của chủ thể trần thuật.

+ Tạo sự gắn kết giữa ngoại cảnh và nội tâm, giúp dòng nhật kí vừa chân thực vừa giàu chất trữ tình.

- Vận dụng kiến thức về các biện pháp tu từ

- Gọi tên, chỉ ra biểu hiên và phân tích tác dụng

+ Nhân hóa “chiếc lá cũng không muốn trở mình” nhằm nhấn mạnh độ lặng im đến tĩnh lặng của rừng cây và tâm trạng con người giao hòa cùng thiên nhiên... Đồng thời khiến câu văn giàu tính gợi hình, gợi cảm.

+ Điệp từ “lặng im” nhằm nhấn mạnh độ lặng im đến tĩnh lặng của rừng cây; tạo nhịp điệu cho câu văn tăng tính gợi hình, gợi cảm.

Dựa vào đặc điểm từ ngữ, giọng điệu, cách xưng hô và mục đích giao tiếp để xác định phong cách ngôn ngữ được sử dụng.

- Thể loại nhật kí, người viết thường sử dụng ngôn ngữ thân mật với các từ ngữ có sắc thái gần gũi, dân dã kiểu ngôn ngữ nói phù hợp với sự giãi bày cảm xúc, suy nghĩ riêng tư…

- Tuy nhiên, cũng có khi, người viết sử dụng ngôn ngữ trang trọng với các từ ngữ có tính chuẩn mực, toàn dân, chính thống và lịch sự cho phù hợp với những suy tư về công việc, lẽ sống, lí tưởng của tuổi trẻ…

- Đoạn văn trên chủ yếu sử dụng ngôn ngữ thân mật. Ví dụ:.. “Thì hãy kệ nó, cái gì đến sẽ lo giải quyết, mình vốn bình tĩnh trong gian khổ kia mà.”

Đọc văn bản theo hướng nhân vật hóa chủ thể trần thuật: từ suy nghĩ, cảm xúc, hành động, thái độ của người viết để rút ra những phẩm chất tiêu biểu; cần có dẫn chứng từ văn bản.

Gợi ý: Có thể triển khai:

- Tinh tế, nhạy cảm, có tâm hồn lãng mạn, có khả năng cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống.

- Giàu tình yêu thương, luôn nhớ gia đình, nhớ những người thân yêu và những con người xung quanh.

- Sống chân thành, giàu tình cảm, có đời sống nội tâm phong phú.

- Bản lĩnh, bình tĩnh trước gian khổ, luôn tự động viên mình trước nhiệm vụ khó khăn.

- Có lí tưởng sống cao đẹp, sẵn sàng hi sinh tuổi trẻ và tính mạng cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

=> Một người trẻ giàu tình yêu thương nhưng cũng giàu trách nhiệm, có lí tưởng và bản lĩnh, khiến vẻ đẹp cá nhân hòa quyện với vẻ đẹp của thế hệ thanh niên thời chiến.