Đề thi tham khảo học kì 1 Văn 12 - Đề số 2
I. ĐỌC HIỂU
Đọc đoạn trích sau:
(1) Đó là mùa của những tiếng chim reo
Trời xanh biếc, nắng tràn lên khắp ngả
Đất thành cây, mật trào lên vị quả
Bước chân người bỗng mở những đường đi
(2) Đó là mùa không thể giấu che
Cả vạn vật đều phơi trần dưới nắng
Biển xanh thẳm, cánh buồm lồng lộng trắng
Từ những miền cay đắng hóa thành thơ.
(3) Đó là mùa của những ước mơ
Những dục vọng muôn đời không kể xiết
Gió bão hòa, mưa thành sông thành bể
Một thoáng nhìn có thể hóa tình yêu
(4) Đó là mùa của những buổi chiều
Cánh diều giấy nghiêng vòm trời cao vút
Tiếng dế thức suốt đêm dài oi bức
Tiếng cuốc dồn thúc giục nắng đang trưa
(5) Mùa hạ của tôi, mùa hạ đã đi chưa
Ôi tuổi trẻ bao khát khao còn, hết
Mà mặt đất màu xanh là vẫn biển
Quả ngọt ngào thắm thiết vẫn màu hoa.
(Mùa hạ, Thơ Xuân Quỳnh, Xuân Quỳnh, NXB Văn học, 2016, tr. 34)
Chú thích: Xuân Quỳnh là một trong những nhà thơ nữ tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại. Thơ Xuân Quỳnh đậm vẻ đẹp nữ tính, thể hiện tiếng nói của một tâm hồn trắc ẩn, chân thực, hồn hậu, luôn khát khao về hạnh phúc đời thường. Bài thơ Mùa hạ được nữ nghệ sĩ viết khi tuổi thanh xuân đã qua.
Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của đoạn trích.
Xác định thể thơ dựa vào các dấu hiệu: số tiếng trong mỗi dòng thơ, cách ngắt nhịp, gieo vần và cấu trúc khổ thơ.
- Thể thơ tự do
- Dấu hiệu nhận biết
+ Số chữ mỗi dòng thơ không đều nhau
+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt, không theo quy tắc
Chỉ ra hình ảnh miêu tả bức tranh thiên nhiên, cảnh vật mùa hạ được nhắc đến trong đoạn (2).
Đọc kĩ đoạn (2), xác định những từ ngữ, hình ảnh trực tiếp miêu tả thiên nhiên mùa hạ.
Từ ngữ, hình ảnh miêu tả bức tranh thiên nhiên mùa hạ được nhắc đến trong đoạn (2) là: “Cả vạn vật đều phơi trần dưới nắng”, “Biển xanh thẳm”, “cánh buồm lồng lộng trắng”.
Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong khổ thơ (1).
Xác định biện pháp tu từ được sử dụng, sau đó phân tích tác dụng về nội dung và nghệ thuật.
- Biện pháp tu từ: liệt kê “tiếng chim reo”, “trời xanh biếc”, “nắng tràn khắp ngả”, “đất thành cây”, “mật trào lên vị quả”.
- Tác dụng:
+ Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm, tạo nhịp điệu và tính biểu cảm cho câu thơ.
+ Nhấn mạnh mùa hè đến tươi đẹp với âm thanh rộn rã, màu sắc rực rỡ, tràn ngập hương vị ngọt ngào và căng tràn nhựa sống.
+ Qua đó thể hiện tình yêu tha thiết của nhân vật trữ tình đối với mùa hạ.
Thông điệp có ý nghĩa nhất với em sau khi đọc đoạn trích là gì? Vì sao?
Rút ra một thông điệp từ nội dung đoạn thơ, kết hợp lí giải ngắn gọn, hợp lí.
- Gợi ý thông điệp:
+ Tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất để nuôi dưỡng ước mơ, sống nhiệt huyết và cống hiến.
+ Trân trọng từng khoảnh khắc của tuổi trẻ vì thời gian không quay trở lại.
+ Chỉ khi sống hết mình với khát vọng và những điều tốt đẹp, con người mới có một tuổi trẻ ý nghĩa.
- Lí giải: Đoạn thơ gắn mùa hạ với tuổi trẻ, khát vọng và sự sống căng tràn. Vì vậy, mỗi người cần biết trân trọng tuổi trẻ, không ngừng nỗ lực để sống có ích và tạo nên giá trị cho bản thân cũng như cộng đồng.
Đoạn trích đã tái hiện bức tranh thiên nhiên mùa hè rực rỡ, cũng như mùa của tuổi trẻ, của đam mê khát vọng. Từ đó, em trình bày suy nghĩ về những điều đẹp đẽ mà tuổi trẻ Việt Nam làm cho tổ quốc. (trình bày khoảng 5 - 7 dòng).
Viết đoạn văn ngắn 5–7 dòng, trình bày suy nghĩ rõ ràng, có dẫn chứng thực tế phù hợp.
Gợi ý: Những điều đẹp đẽ mà tuổi trẻ Việt Nam làm cho tổ quốc:
- Chiến đấu chống giặc ngoại xâm bảo vệ nền độc lập dân tộc.
- Nỗ lực học tập, trau dồi bản thân, rèn luyện đạo đức, sống có ước mơ, hoài bão, mục tiêu và cố gắng vươn lên.
- Tích cực tham gia vào các hoạt động công ích, các hoạt động tình nguyện, sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ người khác.
- Sống có tinh thần tập thể, đi theo cái hay, cái đúng, bỏ qua cái tôi vì lợi ích chung của cộng đồng.
II. VIẾT
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình ảnh mùa hè qua cảm nhận của nhân vật trữ tình tôi trong đoạn thơ sau:
(1) Đó là mùa của những tiếng chim reo
Trời xanh biếc, nắng tràn lên khắp ngả
Đất thành cây, mật trào lên vị quả
Bước chân người bỗng mở những đường đi.
- Xác định yêu cầu: phân tích hình ảnh mùa hè qua cảm nhận của nhân vật trữ tình.
- Kết hợp phân tích nội dung và nghệ thuật.
- Đảm bảo hình thức đoạn văn khoảng 200 chữ.
- Bức tranh thiên nhiên mùa hạ tươi sáng, căng tràn sức sống mang đặc trưng của làng quê qua các hình ảnh: tiếng chim reo, Trời xanh biếc, nắng tràn lên khắp ngả, Đất thành cây, mật trào lên vị quả,
- Mùa hạ còn là mùa mà những chặng đường mới được mở ra. Hình ảnh hoán dụ bước chân người gợi liên tưởng đến những bước chân tuổi trẻ mạnh mẽ, nhiệt huyết tiến lên khám phá và mở ra những con đường mới.
=> Đoạn thơ cũng là tiếng nói của tuổi trẻ lạc quan và khát vọng cống hiến.
- Sắp xếp hệ thống ý hợp lý theo đặc điểm của kiểu đoạn văn.
- Nghệ thuật thể hiện bức tranh thiên nhiên:
+ Gieo vần chân
+ Cách ngắt nhịp linh hoạt tạo tính nhạc cho thơ.
+ Ngôn ngữ chọn lọc, hình ảnh tươi sáng. Kết hợp các biện pháp nghệ thuật: liệt kê, hoán dụ…
Cố nhạc sĩ Trần Lập từ viết: Chặng đường nào trải bước trên hoa hồng/ Bàn chân cũng thấm đau vì những mũi gai. Với tư duy của một người trẻ, em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bàn về cách ứng xử đúng khi đối diện với khó khăn.
- Vận dụng kĩ năng viết bài văn nghị luận xã hội
- Kết hợp các thao tác giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, bác bỏ và rút ra bài học nhận thức, hành động.
- Đảm bảo bố cục: Mở - Thân - Kết
* Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm của cá nhân về vấn đề.
* Triển khai vấn đề nghị luận:
- Giải thích:
+ Khó khăn là những trắc trở, chông gai, những rào cản không mong muốn mà ta gặp phải trong cuộc sống.
+ Câu nói của Trần Lập khẳng định: Thành công không đến dễ dàng; trên hành trình theo đuổi mục tiêu, con người luôn phải trải qua những thử thách, gian nan và cần có nghị lực để vượt qua.
- Bàn luận:
+ Người trẻ cần có nhận thức rõ rằng khó khăn là một phần tất yếu trong cuộc sống và nên cần có những cách xử lí phù hợp.
+ Giữ vững tình thần trước mọi khó khăn, quyết tâm, nỗ lực vượt qua; biết rút ra những bài học kinh nghiệm sau mỗi lần gặp khó khăn; xem khó khăn như là thử thách, một bài học để bản thân được tôi luyện.
+ Biết chia sẻ những cảm xúc tiêu cực với người khác, cân bằng cảm xúc cá nhân khi phải đối diện với khó khăn; luôn giữ tinh thần lạc quan, nhìn nhận vấn đề tích cực để không bị nhấn chìm trong sự bi quan, tiêu cực…
HS lựa chọn và sử dụng dẫn chứng phù hợp
- Mở rộng:
+ Phê phán những người dễ nản lòng, chỉ nhìn thấy khó khăn mà từ bỏ mục tiêu; hoặc luôn đổ lỗi cho hoàn cảnh thay vì cố gắng thay đổi bản thân.
+ Tuy nhiên, vượt qua khó khăn không có nghĩa là cố chấp theo đuổi mọi thứ bằng mọi giá; mỗi người cần biết đánh giá tình huống, điều chỉnh phương hướng và tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp.
* Kết bài: Khẳng định lại quan điểm cá nhân đã trình bày và rút ra bài học cho bản thân
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
