Đề tham khảo thi giữa học kì 1 Văn 12 - Đề số 3
I. ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau:
Mảnh vườn tuổi thơ tôi
Có ước mơ đời cha, đời con
Nén vào lòng đất.
Có đắng cay chua chát
Có hàng cây
Qua nắng mưa bão táp
Quả ngọt ngon dâng tặng cho đời
Hòn sỏi gầy nuôi nấng chúng tôi.
Người thì đầy
Đất chẳng sinh sôi
Anh em chúng tôi bầy ong chia tổ.
Mảnh vườn
San đều nỗi nhớ
San đều trái chín ngọt lành
Dõi theo chúng tôi bằng ngàn mắt lá xanh.
Chúng tôi ít về với nhau
Ai cũng có mảnh vườn nho nhỏ.
Những ngọt bùi đắng cay ngày đó
Theo với mỗi cuộc đời.
Tựa vào cây, chúng tôi đứng thẳng.
(Mảnh vườn, Vũ Hoàng Nam, Giải thưởng văn học nghệ thuật Sông Thương lần thứ 4 giai đoạn 2015 – 2020, Hội văn học Nghệ thuật Bắc Giang, NXB Mỹ thuật, 2023, tr.133)
Xác định thể thơ của văn bản.
Xác định thể thơ dựa vào số tiếng trong mỗi dòng thơ, cách ngắt nhịp và quy luật gieo vần.
Thể thơ: Tự do
Chỉ ra những từ ngữ, hình ảnh thể hiện cảm nhận của nhân vật trữ tình về mảnh vườn tuổi thơ trong khổ thơ thứ nhất.
Đọc kĩ khổ thơ thứ nhất, xác định các từ ngữ, hình ảnh miêu tả trực tiếp hoặc gợi lên cảm nhận của nhân vật trữ tình về mảnh vườn tuổi thơ.
Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện cảm nhận của nhân vật trữ tình về mảnh vườn tuổi thơ: Ước mơ đời cha, đời con; đắng cay, chua chát; hàng cây; nắng mưa bão táp; quả ngọt ngon; hòn sỏi gầy
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ trong những dòng thơ sau:
Mảnh vườn
San đều nỗi nhớ
San đều trái chín ngọt lành
Dõi theo chúng tôi bằng ngàn mắt lá xanh.
- Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ điệp ngữ
- Xác định từ ngữ được lặp lại và phân tích tác dụng về nội dung, cảm xúc và nghệ thuật.
- Điệp ngữ: san đều
- Tác dụng:
+ Nhấn mạnh sự chia sẻ, vun đắp và trao gửi yêu thương của mảnh vườn đối với những người con.
+ Thể hiện tình cảm gắn bó sâu nặng của tác giả với quê hương, gia đình.
+ Tạo nhịp thơ chậm rãi, tha thiết, tăng sức gợi cảm và làm cho hình ảnh mảnh vườn trở nên có hồn, giàu cảm xúc.
Nêu nội dung của những dòng thơ sau:
Chúng tôi ít về với nhau
Ai cũng có mảnh vườn nho nhỏ.
Những ngọt bùi đắng cay ngày đó
Theo với mỗi cuộc đời.
Đọc kĩ đoạn thơ, xác định nội dung chính và thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm.
- Nội dung của những dòng thơ:
+ Khi trưởng thành, mỗi người đều có cuộc sống, gia đình và con đường riêng nên anh em ít có dịp sum họp như thuở nhỏ.
+ Nhưng những kỉ niệm tuổi thơ, tình cảm gia đình và những bài học từ mảnh vườn quê vẫn luôn theo mỗi người trong suốt cuộc đời, trở thành điểm tựa tinh thần và nguồn sức mạnh để trưởng thành.
Từ những suy ngẫm của tác giả về mảnh vườn tuổi thơ, anh/chị hãy rút ra bài học về lẽ sống cho bản thân (Trình bày bằng 1 đoạn văn khoảng 5-7 dòng)
- Rút ra bài học từ nội dung văn bản
- Trình bày thành đoạn văn ngắn khoảng 5–7 dòng
- Nêu rõ nhận thức và hành động của bản thân.
Gợi ý:
- Trân trọng gia đình, quê hương và nguồn cội.
- Biết ơn cha mẹ, những người đã nuôi dưỡng, hi sinh cho mình.
- Gìn giữ những kỉ niệm đẹp của tuổi thơ vì đó là điểm tựa tinh thần.
- Sống có trách nhiệm với gia đình, biết yêu thương, sẻ chia.
- Không ngừng học tập, rèn luyện để trưởng thành, xứng đáng với công lao của các thế hệ đi trước.
II. VIẾT
Anh/chị viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích chủ đề và hình ảnh độc đáo trong bài thơ Mảnh vườn của Vũ Hoàng Nam.
- Vận dụng kĩ năng viết đoạn văn nghị luận văn học
- Kết hợp phân tích chủ đề với hình ảnh nghệ thuật, làm rõ nội dung và giá trị nghệ thuật của bài thơ.
*Giới thiệu khái quát bài thơ “Mảnh vườn” của Vũ Hoàng Nam.
* Phân tích:
- Chủ đề của bài thơ:
+ Ca ngợi tình cảm gia đình, quê hương và nguồn cội.
+ Khẳng định giá trị của những kỉ niệm tuổi thơ trong hành trình trưởng thành của mỗi con người.
- Những hình ảnh độc đáo trong bài thơ
+ Hình ảnh thiên nhiên với những chi tiết quen thuộc của vườn quê: cây trái, lá, hoa, ánh nắng, đất vườn…=>Tạo nên không gian gần gũi, giàu sức sống và đậm chất thôn quê.
+ Hình ảnh giàu tính biểu tượng: “Mảnh vườn” không chỉ là không gian vật chất mà còn là: biểu tượng của gia đình,nơi lưu giữ ký ức tuổi thơ, nguồn cội tinh thần của con người.
* Đánh giá: Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ. Nêu cảm nhận về ý nghĩa của nguồn cội đối với mỗi con người.
Trong buổi trả lời phỏng vấn tại đại học Columbia, Mỹ. Trước câu hỏi của bà Margreet Hallowe giáo sư sử học hàng đầu nước Mĩ “Ngài đánh giá thế nào khi Mỹ và Việt Nam bắt tay dù lịch sử chúng ta chất đầy tro bụi”. Tổng bí thư Tô Lâm trả lời “..Chúng tôi người Việt không nuôi thù nhưng chúng tôi nhớ và chúng tôi trưởng thành nhờ ký ức ấy, nước Mĩ đã gieo bom nhưng người Việt Nam đã gieo lòng vị tha ...chúng tôi không chọn sống trong hận thù chúng tôi chọn đứng lên ngẩng đầu và bước tiếp ngay cả khi xung quanh còn đổ nát”.
Từ góc nhìn của một người trẻ tuổi, anh/ chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bày tỏ suy nghĩ của mình về vấn đề hiểu và trân trọng giá trị lịch sử dân tộc.
- Vận dụng kĩ năng viết bài văn nghị luận xã hội
- Kết hợp các thao tác giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, bác bỏ và rút ra bài học nhận thức, hành động.
- Đảm bảo bố cục: Mở - Thân - Kết
1. Mở bài: Giới thiệu được vấn đề: hiểu và trân trọng giá trị lịch sử dân tộc.
2. Thân bài
- Giải thích: Lịch sử dân tộc toàn bộ những sự kiện, truyền thống, chiến công, mất mát và thành tựu của đất nước qua các thời kì.
- Phân tích, bình luận: Ý nghĩa của việc hiểu và trân trọng lịch sử:
+ Giúp con người hiểu đúng về quá khứ của dân tộc, từ đó bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào và ý thức dân tộc.
+ Khơi dậy lòng biết ơn đối với sự hi sinh, cống hiến của các thế hệ cha ông trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước.
+ Rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu để định hướng cho hiện tại và tương lai, tránh lặp lại những sai lầm của quá khứ.
+ Góp phần giữ gìn, phát huy các giá trị truyền thống và bản sắc văn hóa dân tộc.
+ Bồi đắp ý thức trách nhiệm của mỗi công dân trong công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.
- Bài học nhận thức và hành động:
+ Nhận thức được ý nghĩa to lớn của lịch sử dân tộc đối với sự tồn tại và phát triển của đất nước.
+ Biết tự hào, trân trọng và biết ơn những hi sinh, cống hiến của các thế hệ cha ông.
+ Chủ động tìm hiểu lịch sử bằng nhiều hình thức; gìn giữ và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
+ Không ngừng học tập, rèn luyện, sống có trách nhiệm, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời đại mới.
- Mở rộng – phản đề: Phê phán một bộ phận giới trẻ thờ ơ với lịch sử, xem nhẹ truyền thống dân tộc. Có người hiểu sai hoặc xuyên tạc lịch sử, thiếu ý thức bảo vệ giá trị lịch sử.
3. Kết bài
- Khẳng định ý nghĩa của việc hiểu và trân trọng lịch sử dân tộc.
- Liên hệ trách nhiệm của thế hệ trẻ trong thời đại mới.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
