Tháng Giêng, ăn nghiêng bồ thóc


Trong câu tục ngữ trên, Tháng Giêng được hàm chỉ là tháng đầu tiên của năm âm lịch theo cách tính cổ truyền. Đây là tháng đặc biệt có ý nghĩa đối với người Việt, vì những lễ tết lớn nhất, máu thịt nhất của dân tộc như Tết Nguyên đán, Tết Nguyên tiêu... đều diễn ra trong tháng này.

Bài làm
Trong câu tục ngữ trên, Tháng Giêng được hàm chỉ là tháng đầu tiên của năm âm lịch theo cách tính cổ truyền. Đây là tháng đặc biệt có ý nghĩa đối với người Việt, vì những lễ tết lớn nhất, máu thịt nhất của dân tộc như Tết Nguyên đán, Tết Nguyên tiêu... đều diễn ra trong tháng này. Mọi người, dù đang làm ăn sinh sống ở đâu, trên mọi miền hay tận nơi xa xứ, đều cố gắng tìm cách trở về hay hướng về với cội nguồn tổ tiên trong những ngày thiêng liêng này.
Tháng Giêng, ăn nghiêng bồ thóc có nghĩa là vào thời gian quãng tháng Giêng hàng năm, người ta có cảm giác là ăn uống tiêu pha tốn kém nhiều, nhất là lương thực. Bồ thóc ở đây là biểu trưng cho kho lương thực dự trữ quan trọng trong mỗi nếp nhà nông thôn Việt Nam xưa (bồ thóc, cót thóc, chum thóc... cũng là một. Thóc đầy bồ, lúa đầy kho tượng trưng cho sự no đủ). Ăn đến nghiêng bồ thóc tức là đã ăn đến mức cạn, đã gần hết rồi đấy. Mà thóc gạo thì đâu phải tự nhiên sinh ra và đâu có di kiếm? Thế nhưng, chả lẽ dân gian ta chỉ ăn uống tiêu tốn vào tháng Giêng thôi sao? Quanh năm, lúc nào mà con người chả cần ăn mặc, sinh hoạt để duy trì cuộc sống, kể gì tháng Giêng?
Nói như vậy không sai nhưng chưa hết nhẽ. Tháng Giêng được coi là tháng của các ngày tết lớn nhưng cũng là thời điểm mà nhân dân ta - những người xưa kia đa phần sống bằng nghề nông - được phép nghỉ ngơi. Mùa màng, lúa má, rau màu... thu hoạch cơ bản đã xong. Những chân ruộng cần cấy sớm cũng đã được cấy trước tết. Thời tiết lúc này cũng vào trà rét đậm, nếu tiếp tục triển khai công việc đồng áng cũng không thật thuận lợi. Vì vậy, cùng với việc sắm sanh lo liệu tết nhất, thăm viếng, hỏi han và chúc tụng nhau, người ta cũng tổ chức các lễ hội khắp nơi cho vui vẻ, bõ những tháng ngày làm lụng vất vả suốt năm. Tháng Giêng là tháng ăn chơi mà! Thôi thì có đủ mọi các lễ hội, nhiều màu sắc, tuỳ theo phong tục, văn hoá, tín ngưỡng của mỗi vùng. Ta thấy các lễ hội như Lễ hội chùa Hương, Hội chùa Thầy, Lễ Bà Chúa Kho, Hội Lim, Hội Gióng, Hội Đâm trâu, Hội Đua ghe ngo, Hội Vật... bắt đầu mở màn và sôi động từ ngay sau Tết Nguyên đán và kéo dài tận tháng hai, tháng ba âm lịch (bây giờ người ta còn kéo dài hơn so với truyền thống).

Tất nhiên, hội hè đình đám như vậy sẽ tiêu tốn khá nhiều thời gian và tiền của. Lẽ thường, nghỉ ngơi ăn chơi bao giờ cũng tốn kém hơn lúc làm lụng, lao động nói chung. Tục ngữ “Tháng Giêng, ăn nghiêng bồ thóc” là câu nói không chỉ nhằm miêu tả một sự tình. Đó không chỉ nhằm nói về sự vơi cạn lương thực quá mức bình thường. Mà qua đó, dân gian ta còn gửi gắm một hàm ý nhắc nhở mọi người về một trách nhiệm cần phải thực hiện. Bởi lẽ, bất luận việc gì, kể cả việc vui chơi cũng cần phải có ngưỡng, có mức độ. Đi quá đà sẽ làm mất cân bằng và ảnh hưởng tới cuộc sống thường nhật. Ta thấy, nhiều gia đình căn cơ biết tính toán, bao giờ họ cũng thu xếp để ăn một cái Tết vui vẻ nhưng vừa đủ, hợp lí. Sau Rằm tháng Giêng là cuộc sống đã trở lại Ổn định và bắt đầu một nhịp sống mới. Đối với nhà nông là Hội xuống đồng, đối với dân thợ thuyền, buôn bán là ngày Lễ khai trương, Ngày mở hàng... Mọi việc lại tuần tự, nhịp nhàng như cũ. Câu ca dao “Tháng Giêng là tháng ăn chơi. Tháng Hai cờ bạc, tháng Ba hội hè” rõ ràng là không phù hợp với lôgic tích cực của cuộc sống hôm -nay. Nhịp độ khẩn trương, biết tranh thủ và tiết kiệm thời gian trong thời đại mới càng không cho phép chúng ta dềnh dàng, lãng phí thời giờ cùng tiền của bởi các cuộc chơi vô bổ kéo dài mãi.
Tháng Giêng không chỉ còn ăn nghiêng bồ thóc nữa, mà nếu không khéo nó còn ăn nghiêng cả cơ nghiệp, hoài bão của chúng ta nữa đây. Câu tục ngữ xưa nhắc khéo chúng ta về một thái độ, một trách nhiệm rất đáng suy ngẫm khi bước vào năm mới.

                                                                                loigiaihay.com

Xem thêm: Video bài giảng môn Văn học

>> Khai giảng Luyện thi ĐH-THPT Quốc Gia 2017 bám sát cấu trúc Bộ GD&ĐT bởi các Thầy Cô uy tín, nổi tiếng đến từ các trung tâm Luyện thi ĐH hàng đầu, các Trường THPT Chuyên và Trường Đại học.

Bài viết liên quan